किवी आणि कांगारूंच्या देशांत

 

किवी आणि कांगारू या प्राण्यांची माझी ओळख शालेय पुस्तकात झाली. हे जगावेगळे आणि काहीसे चमत्कारिक वाटणारे प्राणी जर खरोखरच बघायला मिळाले तर किती मजा येईल असे तेव्हा मला नेहमी वाटायचे. लहानपणी एकदा वर्तमानपत्रात कांगारू आपल्या देशात क्रिकेट खेळायला येणार असे वाचून "वा वा. आता आपण या प्राण्यांना इथेच बघू शकू" असे वाटून वडीलधार्‍या मंडळींना मला त्यांना बघायला घेऊन चला अशी गळ घातली होती. त्यांनी मिश्किलपणे हसत सहजासहजी होकार का दिला होता ते दुसर्‍याच दिवशी कांगारूंच्या संघाचा पेपरातला फोटो बघून समजले. नंतर सुरू झालेल्या चेष्टेला उत्तर म्हणून मीही, "मग भारताच्या खेळाडूंना का नाही वाघ-सिंह-मोर अशी आपल्या इथल्या प्राण्यांची नावे देत?" असे विचारून त्यांना बर्‍यापैकी निरुत्तर केले होते. मात्र या विचित्र प्राण्यांमुळे न्यूझीलंड आणि ऑस्ट्रेलिया या देशांची भटकंतीच्या यादीत नकळत भर पडली होती. शिवाय नंतर या देशांबद्दलचे ज्ञान जसजसे वाढत गेले तसतशी त्यांची नावे यादीत वरवर सरकत गेली. असो.

जायचे ठरवल्यानंतर नेहमीप्रमाणेच आंतरजालीय शोधमोहीम हाती घेणे आलेच. बर्‍याच जालोत्खननानंतर ग्लोबस नावाच्या कंपनीची "डाउन अंडर डिस्कव्हरी" ही सहल पसंत पडली. कारण त्या सहलीत केवळ वरील प्राण्यांपेक्षा आता जास्त महत्त्वाच्या वाटणार्‍या उलुरू कातळ (आयर्स रॉक) आणि केर्न्सच्या बृहत् रोधक प्रवाळी (द ग्रेट बॅरिअर रीफ) सारख्या आकर्षणांचा समावेश होता. शिवाय ज्या इतर आकर्षणांचा मूळ सहलीत अंतर्भाव नव्हता ती वैकल्पिकररित्या पहाण्या-करण्यासाठी पुरेसा मोकळा वेळ ठेवलेला होता. या निवडलेल्या सहलीच्या मार्गाचा आराखडा ग्लोबसच्या सौजन्याने मिळालेल्या खालील नकाश्यात आहे:

चीनच्या सफरीत भेटलेल्या ऑस्ट्रेलियन सहप्रवाशाकडून या देशांना भेट देण्यासाठी मार्च हा महिना सर्वोत्तम असे कळले होते. याचे मुख्य कारण असे की या महिन्यात दक्षिण गोलार्धातला उन्हाळा संपून थंडीचा मोसम सुरू होतो पण थंडीचा कडाका सुरू होण्यास अजून काही अवधी बाकी असतो. त्यामुळे वातावरण गुलाबी थंडीचे आणि सुखद असते. तसेच हा मोसम पानगळीच्या दिवसांचा म्हणजे वृक्षांच्या रंगीबेरंगी पानांनी सजलेल्या निसर्गाचा काळ... अर्थातच डोळ्यांना मेजवानी. तर मग याच बेताने सुरुवात केली. पण काही कारणांनी तारीख पुढे जात जात ६ ते २५ एप्रिल असा बेत पक्का झाला. प्रथम जरा विरस झाला कारण आंतरजालावर एप्रिल महिन्याचे तापमान न्युझीलंडमध्ये ५ ते १० अंश सें. आणि ऑस्ट्रेलियात १० ते २० अंश सें. असे दिसत होते. पण प्रवासाचे दिवस जसजसे जवळ येऊ लागले तसे कळू लागले की त्या वर्षी ऑस्ट्रेलियात उष्म्याची लाट चालू होती आणि एप्रिल महिन्यात तापमान सरासरीपेक्षा पाच एक अंशांनी जास्तच असणार होते. मार्चचे तापमान एप्रिलमध्ये सरकवल्याबद्दल निसर्गाचे मनोमन आभार मानले आणि प्रवासी बॅगेतला गरम कपड्यांचा भार कमी केला ! मात्र थर्मलवेअरचा एक संच मात्र तसाच ठेवला त्याचे कारण आताच सांगून पुढची मजा कमी करत नाही. सब्र का फल मीठा होता है... है की नै? ;)

आता व्हिसाची तयारी सुरू झाली. आजपर्यंत सर्वसाधारणपणे सगळे पर्यटन व्हिसा एक दोन आठवड्यात मिळाले होते त्यामुळे जरासा निर्धास्त राहिलो. पण तेथेच घोळ झाला. ऑस्ट्रेलिया आणि न्युझीलंडच्या व्हिसा देण्याच्या पद्धती इतरांपेक्षा एकदम वेगळ्या निघाल्या. पहिले तर गल्फ आणि उत्तर आफ्रिकेत वास्तव्य असणार्‍यांसाठी (अगदी नागरीक असणार्‍यांनाही) दुबईच्या एंबॅसीतच अर्ज करावा लागतो. त्यासाठी अर्ज, पासपोर्टची प्रत (मूळ पासपोर्ट नाही) आणि इतर कागदपत्रे पाठवावी लागतात, इथपर्यंत ठीक होते आणि ती जमवाजमव केलीही. नशिबाने ऑस्ट्रेलिया एंबॅसीतर्फे कागदपत्र स्वीकारण्यासाठी नेमलेल्या एजन्सीचे एक ऑफिस दम्माममघ्ये होते हे ही फार छान होते. मात्र ऑस्ट्रेलिया व्हिसा फी केवळ डिमांड ड्राफ्टने घेणार असे त्यांच्या वेबसाइटवर कळले. पण माझे खाते असलेल्या बँकेने "आम्ही युएई मघे वटणारा डीडी देत नाही" असे सांगितले. सौदिमधल्या सर्वात मोठ्या खाजगी बँकेकडून असे काही ऐकावे लागेल असे वाटले नव्हते. इतर बँकाही आमच्याकडे खाते असेल तरच डीडी देऊ अन्यथा नाही असे म्हणू लागल्या. एजन्सीच्या ऑफिसमध्ये मुलाखतीची वेळ घेऊन नकद रक्कम भरावी या हेतूने गेलो. तेथे त्यांनीही डीडीला पर्याय नाही असेच सांगितले. शेवटी एका स्थानिक मित्राला गाठून त्याच्या बँकेतून डीडी घेतला आणि परत वेबसाईटवर मुलाखतीची वेळ घेऊन व्हिसाचा अर्ज देऊन आलो. पण या सगळ्या सोपस्कारात एक आठवडा खर्ची पडला. अर्ज स्वीकारताना एजन्सीतील ऑफिसरने, "अहो तुमची सहलीची तारीख फक्त पाच आठवड्यानंतर आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या व्हिसाला सहा आठवडे सहज लागतात." असे म्हणून सज्जड धक्का दिला !

