गंदीकोटा आणि बेलम गुहा

 पुण्यातून सीएसटीएम - चेन्नई एक्स्प्रेस ही सोयीची गाडीही होती, तेव्हा तिनेच जायचं ठरवलं. बेत असा ठरला:

शुक्र: पुणे ते मुड्डनुरू रेल्वेने, रेल्वेत मुक्काम.
शनि: सकाळी मुड्डनुरूला पोहोचणे, तिथून खाजगी वाहनाने गंदीकोटा, गंदीकोटा स्थलदर्शन, गंदीकोटा मुक्काम.
रवि: खाजगी वाहनाने गंदीकोटा ते बेलम गुहा, बेलम गुहा ते ताडिपत्री, ताडिपत्री ते पुणे रेल्वेने, रेल्वेत मुक्काम.
सोम: सकाळी पुण्यात पोहोचणे.

ई-पत्रे नि फोनाफोनी केल्यावर घरातले पाच जण यायला तयार झाले.

आम्ही ज्या गाडीने प्रवास करणार होतो तिचे पुणे हे सुरुवातीचे स्टेशन नव्हते आणि मुड्डनुरू शेवटचे. शिवाय या गाडीला एकच 3AC डबा होता, तेव्हा 3AC तिकीटे मिळणे अवघड होते. आणि झालेही तसेच. 3AC तिकीटे आरक्षित करायला गेल्यावर ती मिळाली प्रतिक्षायादीतली. तेव्हा जाता येता स्लीपर क्लासने प्रवास करावा लागणार हे स्पष्ट झाले. सुदैवाने ती तिकीटे अजून उपलब्ध होती, तेव्हा ती काढली. गंदीकोटा येथे आंध्र प्रदेश पर्यटन विकास महामंडळ (APTDC)चे हरिथा हॉटेल आहे. (किंबहुना गंदीकोटा येथे राहण्याचा तोच एकमेव पर्याय आहे.) त्याचेही बुकिंग करून टाकले. आता सुरू झाला कंटाळवाणा वाट पाहण्याचा कार्यक्रम.

दिवस १

अखेर तो दिवस उजाडला (हे वाक्य प्रत्येक मराठी प्रवासवर्णनात असायलाच पाहिजे का?) ऑफिसातून थोडा लवकर निघालो आणि घरी पोचलो. बॅग भरून तयार होतीच. निघालो. आपली रेल्वे आता काही मिळत नाही असे वाटून रक्तदाब वाढणे ते रेल्वे स्थानकावर २० मिनिटे आधी पोचणे हा माझ्याबाबतीत हमखास होणारा प्रकार या वेळीही झालाच. आमच्या फलाटावर पोचलो आणि आमच्यासमोर एक अपघात होता होता वाचला. एका काकांनी धावत्या रेल्वेतून फलाटावर उडी मारली. बरं, मारली ते मारली, तीही चक्क रेल्वे जात होती त्याच्या विरुद्ध दिशेला तोंड करून. होणार काय? काका धडामदिशी फलाटावर आदळले आणि धडपडले. माझ्या बहिणीने त्यांना सावरले म्हणून, नाहीतर काकांची पुण्यतिथी त्या दिवशी पक्की होती.

गाडीत स्थानापन्न झाल्यावर दिसलं की गाडी ब-यापैकी स्वच्छ होती. (कदाचित मुंबईहून नुकतीच सुटल्यामुळे असेल.) अर्थात् ती तशी राहणार नाही याची खबरदारी प्रवासी घेत होतेच. आम्ही जेवून घेतलं आणि झोपायची तयारी केली. आम्ही काही चहाबाज मात्र सोलापूरपर्यंत जागणार होतो - तिथे चहा पिऊन मगच झोपायचा आमचा बेत होता. अर्थात्, तो चहा प्यायल्यावर झोपलो असतो तर परवडलं असतं असं वाटलं ही गोष्ट वेगळी.

महत्वाचे: हे व खालील सगळी चित्रे टिचकी मारून मोठी पाहता येतील.

