इस्राईल : वाळवंटातील नंदनवन

 

सकाळ साप्ताहिक

5–7 minutes

---

इस्राईल : वाळवंटातील नंदनवन

डॉ. नरेंद्र पटवर्धन

कारमेल पर्वतावर वसलेल्या हाइफा या सुंदर गावाला मोठा समुद्र किनारा आहे व इस्राईलचे सर्वात मोठे बंदर आहे. डोंगरावर छोटी घरं, बिल्डिंग्ज व गगनचुंबी इमारती आहेत. येथे बहाई धर्मियांचं प्रसिद्ध मंदिर आहे. येथून समुद्राचा, बंदराचा देखावा खूप सुरेख दिसतो.

पश्चिम आशियातल्या चिमुकल्या परंतु अत्यंत प्रगत आणि शक्तिशाली अशा इस्राईल या देशाच्या पर्यटनाचा योग २०१६मध्ये अचानकच आला. इस्राईलला गेल्यावर सर्व बेने इस्रायली मित्र पुन्हा भेटणार म्हणून खूप आनंद झाला. यापूर्वी अद्ययावत शिक्षण घेण्यासाठी इस्राईलला जाणे झाले होते. भव्य आणि अत्याधुनिक अशा बेन गुरियन विमानतळावर आमचा मित्र सॅमसन व बातशेवा आम्हाला घेण्यासाठी आले होते. जवळच्या लूद या गावात त्यांच्या घरीच मुक्काम होता. खूप मनापासून आमचे उत्तम आदरातिथ्य केले.

या सहलीत इस्राईलच्या स्वातंत्र्यदिनाचा सोहळा बघण्याचा आनंद घेता आला. स्वातंत्र्यदिनाच्या आदल्या दिवशी एका सभेमध्ये वर्षभरात देशासाठी आहुती दिलेल्या सैनिकांना जनतेकडून श्रद्धांजली वाहण्यात आली आणि दुसऱ्या दिवशी अतिशय भव्य आणि शिस्तबद्ध लढाऊ विमानांचे प्रदर्शन आणि एअर शो बघितला. जेरुसलेम ही इस्राईलची राजधानी. उंच टेकड्यांवर वसलेली, तेल अविवपासून ५५ किलोमीटरवर, समुद्रसपाटी पासून ८०० मीटर उंचीवर आहे. पिवळसर पांढऱ्या रंगाच्या टेकड्या, घरे, वास्तू आणि दुतर्फा हिरवीगार झाडी बघून मन प्रसन्न होऊन जाते. ही सर्व झाडे, जंगलं मानव निर्मित आहेत. ह्यासाठी ठिबक सिंचन पद्धतीने पाणी वापरले जाते.

जेरुसलेम नवीन व जुन्या भागात विभागले आहे. जुन्या जेरुसलेम मध्ये लांबून लक्ष वेधून घेणारा ‘डोम ऑफ रॉक’ सोन्याने मढलेला आहे. मशिदीचा गोल घुमट. जुने जेरुसलेम ज्यू, ख्रिश्चन आणि मुस्लिम धर्मीयांचे पवित्र स्थान. ख्रिश्चन धर्मियांच्या श्रद्धेनुसार येशू ख्रिस्तांना जेथे क्रूसावर चढवले ते ‘चर्च ऑफ होली सेपल्‌चर’ व ते स्वर्गवासी झाले त्या जागा इथेच आहेत. मुस्लिमांची पवित्र ‘अल अक्सा’ मशीद येथेच आहे. ज्यूंची प्रसिद्ध ‘वेस्टर्न वॉल’ म्हणजे दुसऱ्या मंदिराचे उरलेले अवशेष. हिला ‘वेलिंग वॉल’ असेही म्हटले जाते. सर्व ज्यू इथे प्रार्थना करतात व आपली इच्छा एका कागदावर लिहून दगडांच्या फटीत सरकवतात. नवीन जेरुसलेम अतिशय प्रगत आहे. मोठे रस्ते, उंच इमारती. इस्राईलची लोकसभा ‘क्नेसेट’ येथे आहे. पण महत्त्वाचे होलोकॉस्ट म्युझियम आहे. पन्नास लाखांवर ज्यू लोकांवर नाझीनी केलेले अत्याचार व हत्येची जिवंत चित्रे येथे आहेत. बघताना डोळे पाणावतात.