या सगळ्यात न्यूझीलंडच्या व्हिसाचे काम मागेच राहिले होते. कारण पहिला ऑस्ट्रेलियाचा व्हिसा स्टँप करून घेऊ व मग न्युझिलंडचे काम करू असा सोपा हिशेब मनात होता. दरम्यान रियाधच्या न्यूझीलंड एंबॅसीमध्ये फोन करणे चालू होतेच पण स्वयंचलित यंत्रणेवर 'प्रथम हा नंबर फिरवा मग तो नंबर फिरवा' असे करत करत मध्येच फोन बंद होत होता. नंतर आंतरजालावरून कळले की न्यूझीलंडच्या व्हिसालाही मूळ पासपोर्ट लागत नाही आणि दम्माममध्ये त्यांची कोणतीही एजंसीपण नाही. अर्ज आणि इतर कागदपत्र क्रेडिट कार्डच्या डिटेल्ससह थेट दुबईच्या व्हिसा ऑफिसमध्ये पाठवायचे असतात आणि तेच प्रथम फी वसूल करून मग व्हिसाची कारवाई सुरू करतात. ताबडतोप कुरियरने सर्व कागदपत्र पाठवून दिले. त्यांची दोन दिवसांनी ईमेल आली की "तुमच्या बँकेचे क्रेडिट कार्ड आमची सिस्टीम स्वीकारत नाही". झाले, दुष्काळात तेरावा महिना ! शेवटी परत स्थानिक मित्राला पकडून त्याच्या क्रेडिट कार्डाचे डिटेल्स ईमेलने पाठवले. मग मात्र त्याच दिवशी अर्ज दाखल करून घेतल्याची ईमेल आली... पण "तुमच्या सहलीची तारीख फारच जवळची आहे. त्या मुदतीत व्हिसा देण्याची खात्री देऊ शकत नाही. आमच्या ऑफिसमधून व्हिसा ऑफिसरतर्फे तुम्हाला संदेश येईल." अश्या प्रेमळ इशार्‍यासकट!

मी तर विमानाचे तिकीट काढून आणि सहलीची सर्व फी भरून मोकळा झालो होतो. जीव टांगणिला लागतो म्हणजे नक्की काय होते याचा प्रदीर्घ अनुभव सुरू झाला होता! कामाच्या गडबडीत गुंतलेला नसेन तेव्हा मला सारखे 'सहलीचा दिवस उलटून गेला तरी व्हिसा आला नाही आणि सगळे पैसे पाण्यात बुडाले' असे भास व्हायला लागले !

दोन आठवडे उलटले तरी दोन्ही एंबँसींमधून काहीही संदेश आला नाही. त्यातच ग्लोबसने २६ पानी फायनल कन्फर्मेशन दस्तावेज पाठवून 'आता सहलीत काहीही बदल केला तर मजबूत दंडास तयार राहावे' असा वैधानीक इशाराही दिला ! मग राहवेना. न्यूझीलंड व्हिसा ऑफिसने सांगितल्याप्रमाणे अपेक्षीत असणारी ईमेल आली नव्हती या काडीचा आधार (बुडत्याला काडीचा आधार या चालीवर) घेऊन "आपली ईमेल अजून मिळाली नाही म्हणून चौकशी करत आहे. त्याचबरोबर हे आताच हाती आलेले टूर कंपनीचे फायनल कन्फर्मेशन दस्तावेज आपल्या माहितीसाठी जोडत आहे." अशी ईमेल पाठवली त्यांना पाठवली. दोन दिवसांनी ईमेल आली की, "तुमचा व्हिसा मंजूर झाला आहे. व्हिसा लेबल चिकटवायला पासपोर्ट कुरियरने ताबडतोप पाठवून द्या." लगेच आमच्या हॉस्पीटलच्या कुरियरला फोन फिरवला. तर त्यांच्या कंपनी पॉलीसीप्रमाणे ते पासपोर्ट स्वीकारू शकत नाही असे कळले. अनोळखी कुरियरच्या हाती पासपोर्ट देणे जिवावर आले. एंबॅसीच्या वेबसाइटवरील एका विधानाचा आधार घेऊन व्हिसा ऑफिसरला 'ईमेल व्हिसा एंडोर्समेंट' ची विनंती केली. पलीकडचा बाईसाहेबांनी साफ नकार दिला, पण त्याचबरोबर एका कुरियर कंपनीचे नावही सुचवले. आता वेळ घालवण्यात अर्थ नव्हता. सरळ त्याच दिवशी त्यांनी सुचवलेल्या कुरीयरबरोबर पासपोर्ट पाठवून दिला.

एक प्रकरण जरा रुळावर आले होते पण दुसरे घोंगडे अजून भिजतच पडलेले होते. मग ऑस्ट्रेलियन व्हिसा ऑफिसलाही वरच्या सारखीच ईमेल पाठवली आणि ग्लोबसच्या दस्तऐवजासोबत न्यूझीलंड एंबॅसीतून आलेली व्हिसा कन्फ़र्मेशनची ईमेलही जोडून दिली. अहो आश्चर्यम्! दुसर्‍याच दिवशी ईमेलमध्ये ऑस्ट्रेलियाची 'व्हिसा ग्रँट नोटिस' आली!! आणि तीही शुक्रवारी, जो इथला आठवड्याच्या सुट्टीचा दिवस असतो !!! व्हिसा लेबल चिकटवण्याची सक्ती ऑस्ट्रेलिया करत नाही... केवळ व्हिसा ग्रँट नोटीस पुरेशी असते. नंतर अनुभव आला की ती नोटीसही केवळ आपल्या माहितीसाठीच असते. ऑस्ट्रेलियात प्रवेश करताना मी ती नोटिस येवढ्या कौतुकाने पुढे केली पण इमिग्रेशन ऑफिसरने तिच्याकडे ढुंकूनही पाहिले नाही :( त्याने पासपोर्ट संगणकात स्वाईप केला आणि मॉनीटरवर पाहून दहा सेकंदात शिक्का मारून वेलकम म्हणाला. (ही काय वागण्याची पद्धत झाली !? केवढ्या कौतुकाने ती नोटीस घेऊन मी हजारो किलोमीटर दूर प्रवास केला होता !)