आमची गाडी:

सोलापूर रेल्वे स्टेशन:

दिवस २

ऊठलो आणि मस्तपैकी चहा मारला. रूळांचा खडखडाट आणि भणाणतं वारं या दोन गोष्टींचा त्रास असूनही ब-यापैकी झोप झाल्यानं आम्ही ताजेतवाने झालो होतो. नशिबाने गाडीही (जवळपास) वेळेवर धावत होती. नऊला आम्ही मुड्डनुरू स्थानकावर उतरलो. हे एक (अजूनही झोपेत असलेलं) गोड, चिमुकलं स्टेशन होतं. पण बाहेर आलो तर सगळा शुकशुकाट. बहुतेक वेळा रेल्वेस्टेशनबाहेर आलो की गाड्यांचे चालक आपल्यावर तुटून पडतात आणि आपलं अपहरण करतात - इथे असं काही नव्हतं. जीप, टॅक्सी असं काही नव्हतंच, फक्त ४/५ पियागो रिक्षा होत्या. इकडे तिकडे विचारल्यावर इथून २० किमी दूर जम्मलामडुगूला बसने जा आणि तिथून गंदीकोटाची बस पकडा असा सल्ला मिळाला. आता आमच्याकडे सामान होतं आणि वेळही कमी होता. तेव्हा बसच्या फंदात पडणं आम्हाला परवडणारं नव्हतं. तेव्हा आम्ही तिथल्या एका रिक्षावाल्याला गाठलं आणि घासाघीस करून सौदा पटवला. अर्थात हा एक चुकीचा निर्णय होता हे लवकरच आम्हाला कळून चुकलं. आम्ही (वजनदार) सहा जणं (अधिक रिक्षावाला) आणि आमचं सामान हे ओझं गाडीला पेलवत नव्हतं. त्यात जवळपास सगळा रस्ता चढाचा. गाडी अगदी मेटाकुटीला आली. एका चढावर तर पुढे बसलेले आम्ही दोघं उतरलो आणि सरळ चालू लागलो. शेवटी हाहू करत आम्ही गंदीकोटाला पोचलो तेव्हा तब्बल सव्वा तास उलटून गेला होता.

मुद्दनूर रेल्वे स्टेशन:

आमची सवारी:

रस्त्यात दिसलेला मेंढपाळ:

हॉटेलमधे पोचल्यावर आम्ही खोल्या ताब्यात घेतल्या आणि पहिल्या आंघोळी उरकल्या. गंदीकोटा स्थलदर्शन दोन टप्प्यांत करण्याचा आमचा विचार होता. पहिल्या टप्पात गंदीकोटा किल्ल्यातले अवशेष आणि दुस-या टप्पात गंदीकोटाची घळ. पहिला टप्पा जेवणाआधी होता तेव्हा आम्ही लगबगीने खोल्यांबाहेर पडलो आणि जेवणाची ऑर्डर द्यावी म्हणून भोजनकक्षात गेलो. ‘रोटी, सब्जी वगैरा रातको मिलेगा, अभी सिर्फ पोंगल मिलेगा’ हे ऐकल्यावर लोकांचे चेहरे उतरले, पण काही इलाज नव्हता.

गंदीकोटाचा किल्ला हॉटेलवरून अर्धा किमी असावा. ऊन भाजून काढत नसले तरी अंगावर गुदगुल्याही नक्कीच करत नव्हते. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला लिंबांची शेती होती. लिंबाची एवढी उंच झाडं मी तरी पहिल्यांदाच पहात होतो. गडाच्या आत जाण्यासाठी दरवाज्यांची श्रुंखला आहे. ३-४ दरवाजे असावेत. गडाच्या आत वस्ती आहे. त्यामुळे इतस्तत: फेकलेला कचरा, उघडी गटारे, इकडेतिकडे फिरणा-या कोंबड्या, कुत्री हे सगळे सुंदर प्रकार अर्थातच आत आहेत.

गंदीकोटा गावातील घरे

गंदीकोटाचे वैशिष्ट्य म्हणजे हिंदू आणि मुस्लिम अशा दोन्ही प्रकारच्या वास्तुंची सरमिसळ. इथ माधवराया स्वामी मंदिर, रघुनाथस्वामी मंदिर आहे आणि जामी मस्जिदही.

