राजवाडी येथील काष्ठकलेसाठी प्रसिद्ध असणारे श्री सोमेश्‍वर मंदिर

 

 https://durgvihartrek.blogspot.com/2017/04/blog-post_28.html

 ऐतिहासिक पार्श्‍वभूमी

छत्रपती शिवाजी महाराज ते चालुक्‍यराजा कर्ण याच्यापर्यंतचा इतिहास संगमेश्‍वर तालुक्‍याशी जोडला गेलेला आहे. धर्मवीर संभाजी राजांची सासुरवाडीही संगमेश्‍वर तालुक्‍यातच आहे. याशिवाय धर्मविरांना ज्या भागातून पकडून नजरकैदेत ठेवण्यात आले तो भागही संगमेश्‍वर तालुक्‍याचाच. चालुक्‍य राजवटीत या तालुकाठिकाणाला रामक्षेत्र असे संबोधले जायचे. तालुक्‍याच्या पूर्वेला असणारी शृंगारपुरनगरी ही त्यावेळी विद्यानगरी म्हणून प्रसिद्ध होती. चालुक्‍यकाल, शिवकाल, ब्रिटीशांची राजवट आदीपर्यंत संगमेश्‍वर हे व्यापारासाठी नावाजलेले बंदर म्हणून प्रसिद्ध होते. मुंबईपासून जयगडपर्यंतच्या टप्प्यातील महत्वाचे व मध्यवर्ती असणारे हे बंदर मंगलोरी कौले आणि मिठाच्या व्यापारासाठी प्रसिद्ध होते. आज हाच तालुका केवळ ऐतिहासिक पुराव्याचे पुस्तक बनून राहिला आहे.

सोमेश्वर मंदिर : 

 सोमेश्वर मंदिर हे राजवाडी गावाचे वैभव असून या मंदिरातील शिवलिंगावर अभिषेक करण्यासाठीही शिवाजी महाराज ठराविक वेळा राजवाडीत येत असत असा उल्लेख सापडतो.

 याशिवाय मंदिराच्या गर्भगृहाचे बांधकाम काळ्या पाषाणात करण्यात आले आहे.  

 मंदिरात गणेशाची अप्रतिम कोरीव काम असलेली मुर्ती पाहायला मिळते.

 

तसेच गर्भगृह कोरीव काम केलेल्या भव्य खांबावर उभे आहे. सोमेश्वर मंदिर हे चालुक्यकालीन असले तरी सभामंडपाचे काम व त्यातील कोरीव काम त्याच काळातील असल्याचे कोणतेही दाखले नाहीत. मंदिरातील काष्ठकलेतून विविध पक्षी, प्रसंग आणि रचना संकल्पनात्मक कोरीव काम केलेले असल्याने अशा प्रकारची काष्ठकला संगमेश्वर तालुक्यात अन्यत्र कुठेच पाहायला मिळत नाही.