आता फक्त न्यूझीलंड व्हिसासकट पासपोर्ट हातात येण्याची वाट पहायची होती. मात्र इतक्या सगळ्या गोंधळामुळे 'अजून काही घोळ बाकी राहिला तर नाही ना?' अशी शंकेची पाल चुकचुकत राहिलीच. पासपोर्ट पुढच्या चार-पाच दिवसात हाती आला आणि मग मात्र टांगलेला जीव खाली येऊन भांड्यात पडला. हुश्श्य !

====================================================================

सहलीचा दिवस उजाडला आणि आम्ही दम्माम - दुबई - मेलबर्न (ऑस्ट्रेलिया) मार्गे - ऑकलंड (न्यूझीलंड) अशा १४,८६१ किलोमीटरच्या आणि साडेअठरा तासांच्या प्रवासाला घरातून भल्या पहाटे एक वाजता बाहेर पडलो. दम्माम-दुबई हा सव्वा-दीड तासाचा प्रवास अंगवळणी पडलेला होताच. दुबई-मेलबर्न हा प्रवास मात्र आतापर्यंत केलेल्या सलग विमांप्रवासातील सर्वात मोठा म्हणजे ११,६५६ किमी आणि साडेतेरा तासांचा होता. पण ए-३८० हे एअरबसचे अत्याधुनिक विमान असल्याने बसायची आसने जरा सुटसुटीत होती आणि पाय पसरायला जागाही छान होती. कधी डुलक्या घेत, मधूनच खिडकीतून डोकावत (दीड महिना अगोदर बुक केलेली खिडकीवाली खुर्ची होती राव !) आणि कधी चित्रपट पाहत वेळ घालवला... लाईफ ऑफ पाय, हॉबीट आणि एक (नाव विसरलो) असे एकूण तीन चित्रपट पाहून झाले +D ! या प्रवासातले हे काही क्षण...

दुबई विमानतळाचे टर्मीनल ३...

प्रवासाची सुरूवात...

.

भारतावरून उड्डाण...

मेलबर्नला उतरताना त्याचे झालेले पहाटेचे दर्शन...

मेलबर्नच्या थांब्याला (स्टॉपओव्हर) १ तास ३५ मिनिटे विमानातच बसून रहायला लागणार होते. मेलबर्नची पाशिंदरं उतरली आणि ऑकलंडला जाण्यारी नवीन पाशिंदरं गाडीत चढली की तेच विमान पुढे जायला उडेल असा आराखडा होता. पण विमान मेलबर्नला उतरायला उंची कमी करू लागले तेव्हाच कप्तानाने "प्रवाश्यांनी आपला सगळा बाडबिस्तरा घेऊन खाली उतरावे आणि ४५ मिनिटात १४ नंबरच्या निर्गमन द्वाराजवळ यावे" असे सांगितले. एवढ्या लांबच्या प्रवासात विमानात खूप कचरा साठतो त्यामुळे नीट सफाई करण्याकरिता बर्‍याच वेळा असे करतात. शिवाय ऑस्ट्रेलियाचा बहुप्रवेश व्हिसा हाती होताच त्यामुळे निर्धास्त होतो. जरासे रमत गमत विमानतळावर इकडे तिकडे फिरत ४५ मिनिटाने निर्गमन द्वाराजवळ पोहोचलो. अर्थातच आधिचे आणि नवीन असे मिळून साधारण ५००+ प्रवाशांची गर्दी जमा झाली होती. प्रवासाची वेळ होऊन ३० मिनिटे अधिक लोटली तरी विमानात बसण्याची घोषणा झाली नाही तेव्हा मात्र सर्व प्रवाशांत चलबिचल सुरू झाली आणि विमानकंपनीला माहिती देण्यासाठी घोषणा करणे भाग पडले... पण त्या घोषणेनंतरही 'विमानात काही तांत्रिक बिघाड आहे आणि तो केव्हा दुरुस्त होईल हे माहीत नाही' याच्या पलीकडे काहीच माहिती मिळाली नाही.

विमानकंपन्यांच्या नेहमीच्या रिवाजाप्रमाणे उशीराचे चार तास झाले तसे सर्वांना उपहाराची कूपने देणे सुरू झाले. माझी मात्र जेवणावरची वासनाच उडून गेली होती. माझी सहल २९ प्रवासी आणि एक सहल निर्देशक अशी तीस जणांची एकत्र सहल होती. नशिबाने तो पहिला दिवस ऑकलंडमधल्या वस्तीचा होता पण दुसर्‍याच दिवशी बसने पुढच्या ठिकाणी जायचे होते. त्यामुळे जर आज रात्रीपर्यंत ऑकलंडला पोचलो नाही आणि माझ्याविना सहल पुढे गेली तर काय करावे लागेल अश्या विवंचनेत मी पडलो होतो. विमानकंपनीच्या कर्मचार्‍यांची तुटपुंजी आणि उडवाउडवीची उत्तरे रागात आणि त्यापेक्षा जास्त काळजीत सतत भर टाकत होती. पण त्यांच्याशी भांडूनही काही फायदा नव्हता. कारण पर्यायी विमानाची सोय करण्याची वेळ आली तर एखादा तुसडा ऑफिसर जाणूनबुजून सगळ्यात शेवटच्या विमानात जागा देवून उट्टे काढेल ही भिती होती. (आणि तिथला मुख्य ऑफिसर तर एकदम खडूस होता... त्याच्या वागण्याबाबत मी सहलीवरून परत आल्यावर विमानकंपनीकडे तक्रारसुद्धा केली.)

वाट पाहत कंटाळलेल्या प्रवाशांनी गट करून 'विमानात तांत्रिक बिघाड' म्हणजे नक्की काय यावर चर्चा सुरू केली. कोणाच्या मते विमान उतरताना धावपट्टीवर जरा जोरातच आदळले होते त्याचा हा परिणाम होता तर काहींनी कॉकपिटमध्ये धूर झाल्याची हवाईसुंदऱ्यांमध्ये चाललेली चर्चा ऐकल्याचे सांगितले. इतका उशीर होऊन बिघाड ठीक होत नव्हता म्हणजे प्रकरण नक्कीच गंभीर होते. त्यामुळे पर्यायी विमानाची व्यवस्था आणि तीही लवकरात लवकर करतील तर बरे असे वाटत होते. कारण आता याच विमानातून उडणे कोणालाच बरे वाटत नव्हते.

हेच ते मेलबर्नचे निर्गमनद्वार १४... हे कायमचे स्मरणात राहील... आयुष्यात कोणत्याच दारासमोर इतका वेळ कधीच उभा राहीलेलो नाही !