शेवटच्या दरवाज्यातून आत आलो की पहिला समोर येतो तो एक दगडी मनोरा. नंतर येते ती ही पाय-यापाय-यांची दगडी वास्तू. आतून पाहूनही हिचे काम काय असावे याचा पत्ता मात्र आम्हाला लागला नाही. नंतर आम्ही गेलो धान्यभांडारात. हे मात्र कमालीचे सुंदर होते. प्रचंड उंचीची ही इमारत पाहून युरोपातल्या चर्चेसची आठवण येत होती. इथे विलक्षण थंडावा होता आणि काही बोलताच प्रतिध्वनी येत होता.

धान्यभांडार:

1

नंतर आम्ही शिरलो जामी मशिदीत. मशिदीच्या आत एक कडूनिंबाचे झाड आहे. वारा मंद वहात होता आणि झाडाची पाने सळसळ करत होती. झाडाला बांधलेली गाय शांतपणे समोरचा चारा खात होती. आम्ही सोडलो तर मशिदीत बाकी कुणी पर्यटक नव्हते. ३/४ गावकरी सावलीला येऊन बसले होते तेवढेच. एकंदरीत वातावरण, हात डोक्याखाली ठेवून मस्त ताणून द्यावी असे होते. पण ते सुख आमच्या नशिबात नव्हते. दहा पंधरा मिनिटे रेंगाळून आम्ही निघालो.

जामी मशिद:

पुढचा थांबा होता माधवरायास्वामी मंदिर. हे मंदिर मात्र मला सगळ्यात जास्त आवडले. एक तर हे सुस्थितीत आहे आणि त्यात कोरीवकामाचीही रेलचेल आहे. एका मोठ्या गोपुराखालून आपण मंदिरात प्रवेश करतो. मुख्य मंदिराभोवती थोडी जागा सोडून ज्यातून चालता येईल असे मोठमोठे व्हरांडे आहेत. मंदिरात उभ्या घोड्यांचे कोरीवकाम पाहून हंपीची आठवण येत होती. ही असली मंदिरं मला आवडतात. मंदिर कसे हवे, तर तिथे भक्त आणि देव यांचा खाजगी संवाद होईल असे. अरे मी काय म्हणतोय ते तरी देवाला समजायला हवं की नको? आपल्या पुण्यात, कधीही जा, देवळं आणि हॉटेलं आपली भरलेलीच.

माधवरायास्वामी मंदिर:

थांबावेसे तर वाटत होते, पण काय करणार, भूक लागली होती, तेव्हा निघालो. येताना अगदी हसतहसत पार झालेला रस्ता आता भर दुपारी मात्र चांगलाच त्रासदायक वाटत होता. आमच्यापैकी २/३ जणांना स्थानिक वाहनांकडून ‘लिफ्ट’ मिळाली. माझ्यासारख्या काही कमनशिबी लोकांना मात्र चालतच हॉटेल गाठावे लागले.

जेवून आणि थोडीशी विश्रांती घेऊन आम्ही परत पाचला निघालो. गंदीकोटाच्या त्या प्रसिद्ध घळीकडे जाण्यासाठीही सकाळच्याच रस्त्याने जावे लागते. सकाळी पाहिलेली सगळी ठिकाणे पार करून आम्ही घळीजवळ पोचलो. इथे मात्र गर्दी होती. जवळपासच्या लोकांचे हे फिरायला येण्याचे आवडते ठिकाण असावे.

गंदीकोटाच्या घळीला ‘भारताचा ग्रॅंड कॅन्यॉन’ असे म्हटले जाते आणि ते १०० टक्के खरे आहे. गंदीकोटाला लागून असलेल्या पन्ना नदीच्या पाण्याने जमिनीची धूप झाली आणि ही घळ बनली. (हे व्हायला अर्थातच लाखो वर्षे लागली.) नदीचे पात्र आता जवळपास १०० फूट खाली गेले असावे. गमतीची गोष्ट म्हणजे नदीचा अलीकडचा काठ मंद उताराचा (जो उतरून नदीपात्रापर्यंत जाता येते) तर पलीकडचा काठ मात्र अगदी सरळसोट आहे. सरळसोट म्हणजे एखादा दगड अगदी उभा कापल्यावर दिसेल तसा.

मोठमोठे दगड पार करून आम्ही पार कडेपर्यंत आलो. सूर्य अस्ताला चालला होता. आकाशातला पिवळा प्रकाश कुठेकुठे लालसा होताना दिसत होता. नदी दूरवरून वाहत येताना दिसत होती. पक्षी घराकडे परतत होते. रम्य तरीही गूढ, मनात कसलीशी हुरहुर निर्माण करणारे दृश्य होते ते.