जेरुसलेममरून आम्ही मृत समुद्राकडे प्रयाण केले. समुद्रसपाटी खाली ४३० मीटरवर असलेले हे एक भले मोठे तळेच आहे. पाण्यात असलेल्या जास्त खनिजांमुळे कोणताही सजीव त्यात नाही. पाण्याची घनता जास्त आहे. पाण्यावर तरंगण्याचा अनुभव औरच होता. आतली माती शरीराला फासली तर सोरीयासिस सारखे आजार बरे होतात, असा समज आहे. जवळच साधारण सिंहगडाएवढ्या उंचीचा ‘मसादा किल्ला’ आहे. वर जायला रोप वे आहे. जुन्या राजवाड्याचे भग्नावशेष वर आहेत.

तेल अविव शहर हा इस्राईलचा आर्थिक केंद्रबिंदू. स्वच्छ समुद्र किनारा, किनाऱ्यावर तयार केलेली पायवाट, मोठाली हॉटेल, पब. एका बाजूला असलेले जाफा बंदर, अशी सुरेख जागा आहे. मोठे रस्ते, हॉस्पिटल, म्युझियम, प्राणिसंग्रहालय भरपूर आहेत. तेल अविव बेन गुरियन युनिव्हर्सिटी येथेच आहे. नंतर आम्ही उत्तरेला प्रयाण केले. पहिलं गाव लागते ते हायफा. कारमेल पर्वतावर वसलेल्या ह्या सुंदर गावाला मोठा समुद्र किनारा आहे व इस्राईलचे सर्वात मोठे बंदर आहे. डोंगरावर छोटी घरं व गगनचुंबी इमारती आहेत. येथे बहाई धर्मियांचं प्रसिद्ध मंदिर आहे. येथून समुद्राचा, बंदराचा देखावा खूप सुरेख दिसतो. अजून उत्तरेला जाताना रोश हनिक्राला थांबलो. जवळच इस्राईल – लेबनॉन बॉर्डर आहे. रोश हनिक्राच्या डोंगरावरून भूमध्य समुद्राचे अथांग दर्शन घडते. खाली गुहा आहेत. तेथे एक जुनी रेल्वे लाईन आहे. ब्रिटिशांनी ५० किलोमीटरची रेल्वे लाईन लेबनॉन पर्यंत टाकली होती. त्या रात्री मुक्काम आक्को या गावी होता.

दुसऱ्या दिवशी गोलन हाईट्स, गॅलिली खोरं व गॅलिली समुद्राकडे प्रयाण केले. रखरखीत वाळवंटात येथील निसर्ग, हिरवाई, वनश्री डोळ्यांना सुखावते. हिरवे डोंगर व खाली गॅलिलीचा समुद्र.

इस्राईल मधली सर्वात सुरेख, निसर्ग कृपा लाभलेली ही जागा आहे. चालता चालता एक आपल्याकडच्या कॅनॉलच्या रुंदीची जॉर्डन नदी लागली. ख्रिश्चन लोकांसाठी ही गंगेइतकीच पवित्र. बरेचजण बाटलीत पाणी भरून नेत होते. हवा आल्हाददायक. रात्री थंडी होती.

लूदला परत आल्यावर अश्दोद व अश्केलॉन गावांना भेट देऊन सर्व बेने इस्रायली मित्रांच्या गाठीभेटी घेतल्या. तेथील अत्याधुनिक शेती व पोल्ट्री बघण्याचा योग आला. सर्व ट्रीपमध्ये आमचा तिथला मित्र सॅमसन आमच्या बरोबर होता. शक्य असेल तर एक आठवड्याची सुट्टी काढून इस्राईल अवश्य बघावे.