पाहता पाहता सहा तास झाले तरी दोष दूर होईना तसे मग प्रवाशांची पर्यायी विमानातून जाण्याची व्यवस्था करण्यात येत आहे अशी घोषणा झाली. पण हे कामही तितके सोपे नव्हते. कारण ऑकलंड हे जरी न्यूझीलंडमधले सर्वात जास्त लोखसंख्येचे शहर असले तरी मेलबर्न-ऑकलंड या मार्गावर काही फार वर्दळ नसते. सगळी मिळून संपूर्ण न्यूझीलंडची लोकसंख्या ४५ लाख. असे असताना त्याच्या कोणत्याच शहराच्या मार्गावर काही तासांत ५००+ अतिरिक्त प्रवासी वाहून नेण्याएवढी विमानांची फार मोठी वर्दळ कशी असू शकेल? असो. नवीन विमानांत जागा मिळालेल्या प्रवाशांची नावे पुकारली जाऊ लागली. माझी अडचण सांगूनही माझे नाव पहिल्या यादीत नव्हतेच! सात तासांचा उशीर झाला होता आणि आता मात्र माझी काळजी कळसाला पोचली होती. दुसर्‍या यादीतही नाव नव्हते. आता काहीतरी हालचाल करणे भागच होते. शेवटी एका ऑफिसरला गाठून परत एकदा सगळ्या परिस्थितीची कल्पना दिली. तो जरा सहृदय निघाला. त्याने बर्‍याच वेळा पुकारूनही न आलेल्या पहिल्या यादीतील एका प्रवाशाच्या जागी माझे नाव टाकले आणि मला बोर्डिंग कार्ड दिले. सुटकेचा निःश्वास टाकून धावतच नवीन निर्गमन द्वार गाठले. चेकईन करताना पूर्वीच्या विमानात चेकईन केलेल्या बॅगेबाबत चौकशी केली तर तिथल्या बाईसाहेबांनी सांगितले की, "काळजी करू नका मी तुमच्या बॅगेचा क्रमांक नोंदवला आहे, बॅग विमानाबरोबर येईल." चला, सुटकेचा निःश्वास सोडून विमानात बसलो.

मेलबर्न-ऑकलंड हा प्रवास २,६२९ किलोमीटरचा आहे आणि उडून जायला तीन तास लागतात. कर्मधर्मसंयोगाने खिडकीजवळची जागा मिळाली...पण जागा मिळाली हेच खूप होते! विमानाने आकाशात झेप घेतल्यावर झालेले हे मेलबर्न आणि त्याच्या परिसराचे झालेले दर्शन...

.

.

अगोदरच्या कटकटींमुळे थकवाही आला होता. सरळ ताणून दिली. अल्पोपाहार देण्यासाठी हवाईसंदरीने एकदा जागे केले तेव्हाची पंधरा मिनिटेच ती काय जागा होतो. तसा सगळा प्रवास समुद्रावरून असल्याने विमान उडता-उतरतानाच काय तो शहरांचा नजारा दिसणार होता म्हणा. प्रवास ठीकठाक झाला. इमिग्रेशनचे सोपस्कार आटपून बॅग घ्यायला गेलो तर तिथे पुकारा सुरू होता की, "दुबईहून आलेल्या प्रवाशांनी आपल्या चेकईन केलेल्या सामानाची नोंदणी 'बॅगेज सर्व्हिसेस' वर करावी". थोडक्यात आमच्या मूळ विमानातील कोणाच्याही बॅगा नवीन विमानातून आणल्या नव्हत्या! त्या कधी आणल्या जातील याची कल्पना नाही पण उद्या मिळतील असे कळले. मग परत चारदा विचारल्यावर नाईलाजाने माहिती दिली गेली की बॅगा रात्री बारापर्यंत पोचतील, त्यानंतर कस्टमतपासणी होऊन नंतर प्रत्येकाने लिहून दिलेल्या पत्त्यावर पोचविणारी बस सहा वाजता विमानतळाबाहेर पडेल. आमच्या सहलीची बस तर सकाळी सात वाजता हॉटेलच्या बाहेर पडणार होती. शेवटी थोडी हुज्जत घालून कबूल करवून घेतले की बॅगा आल्यावर मला हॉटेलमध्ये फोन करून कळवले जाईल आणि मी स्वतः विमानतळावर येऊन माझी बॅग ताब्यात घेईन. यात मला त्रास आणि खर्च सोसावा लागणार होता. पण दुसरा काही मार्ग दिसत नव्हता... कारण बॅगा घेऊन येणारी बस माझ्याच हॉटेलवर पहिल्यांदा आणि तीही सातच्या आत येण्याची शक्यता नगण्यच होती म्हणा.

हॉटेलवर येऊन प्रथम सहल निर्देशकाला गाठले. त्याच्याकडे माझ्या या विमानप्रवासाची माहिती होतीच आणि मी वेळेवर न पोचल्याने विमानतळावर चौकशी करून मला का उशीर झाला याची माहिती त्याने काढली होती. त्यामुळे एकमेकाला प्रत्यक्ष भेटल्यावर दोघांनाही तितकाच आनंद झाला! रखडलेल्या बॅगेबाबत चर्चा करून मी ठरवलेला मार्गच ठीक आहे अशी आमची संमतीही झाली.

स्थानिक वेळेप्रमाणे रात्री ९ वाजता म्हणजे ठरलेल्या वेळेपेक्षा मी ८ तास उशीरा पोचलो होतो. त्यामुळे मी ठरवलेल्या ऑकलंडच्या स्काय सिटी टॉवरची खाजगी भेट आणि त्याच्यावर असलेल्या फिरत्या रेस्तरॉमधील जेवणाच्या बेताचा खेळखंडोबा झाला होता. शिवाय कॅमेर्‍याचा बॅटरी चार्जर मी चेकइन केलेल्या बॅगेतच ठेवला. त्यामुळे तो ताब्यात येईपर्यंत फोटोही जपूनच काढावे लागणार होते.

खोलीत जाऊन एक दीर्घ शॉवर घेतला तेव्हा जरा हुशारी आली पण काळजी तशीच कायम होती. न राहवून साडेदहा वाजता विमानतळावर फोन केला. आता मात्र जरा एका समजूतदार बाईसाहेबांनी फोन उचलला. माझी कर्मकहाणी ऐकून त्यांना माझी कणव आली असावी. त्यांनी सविस्तर माहिती दिली की रात्री १२ वाजता सगळ्या बॅगा येणार आहेत आणि कस्टम्स तपासणी झाली की माझी बॅग त्या चार वाजेपर्यंत हॉटेलवर पोहोचवण्याची सोय करतील. पण आतापर्यंतच्या अनुभवाने यावर पटकन विश्वास बसणे जरा कठीणच गेले! साडेचार वाजताचा गजर लावून झोपलो. हो, सामान आले नाही तर विमांतळावर जाऊन ते वाटप करणार्‍या बसमध्ये चढवले जाण्याअगोदर त्यावर कब्जा करून सातच्या आत परत हॉटेलवर येणे फार जरूरीचे होते ना !