पार अंधार पडल्यावर आम्ही उठलो. वाटेत एका टपरीत चहा मारला आणि हॉटेलवर पोचलो.
चहा टपरी:

रात्रीचे जेवण (आमच्या कल्पनेपेक्षा) फारच चांगले निघाले. अर्थात् एका सुंदर दिवसाची सुंदर सांगता झाली.

 दिवस ३

आजचा दिवस तसा आरामाचा होता. बेलम गुहा पाहणे आणि घरची गाडी पकडणे ही दोनच कामे आज करायची होती. उठलो आणि सुर्योदय पहाण्यासाठी धावतपळत घळीकडे निघालो. पण सुर्योदय आमच्या नशिबात नव्हता. ढगांमुळे सुर्यमहाराजांचे दर्शन झाले ते चार बोटे वर आल्यावरच. एका जोडप्यानं रात्र इथेच दगडांवर काढलेली दिसत होती. कल्पना छान होती. पुढच्या वेळी कदाचित?

गंदीकोटा, सकाळच्या प्रहरी:

दहा फोन केल्यावर, तब्बल एक तास उशिराने आमचे चालकसाहेब आपली सुमो गाडी घेऊन प्रकट होते झाले. पण ठीक आहे, तसाही आम्हाला आज वेळच काढायचा होता, नाही का?

गंदीकोटा ते बालमगुहा हे अंतर साठ किलोमीटरचे आहे. सकाळचे कोवळे ऊन पडले होते, रस्ते उत्तम होते आणि दोन्ही बाजूला दिसणारी मोहरीची झाडे पाहून ‘डीडीएलजे’ मधल्या त्या गाण्याची आठवण येत होती. दीडेक तासात आम्ही बेलम गुहांजवळ पोचलो. मला वाटत होतं त्यापेक्षा या गुहा ब-याच जास्त लोकप्रिय असाव्यात. डिसेंबरचा महिना, त्यात रविवार - लोकांची नुसती झुंबड उडाली होती. सगळ्यात भीतीदायक गोष्ट म्हणजे गर्दीत ५-६ शाळेच्या सहलीही होत्या. (सहलींमधे मी जर सगळ्यात जास्त कशाला घाबरत असेल तर तो ह्या शालेय सहलींना.) आम्ही आत शिरलो, सुदैवाने सुरुवातीचा काही भाग सोडला तर आत गर्दी नव्हती.

गंदीकोटाप्रमाणेच बेलम गुहांचाही निर्माणकर्ता आहे पाणी. पावसाचे पाणी जमिनीत मुरले, त्या पाण्यात जमिनीखालचा चुनखडीचा खडक विरघळला आणि ह्या गुहा तयार झाल्या. गुहांची लांबी ३.५ किमी असली तरी सामान्य पर्यटकासाठी त्यांचा १.५ किमी एवढाच भाग खुला आहे. कुठेकुठे एकाच वेळी तीन मोठी वाहने जातील एवढ्या प्रचंड आकाराच्या असलेल्या ह्या गुहा कुठेकुठे एकच माणूस जाईल इतक्या अरूंद होतात. खडकांवरच्या रंगीबेरंगी रेषा, पाण्यातील क्षार साचून बनलेले लवणस्तंभ, दगडांचे चित्रविचित्र आकार हे सगळेच थक्क करणारे आहे.

बेलम गुहा:

अर्थात् भारतातल्या बहुतांश नैसर्गिक चमत्कारावर बसतो तसा ह्या चमत्कारावरही धार्मिक शिक्का मारायचा प्रयत्न धर्मांध लोकांनी केला आहेच. त्यामुळे आत एक ‘शिवलिंग’ आहे आणि जमिनीच्या पोटात गुडुप होणारी पाताळगंगाही.