इतका थकवा आला होता तरी झोपण्याची केवळ धडपडच चालू होती. दर तासाला झोपमोड होत होती. सव्वाचार वाजले तरी हॉटेलच्या रिसेप्शनवरून काही फोन येत नाही असे बघून स्वतःच फोन फिरवला. विमानतळावरून बॅग आली का म्हणून चौकशी केली तर बेलबॉय म्हणाला, "हो आलीय, घेऊन येतो". बॅग खोलीत ठेवताना म्हणतो कसा, "साडेतीनलाच बॅग आली पण उगाच कशाला तुमची झोपमोड करायची म्हणून फोन केला नाही." आता याचे मी काय करू? इकडे मी बॅग आली नाही म्हणून तळमळतोय आणि हा झोपमोड करायला नको म्हणून बॅग घेऊन बसला होता ! मात्र बॅगेला बघूनच इतके भरून आले की त्याला मनोमन माफ करून टाकले !

(क्रमशः )

 

परत एकदा झोपण्याचा निष्फळ प्रयत्न केला. पण सगळ्या कटकटींमुळे वाढलेल्या अ‍ॅड्रिनॅलिनच्या स्तराने असेल किंवा जेटलॅगमुळे (दम्माम आणि ऑकलंड यातील वेळेत १० तासांचा फरक आहे) असेल झोप येईना. मग सरळ उठून सकाळचे नित्यनियम आटपून टाकले. आतापर्यंत मन:स्थितीची गाडी रुळावर आली होतीच पण मोबाईल आणि कॅमेर्‍याच्या बॅटर्‍याही पूर्ण चार्ज झाल्या होत्या. पावले सहजच खोलीच्या गॅलरीकडे वळली.

ऑकलंडचा मध्यवर्ती भाग काहीश्या उंच इमारतींनी गजबजलेला असला...

तरी उपनगरांत मात्र झाडीत वसलेल्या एकदोन मजली इमारतीच आहेत....

अशा आधुनिकता आणि निसर्ग यांच्या संगमाबरोबर सुंदर सागर किनारा लाभल्यामुळेही या शहराला एक अनोखे सौंदर्य लाभलेले आहे. न्यूझीलंडच्या उत्तर बेटावर असलेल्या या शहराची लोकसंख्या १४ लाख म्हणजे न्यूझीलंडच्या एकूण लोकसंख्येच्या जवळ जवळ एक त्रितियांश आहे. न्यूझीलंड मधील मूळ निवासी 'मावरी' जमातीची सर्वात जास्त लोकसंख्याही याच शहरात आहे. २०११ मध्ये केलेल्या सर्वेक्षणात या शहराला राहण्यासाठी जगातले तीन नंबरचे शहर म्हणून नावाजले होते.

गॅलरीतून दिसणारा प्रसन्न परिसर डोळ्यात साठवला आणि सहलीचा मूड जमू लागला. कालच्या गडबडीत खाणे थातूरमातूरच झाले होते. आता ऐकू येणारा आवाज हा आजूबाजूच्या झाडांतील पक्षांचा नसून पोटातील कावळ्यांचा आहे हे ध्यानात आले आणि त्वरित न्याहारी हादडायला रवाना झालो. कालच्या सहलपूर्व सभेत मी गैरहजर असल्याने न्याहारी करताना सहल निर्देशकाने जमेल तेवढ्या लोकांची ओळख करून दिली. बाकीचे बसमध्ये भेटणार होतेच. बहुतेक सर्व मनमोकळे लोक होते त्यामुळे सहल मजेत होईल असे मत झाले आणि मागचे सर्व विसरून आता सहलीची मजा लुटायचा मूड पूर्णपणे जमला.

ग्लोबसने सहलीच्या फीमध्येच सामानवाहतूकीची सोय अंतर्भूत केलेली असल्याने ठरलेल्या वेळेस बॅगा खोलीबाहेर ठेवल्या की आपले काम संपले. त्यानंतर त्या मोजून बसमध्ये ठेवण्याची आणि गंतव्यस्थानी पोहोचल्यावर तेथील खोलीवर आणून देण्याची व्यवस्था सहल निर्देशक बस चालक आणि हॉटेल कर्मचार्‍यांकरवी चोख करून घेत असे. हातातल्या पिशव्या सोडून बाकी सगळे सामान बसच्या पोटात टाकून आरामात प्रवास सुरू झाला.

आज प्रथम ऑकलंड शहराची सफर करून मग पुढे जायचे होते. हॉटेलमधून बाहेर पडल्यावर लगेच समोर आला तो हा स्कायसिटी टॉवर... तोच तो, ज्याच्या टोकावर असलेल्या फिरत्या रेस्तरॉमध्ये जेवायचा माझा कालचा बेत विमानकंपनीने उधळवून लावला होता...

३२८ मीटर उंच असलेला हा टेलेकॉम टॉवर दक्षिण गोलार्धातली सर्वात उंच वास्तू समजली जाते आणि तो ऑकलंडच्या आकाशरेखेचा एक अविभाज्य घटक आहे.

गजबजलेल्या पण नीटनेटक्या शहरी भागातून जातानाचे फोटो...

.

ऑकलंडचे बंदर आणि त्याचा परिसर खास बघण्यासारखा आहे. तेथील मुख्य गोष्टी म्हणजे चारचाकीच्या आठ लेन असलेला हार्बर ब्रिज...

१९९५ साली शिडांच्या बोटींच्या स्पर्धेत अमेरिकेच्या बलाढ्य संघाला हरवून टीम न्यूझीलंडने जागतिक कीर्तींचा 'अमेरिकाज् कप' जिंकला तेव्हापासून तर तेथे आपल्या चारचाकीवर कमी आणि खाजगी बोटीवर जास्त प्रेम केले जाते ! न्यूझीलंडला आपल्या दर्यावर्दीपणाचा फार अभिमान आहे हे अनेक गोष्टींवरून सहज स्पष्ट होते. उदाहरणार्थ, हे बंदरावर मोक्याच्या ठिकाणी अभिमानाने ठेवलेले एका अजस्त्र जहाजाच्या नांगर वर-खाली करण्याच्या यंत्रणेतले भले मोठे चक्र...

आणि जगात सर्वात जास्त दरमाणशी संख्या असणार्‍या खाजगी बोटी (सहल निर्देशकाच्या माहितीप्रमाणे न्युझीलंडमध्ये दर दोन माणसांमागे एक खाजगी बोट आहे !) ...

आणि त्यातल्या काही बोटी ऑकलंड आकाशरेखेच्या पार्श्वभूमीवर बंदरात विहार करताना दिसत होत्या...

तेथून जवळच मायकेल जोसेफ सॅवेज या न्यूझीलंडच्या पहिल्या पंतप्रधानाला अर्पण केलेल्या बागेत गेलो. अत्यंत साधेपणाने बनवलेले हे स्मारक खूपच नीटनेटके होते आणि अनेक सुंदर फुलझाडांनी सजलेले होते...

मुख्य म्हणजे जरा उंचीवर असलेल्या या बागेतून शहर आणि बंदराचे मनोहारी दर्शन होते...

.

मावरी लोकांचे सामाजिक केंद्र...

येथून पुढे आम्ही वाइकातो या निसर्गरम्य विभागातून वाईतोमोच्या काजव्यांच्या गुहा बघायला निघालो. ही त्या वाटेवरची काही क्षणचित्रे...

.

.

.

तीन कोटी वर्षांपूर्वी भूगर्भाच्या हालचालीमुळे येथील समुद्रतळातील चुनखडीचे खडक पाण्याच्या वर येऊ लागले आणि पावसाच्या व नदीच्या पाण्याने त्यांची झीज होऊन त्यांच्या पोटात गुहा निर्माण झाल्या. ही प्रकिया जगात अनेक ठिकाणी झाली आहे. पण येथील गुहांना विशेष महत्त्व दिले आहे त्यांत घर करून राहिलेल्या स्वयंप्रकाशीत किड्यांनी. Arachnocampa luminosa हे जीवशास्त्रीय नांव असलेल्या डासांच्या आकाराच्या कीटकांच्या असंख्य अळ्या वाइतोमोच्या गुहेच्या छतावर वस्ती करतात. या अळ्या त्यांच्या शरीरात होणार्‍या रासायनिक प्रक्रियेने प्रकाश निर्माण करतात. त्या छतापासून लोंबणारे चिकट धागे निर्माण करतात. प्रकाशामुळे आकर्षित झालेले कीटक या धाग्यांना चिकटतात आणि अळ्यांचे भक्ष्य बनतात. या किड्यांमुळे गुहेचे छत अंधार्‍या रात्री तार्‍यांनी भरलेल्या आकाशासारखे दिसते. हा निसर्गाचा चमत्कार आपण या गुहांतून वाहणार्‍या नदीच्या प्रवाहातून जाणार्‍या होडीत बसून आपण पाहू शकतो.

मात्र या किड्यांवर फ्लॅशचा परिणाम होऊन ते प्रकाश निर्माण करण्याची प्रक्रिया काही तास बंद करतात म्हणून या बोटीच्या सफरीत फोटो काढण्यास मनाई आहे. त्यामुळे आंतरजालावरचे हे एक चित्र वानगीदाखल साभार देत आहे...

तेथून निघून वाटेत ओटोरोहांगा नावाच्या एका छोट्या गावात अल्पोपहाराठी थांबलो...

न्यूझीलंडवर निसर्गाने काहीही हातचे न राखता कृपा केली आहे आणि न्यूझीलंड त्या सौंदर्याची पुरेपूर काळजी घेत आहे याची जाणीव ऑकलंड-रोतोरुआ या बस प्रवासाच्या सगळ्या मार्गावर वारंवार होत होती.

.

.

रोतोरुआ आले आणि ही जाणीव प्रकर्षाने झाली...

आज दिवसभरचा प्रवास बसने होता तरी या सगळ्या निसर्गसौंदर्याने तो सफरीची मजा वाढवूनच गेला. त्यामुळे भुर्रकन विमानातून न आणता हा प्रवास बसने ठेवण्याच्या ग्लोबासच्या कल्पकतेचे कौतुकच वाटले. रोतोरुआला पोहोचेपर्यंत साडेचार वाजले होते.

थोडा वेळ आराम करून आणि शॉवर घेऊन तरतरीत होऊन बाहेर पडलो. मावरी कलादर्शनाचा (कंसर्ट) आणि खास मावरी (हांगी) जेवणाचा बेत असलेल्या कार्यक्रमाला जाण्यासाठी साडेसहाला सगळे लॉबीत जमलो. कार्यक्रमाचे ठिकाण हॉटेलच्या जवळच अगदी चालत पाच मिनिटाच्या अंतरावर होते. कार्यक्रमाची सुरुवात पारंपरिक मावरी स्वागत समारंभाने झाली...

.

.

जुन्या काळी मावरी अनोळखी अतिथीला प्रथम "तुला खाऊ का गिळू" अश्या आविर्भावात डोळे वटारून, जीभ बाहेर काढून, शड्डू ठोकून आणि वेगवेगळे भयकारक आवाज काढून "म्या लय भारी हाय" हे दाखवून देत आणि मग झाडाची छोटी डहाळी त्याच्यासमोर थोडे अंतर ठेवून जमिनीवर ठेवत असत. जर त्या नवख्याने डोळ्याला डोळा भिडवत न घाबरता ती डहाळी उचलली तर त्याने मैत्रीचा प्रस्ताव मान्य केला आहे असे समजून त्याची खातीरदारी सुरू करायची... अन्यथा एकतर तो घाबरट आणि म्हणून मैत्रीला लायक नाही किंवा आक्रमक आहे असे समजून त्याला मारून खायचे अशी ही प्रथा. आमच्यातल्या एकाला थोडे प्रशिक्षण देऊन त्याला आमचा नेता बनवले आणि मोठ्या गमतीने हा प्रसंग सादर केला. आमच्या नेत्याने डहाळी उचलल्यावर "ठीक आहे, आता तुम्हाला न खाता तुम्हालाच आमचे खास हांगी पद्धतीने शिजवलेले जेवण खायला देऊन तुमचा सन्मान करू." असे जाहीर केले !

नंतर जेवणाच्या हॉलशेजारच्या हांगी मुदपाकखान्यात नेऊन त्यांची जेवण बनवण्याची प्रकियाही दाखवली...

.

.

या पद्धतीत सरपणाने गरम केलेल्या दगडी गोट्यांवर पदार्थ ठेवून नंतर ते झाकून ठेवून शिजवतात. मात्र आता स्वच्छता आणि आरोग्यासंबद्धीच्या कडक सरकारी नियमांमुळे वर दिसणारे दगडी गोटे सोडले तर इतर सर्व साधने अत्याधुनिक होती आणि उष्णतेसाठी लाकडांऐवजी गॅस वापरतात. जेवण बुफे पद्धतीने आणि भरपूर निवड असणारे व चवदार होते त्यामुळे मजा आली. जेवण झाल्यावर मग मावरी संस्कृती, त्यांचे संगीत व नृत्य याची ओळख देणारा बहारदार कार्यक्रम झाला त्याची काही क्षणचित्रे...