आम्ही चालत बरेच पुढे गेलो. बाजीराव रस्त्याने गणपती बघत चाललो असताना गल्लीत एखादे सुंदर मंडळ दिसावे तशा मुख्य गुहेतून चालताना या गुहेला जोडलेल्या काही छोट्या गुहा सामो-या येत राहतात. आम्ही अशाच एका गुहेत गेलो. या छोट्या गुहांत प्रकाशाची सोय नव्हती, तेव्हा आमच्या भ्रमणध्वनीसंचातील विजे-या सुरू करून आम्ही आत शिरलो. बरेच आत गेल्यावर गंमत म्हणून आम्ही विजे-या बंद केल्या. आपण ठार आंधळे झालो आहोत असे वाटायला लावणारा काळामिट्ट काळोख आणि जणू जग नष्ट झाले आहे, ह्या पृथ्वीतलावरचे आपण शेवटचे मानव आहोत असे वाटायला लावणारी भयाण शांतता. एकाचवेळी अतिशय सुंदर आणि प्रचंड भीतीदायक असा हा अनुभव, आमरण लक्षात राहील असा.

आम्ही २/३ तास आत असू. बाहेर पडलो आणि निघालो ताडपत्रीकडे. आमची परतीची रेल्वे आम्हाला इथूनच पकडायची होती. तिथल्या एका छोट्या हॉटेलात एक अस्सल आंध्र थाळी हाणली आणि निघालो शहरातली दोन मंदिरे पहायला. ही मंदिरं अगदी जगप्रसिद्ध नसली तरी सुंदर आहेत ही माहिती आम्ही आधी काढली होती, शिवाय आमच्यापुढे संध्याकाळी ६:३८ पर्यंतचा वेळ कसा काढायचा हा प्रश्न होताच.

अस्सल आंध्र थाळी:

पहिले मंदिर होते बुग्गा रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर. मंदिर स्वच्छ, शांत आणि कसलीही बजबजपुरी नसलेले आहे. मंदिर मी आधी म्हटल्याप्रमाणे प्रसिद्ध नसले तरी आहे मात्र देखणे. आतली मूर्तिकला, कलाकुसर उच्च दर्जाची आहे. मंदिराच्या दरवाज्यावरील बांधकाम (गोपूर?) पडलेले आहे. (की बांधलेच गेले नाही?)

बुग्गा रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर, मुख्य प्रवेशद्वारः

बुग्गा रामलिंगेश्वर स्वामी मंदिर, परिसरः

बराच वेळ टंगळमंगळ करून आम्ही दुस-या मंदिराकडे निघालो.

दुसरे मंदिर होते चिंतलवेंकटरमना स्वामी मंदिर. या मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे या मंदिराभोवती असलेली तटबंदी आणि मंदिरासमोर असलेला हंपीच्या विठ्ठल मंदिरासारखा रथ. अर्थात् सुंदर मुर्तीकला आणि कोरीवकाम इथेही होतेच. इथे गर्दीही जास्त होती.

मंदिरासमोर बरीच मोठी हिरवळ आहे. इथे बसून काही ज्येष्ठ नागरिक गप्पा मारत बसले होते, काही मुले खेळत होती. रविवारचा दिवस असल्यामुळं लोक अगदी निवांत होते. दर्शन घेऊन आम्हीही इथे विसावलो. काहीही न करता निवांत बसून राहणे यातही एक मजा आहे, दिवसेंदिवस दुर्मिळ होत चाललेली ही मजा आम्ही थोडा वेळ अनुभवली.
चिंतलवेंकटरमना स्वामी मंदिर:

हळूहळू सूर्य अस्ताला जाऊ लागला आणि मंदिर अधिकच सुंदर दिसू लागले. साडेपाच, पावणेसहाला आम्ही निघालो. वाटेत कुठेतरी चहा मारला. आमच्या प्रेमळ सुमोचालकांचा निरोप घेतला आणि स्टेशनात शिरलो. गाडी कमीतकमी अर्धा तास उशिरा धावत असणार यावर मी पैज मारायला तयार होतो, पण गुरू, शनी आणि प्लुटो त्यादिवशी सरळ रेषेत आले असावेत - आमची गाडी चक्क वेळेवर धावत होती.

ताडिपत्री रेल्वे स्टेशन:

त्यानंतर? स्लीपर क्लासमधे होणारी ती अर्धवट झोप, पुणे स्थानकाच्या बाहेर रेल्वेचे ते १०/१५ मिनिटे ताटकळणे, रेल्वेतून उतरल्यावर येणारी ती उद्विग्नता आणि घरापर्यंतचा तो जीवावर येणारा प्रवास - सारे काही नेहमीचेच.