.

.

.

.

.

सगळा कार्यक्रम संपेपर्यंत साडेदहा वाजले असावे. हॉटेलवर परत येताना सर्वांच्या तोंडी किती मजा आली याचीच चर्चा होती. खोलीत परतल्यावरच गेल्या तीन दिवसांच्या दगदगीचा थकवा जाणवू लागला. पण सहलीची छान सुरूवात झाल्याने खुशीने झोपी गेलो.

न्युझिलंडचे राष्ट्रीय चिन्ह फर्न वॄक्षाचे पर्ण आहे, त्याबद्दल तिथे काय भावना आहेत यावर पुढील भागात माहिती दिल्यास हर्ष वाटेल.

 सरकारी इमारती आणि एअर न्युझीलंड सोडून इतर कोठे हे फर्नच्या पानाचे राष्ट्रीय चिन्ह दिसले नाही.

न्युझीलंडचे मावरी लोक हे तैवानमधून प्रथम मेलॅनेशियामध्ये (पॉलिनेशिया) आणि तेथून नंतर इ स १२५० ते १३०० मध्ये न्युझीलंडच्या उत्तर बेटात समुद्रमार्गे स्थलांतरीत झालेल्या जमातींचे वंशज आहेत.

अमेरिकन रेड इंडियन्स सायबेरिया-मगोलिया-उत्तर चीन येथून अलास्कात जाऊन नंतर संपूर्ण उत्तर आणि दक्षिण अमेरिकाभर पसरले. हे स्थलांतर मुख्यतः १२,००० वर्षांपूर्वी त्या काळात सायबेरिया आणि अलास्का यांना जोडणार्या जमिनीवरून झाले. आता हे दोन भूभाग बेरींग समुद्राने विभागलेले आहेत.

(क्रमशः )

 

आज रोतोरुआमध्येच भटकायचे होते त्यामुळे उशीरापर्यंत झोपायला मिळाले होते. काल जेव्हा सहल निर्देशकाने बस नऊ वाजता निघेल असे सांगितले होते तेव्हा सर्व पर्यटकांनी उत्स्फूर्तपणे आनंदाने गदारोळ केला होता ! बर्‍याच दिवसांनी गाढ झोपही लागली होती. प्रसन्न सकाळ झाली आणि आळोखे पिळोखे देऊन झाल्यावर पहिले लक्ष खोलीच्या खिडकीबाहेर गेले...

.

कालच्या गडबडीत आणि संध्याकाळच्या अंधारात इकडे लक्षच गेले नव्हते. ६५,००० लोकवस्तीच्या शहरात मध्यवर्ती ठिकाणी असे निसर्गसौंदर्य दिसेल असे वाटले नव्हते ! न्याहारी आटपून उरलेल्या वेळेचा सदुपयोग करावा म्हणून हॉटेलच्या आजूबाजूला थोडा फेरफटका मारण्याचा मोह आवरला नाही...

.

.

नऊ वाजता बस आम्हाला घेऊन रोतोरुआच्या अ‍ॅग्रोडोममध्ये जायला निघाली...

न्यूझीलंडची अर्थव्यवस्था मुख्यतः शेतीवर अवलंबून असलेल्या व्यवसायांवर अवलंबून आहे. लोकर आणि मांसाकरिता मेंढ्या पाळणे व दूध आणि मांसाकरिता गुरे पाळणे हे न्यूझीलंडचे मुख्य व्यवसाय आहेत. १७७३ साली कॅप्टन कुकने येथे प्रथम मेंढ्या आणल्या आणि १९८२ पर्यंत त्यांची संख्या ७ कोटीपेक्षा जास्त झाली होती. परंतू मंदीमुळे ती संख्या आता ४.३ कोटीपर्यंत खाली आली आहे... तरीसुद्धा हे प्रमाण न्यूझीलंडच्या दर नागरिकामागे १० मेंढ्या असे आहे ! त्यांनी या व्यवसायांचा व्यापाराबरोबर पर्यटनासाठीही खुबीने उपयोग केला आहे. पर्यटकांचे मनोरंजन करून उत्पन्न कमावण्याबरोबर असल्या कार्यक्रमांचा उपयोग न्यूझीलंडच्या उत्पादनांची प्रसिद्धी करण्यासाठीही होतो. मनावर नकळत परिणाम करून खप वाढवण्याच्या प्रकाराचा (सॉफ्ट मार्केटिंगचा) अ‍ॅग्रोडोम हा उत्तम आविष्कार आहे. परंतू या कार्यक्रमात न्यूझीलंडच्या व्यवसायांची ओळख इतक्या व्यावसायिक आणि मनोरंजक पद्धतीने सादर केली जाते की तो "तिकीट काढून" बघणे ही न्यूझीलंड भेटीतील एक आवश्यक गोष्ट होऊन बसली आहे !

या कार्यक्रमातील सर्व मेंढ्या एवढ्या प्रशिक्षित आहेत की त्या अगदी शिकवलेल्या कुत्र्यांसारख्या प्रदर्शकाचे सगळे आदेश पाळतात आणि मजेदार प्रदर्शन करत आपल्या जागेवर जाऊन उभ्या राहतात. यातली प्रत्येक मेंढी आपल्या प्रजातीचे प्रतिनिधित्व करते आणि खेळकरपणे प्रदर्शक त्यांचे विशेष उलगडत जातो. सर्वोच्च स्थानी अर्थातच लोकरीची महाराणी मरिनो मेंढी असते !

नंतर प्रदर्शक मेंढी भादरायचे प्रदर्शन करतो...

..................

.

कारागिराला दर मेंढीमागे मजुरी मिळते त्यामुळे हे काम करण्याची पद्धत एवढी कौशल्याची आणि जलद बनली आहे की खरोखच्या फार्मवरील कुशल कारागीर एक मेंढी ४५ ते ५० सेकंदात भादरतो ! यात लोकर नीट काढण्याबरोबर मेंढीला इजा न होऊ देणेही महत्त्वाचे असते. दर वर्षी तेथे या कारागिरीच्या स्पर्धाही होतात.

नंतर गायींचे व मेंढ्यांच्या निगेचे प्रदर्शन झाले. या सगळ्यात प्रेक्षकांचा सहभाग कार्यक्रम अजूनच मनोरंजक बनवून गेला...