 

Tour to Andhra Pradesh (Lepakshi- Yaganti-  Gandikota fort- Belum caves - Siddhvatam fort)

Tour to Andhra Pradesh (Lepakshi- Yaganti-  Gandikota fort- Belum caves - Siddhvatam fort)
Day1, 28 September 18

Tour to the Hidden Grand Canyon of India started with a rail journey, Boarded Nagarcoil Express from Dadar Station which starts from CSTM at 12.35pm.
We were 12 of us and were on a commercial tour, train journey always fascinates me as I am  traveling since my childhood it's more of a fun when you have a bunch of fun loving people traveling along with you, usually we have our seats together but this time all the seats were scattered due to last minute booking 5 were in Sleeper Class and 6 People were in AC and 1 was supposed to join us directly at Hindapur station.

 

Train reached Hindapur station at 8.20am, such a clean railway station and the paintings on the walls were just amazing!! We already had booked a traveller bus of 13seater for our entire tour, luckily our train was on time and driver too. I was damn hungry as previous night I just had 2 bananas as I don't have much of food in the train.

We headed towards Lepakshi temple enroute near to this temple had our breakfast at APTDC 1plate idli and 1 plate onion dosa, I love to have South Indian cuisine and special chatni here had groundnut flavour  which was equally tasty, with our tummy's full we entered Lepakshi temple at 9.30am.
Lepakshi is a small village located in the Anantapur District, Andhra Pradesh.
The famous Veerabhadra temple that dates back to 1583, is located here. It was built by the brothers Viranna and Virupanna. These were created by the artisans of Vijayanagara empire.
Also, it has idols of Ganesha,Nandi,Veerabhadra, Shiva, Bhadrakali, Vishnu and Lakshmi. A huge Nandi bull made out of a single granite stone is one of the major attractions near the main Lepakshi temple. The fresco paintings are particularly detailed in very bright dresses and colours with scenes of Rama and Krishna from the epic stories of the Ramayana the Mahabharata and the Puranas and they are well preserved. There is a very large Nandi (bull), mount of Shiva, about 200 metres (660 ft) away from the temple which is carved from a single block of stone, which is said to be one of the largest of its type in the world.

Jatayu

Shivling

Nandi (Bull)

                                                       

Main attraction of the temple

Around 11.30am we had a glass full of lemon juice and started our journey towards Gandikota enroute Banyan tree had our lunch at around 2-3pm and now heading towards Banyan tree yes you heard it right, A Banyan tree 'Thimmamma Marimanu is a Banyan tree and is 660years old probably a specimen of Ficus benghalensis. In the Telugu language, "marri " denotes "banyan" and "manu " denotes "trees". Its canopy covers (4.721 acres), and it was recorded as the largest tree specimen in the world in the Guinness Book of World Records in 1989'

The AP Tourism Department runs and operates a number of resorts across Andhra Pradesh. These resorts fall under the banner of Haritha Resorts we had booked one of these at Gandikota we reached here at 7.30pm which was away from the town and just 5mins from Gandikota fort, it was dark, as we got down it started raining with thunder and lights too went off, total  black out for few minutes till the generator  was switched ON, it rained almost for 15-20 minutes which helped in decreasing the temperature out there.
We had done our booking online but were late so could get only 3rooms and 1 dormatory was annoyed initially but as we all were travelers we adjusted in Dom instead of 5rooms. Some of them including me had our shower and went for dinner which is inclusive in hotel they serve very  simple food to say no variety as such, they serve 2 types of rice with Dal for veg and chicken curry for non veg along with raita, Decided to take a night walk only 3 of us were blessed to see the beauty of  moon which I had never seen before in my life it was looking like an orange slice on a black canvas, but could not capture that beauty in camera lens.

Resort Haritha

Day 2, 30th September 18
Our day started at 6am followed by breakfast at 7.30am we had Idli and Pongal with a cup of coffee and around 8am started our journey towards Belum caves which is 1.5hrs journey from Gandikota.
Belum caves is India’s 2nd largest & longest caves system. The Belum Caves have long
passages, galleries, spacious caverns with fresh water and siphons. This natural underground cave system was formed centuries ago by the constant flow of underground water. The cave system reaches its deepest point (46 m (151 ft.) from entrance level) known as Pataalaganga. One gets to see potholes & various formations all around the caves. There areindications that Jains & Buddhist Monks occupied these caves for Meditation. Belum Caves have a length of 3,229 m (10,593.8 ft). One takes 2hrs to explore these caves.

                                                      Fascinating interiors of Belum Caves

By 12 we started our journey towards Yagniti temple enroute had lunch at around 1.30pm. The whole trip I just had non-vegetarian food in my lunch and dinner trying out  different cusines of Andhra.

Yaganti temple is dedicated to Lord Shiva temple constructed by King Harihara Bukka Raya of the Sangama Dynasty of the Vijayanagara Empire in the 15th century. The temple has beautiful Pushkarini Pond. Water flows into this Pushkarini from the bottom of hill through the mouth of a Nandi (bull). Devotees find that a holy bath in Pushkarini is highly beneficial. After taking a bath in Pushkarini, they pay tributes to Lord Shiva. Also the Popular Belief is that the devotees here believe that the Nandi idol in front of the temple is continuously increasing its size.

                                                                Pushkarini Pond

                                                               Yaganti Gopuram Sikharam

Venkateshwara Cave

Agastya Cave

Shankaracharya Cave

Explored this place till 4pm and left to see Nawabs Palace which is enroute to your route and further proceeded to Gandikota which we reached at 8pm.

Banaganapali Nawabs Palace

Day3,  1st October 18
To be true I wanted to visit the GrandCanyon since last year and was damn  excited, left hotel by 5.30am to witness sunrise at this beautiful place.
Gandikota is a small village in the Kadapa district of Andhra Pradesh that is known for its spectacular gorge (“Gandi” in Telagu) formed by river Pennar that cuts through the Erramala hills.This marvelous piece of Nature’s architecture has come to be known as the Hidden Grand Canyon of India by travelers who visit it and get mesmerized by its beauty. The other major attraction that allures the visitors is the ancient & magnificent Gandikota fort that sits majestically on top of the gorge. The fort has 2 beautiful ancient temple(Madhavaraya & Ranganatha Swamy),Jamila Masjid, Chaar Minar, large Granary and graceful Pigeon Tower.
       
                                                                Sunrise at Gandikota Fort

   

                            

We explored till 8.30am and then came back to the hotel had bath and breakfast and checked out from the hotel towards Siddhvatam fort explored for 1 hr and then enroute one temple and went for lunch.

Siddhvatam Fort is constructed in 1303 AD, lies on the banks of the Pennar River. We can view gateways and decorated pillars at the two ends of the fort.Top of the fort has been adorned with carvings of Gajalakshmi. The 17 square bastions which once used to protect the region are still visible in the fort. The temples present inside its premises include the Ranganayaka Swamy Temple, Siddheswara Temple, Durga Temple and the Bala BrahmaTemple.In the past, people called "Siddhas" occupied this area. They lived under trees called "vata" (Indian Banyan tree) which were plenty in this area at that time. Hence the name "Sidhas" + "Vata" =Sidhavata.

                         

                  

 Enroute to the lunch we visited a Shri Kodand Ramaswamy  Mandir, had our delicious last lunch of the tour followed by fruit salad with icecream and Boraded the train for our return journey at 6.15pm (Mumbai express) whilst gathering beautiful memories.

Shri Kodand Ramaswamy Mandir

Some highlights of the trip:
Grand Canyon and Belum Caves
1) One should ideally visit Andhra Pradesh and specific Gandikota between September to February as the weather is comfortable and pleasant. The summer months are hot and humid with the temperature sometimes soaring up to a good 40-45 degree celsius, and thus is not a good time to witness the gorge.
2) Is accessible by Air, one can take flight from
Tirupati Airport at Renigunta  which takes approx 4.5 hrs to Gandikota. By train from Mumbai to Kadapa station which is 77kms from Gandikota.
By Road: Gandikota is well connected to major cities like Bangalore, Hyderabad and Vizag through the NH 7.

• 3) Our route was (Hindapur station -13 kms Lepakshi temple- Banyan tree 118kms- Gandikota Haritha resort 135kms- Belum caves 61kms- Yagniti temple 45kms-Gandikota resort- Grand Canyon - Siddhavatam fort 111km- Kadappa  station 25kms)