कोट्यावधीच्या संख्येने असलेल्या मेंढ्या केवळ मानवी श्रमाने पाळणे अतिशय महाग आणि तोट्याचे झाले असते. त्यामुळे या कामात कुत्र्यांची मदत अपरिहार्य आहे. त्यांनी या बाबतीतले शास्त्रही फार प्रगत केले आहे. घोड्यावरचा (आणि आता मोटरसायकलवरचा) एक शेतकरी आणि चार ते आठ कुत्रे दोन ते चार हजार मेंढ्याचा व्यवसाय सांभाळतात. यासाठी कुत्र्यांच्या खास प्रजाती निर्माण केलेल्या आहेत. हे सगळे कुत्रे बहुतांश स्कॉटलंड मधून आणले जातात किंवा तेथून आणलेल्या कुत्र्यांपासून पैदास केलेले असतात. कुत्र्यांचे आदेश पारंपरिक स्कॉटिश किंवा गेलीकमध्ये दिले जातात. शांत-संथ आवाजात दिलेले हे आदेश (डावी/उजवीकडे जा, बस, लप, इकडे ये, दूर जा, काम सुरू कर, थांब, इ) शंभर दीडशे मीटरवर असलेला कुत्रा बरहुकूम पाळतो हे पाहून चकित व्हायला होते. कुत्र्यांची एक जात भुंकून मेंढ्या गोळा करते, इथपर्यंत ठीक होते. पण दुसरी एक जात अजिबात (अगदी गुरगुरण्याचाही) आवाज न करता केवळ डोळ्यांच्या जरबेवर मेंढ्या हवे तेथे एकत्र गोळा करते हे पाहून खूपच आश्चर्य वाटले...

.

अ‍ॅग्रोडोमच्या आवारात एमू, ऑस्ट्रीच, डुकरे वगैरे पालनाची व्यवस्था आणि न्यूझीलंडच्या राष्ट्रीय किवी फळाची बागही पाहता येते.
तेथून पुढे आम्ही त्यांचा राष्ट्रीय पक्षी, किवी, बघायला रेनबो स्प्रिंग नावाच्या संरक्षक क्षेत्रात (conservatory) गेलो...

येथे न्यूझीलंडचे इतरही अनेक खास प्राणी आहेत.

हा आहे तुवातरा... हा सरडा आणि डायनॉसॉरस यांच्यामधील rhynocephalids जातीचा प्राणी आहे...

हा सरडा झाडाच्या सालीत बेमालूमपणे मिसळून लपून राहतो...

आणि हे काही पक्षी...

.

.

तेथून बाहेर पडलो आणि ह्या समोर आलेल्या निसर्गाचा फोटो घेणे केवळ अपरिहार्य होते, नाही का?...

अल्पोपाहारासाठी परतताना रोतोरुआ तळ्यावर चाललेले न्यूझीलंड वायुदलाचे प्रदर्शन बघायला मिळाले...

पुढे आम्ही ते पुइया (Te Puia) या उत्तर बेटावरच्या मुख्य मावरी केंद्रावर गेलो. येथे प्रथम मावरी समाजाच्या कलेबद्दल माहिती दिली गेली. त्यांच्या प्रसिद्ध पूर्वजांचे पुतळे प्रवेश्द्वाराजवळ उभारलेले आहेत...

..................
..................

त्यांच्या चेहर्‍यावरचे गोंदण आणि पेहरावांच्या पद्धती त्यांची स्वतःची आणि जमातीची वैशिष्ट्ये दाखवतात.

या केंद्राच्या आवारातच उत्तर बेटावरचे भूगर्भातील उष्णतेने निर्माण झालेले सर्वात मोठे गरम पाण्याचे फवारे असलेली व्हाकारेवारेवा दरी आहे. एवढे मोठे गरम पाण्याचे फवारे आणि उकळत्या चिखलाचे तलाव असलेले आणि शिवाय इतके जवळ जाऊन पाहू शकू असे क्षेत्र जगात दुसरीकडे कोठेही नाही...

.

.

उकळत्या चिखलाचे तळे...

निसर्गाचा हा चमत्कार आणि तोही अगदी काही हातांच्या अंतरावरून बघताना हिमाचलातील वशिष्ठ कुंड आठवले. परतायला पाय निघत नव्हता पण पुढच्या आकर्षणाची वेळ झाली होती त्यामुळे निघणे भाग पडले.

हे पाण्यावरून उडणारे-उतरणारे विमान (फ्लोट प्लेन) माझी एका खास अतिरिक्त सफारीसाठी वाट पाहत होते...

त्यातून उडून रोतोरुआच्या परिसराची हवाई सफर सुरू केली...

.

.

या सफरीचे मुख्य आकर्षण होते १८७६ साली रोतोरुआ शेजारच्या तारावेरा पर्वतांत झालेल्या ज्वालामुखीच्या उद्रेकाने तयार झालेले विवर...

.

.

आणि त्याचबरोबर तयार झालेली अनेक तळी... त्यातली दोन तळी त्यांच्या वैशिष्ट्यासह... एक निळ्या आणि दुसरे हिरव्या पाण्याचे...

अजून हे एक हवाई चित्र...

ही रोतोरुआची उच्चभ्रू बिव्हर्ली हिल...

परत आलो तेव्हा पाचच वाजले होते. मग उरलेल्या वेळेत गावातून फेरफटका मारला. ऑकलंड सुंदर होतेच पण रोतोरुआ त्याच्यावर वरताण करत होते. टुमदार इमारती आणि आखीव रेखीव रस्त्यांची शोभा पानगळीच्या सौंदर्याने भरलेले वृक्ष वाढवत होते...

.

फिरताना हॉटेलजवळच्याच एका वॉकींग प्लाझावर हे भारतीय रेस्तरॉ दिसले...

आणी आठवले की बसच्या चालकाने याच रेस्तरॉची बरीच स्तुती केली होती. हॉटेलच्या स्वागतिकानेही 'ते खूप बक्षिसे पटकावलेले रेस्तरॉ आहे' असे सांगितले होते. मग काय, फेरफटका संपवल्यावर लागलेल्या कडकडीत भुकेची सोय कोठे हा प्रश्नच मिटला होता ! मस्तपैकी कोलंबी मसाला, नान, जिरा राईस, पापड आणि शेवटी आंबा कुल्फी असा खासा बेत झाला !

या रेस्तरॉमध्ये इतर अनेक शाकाहारी-मांसाहारी पदार्थ होते तेही नक्कीच तितकेच चवदार असणार. चवदार जेवणावरून, मिळालेल्या बक्षिसांवरून, आत असलेल्या गर्दीवरून आणि सतत पार्सले घेऊन जात असलेल्या गिर्‍हाइकांवरून ते रोतोरुआमधले लोकप्रिय रेस्तरॉ असल्याची खात्री पटली.

आणखी एक खास गोष्ट म्हणजे रेस्तरॉच्या प्रदर्शनी भागात हे भलेमोठे बाजीराव-मस्तानीचे चित्र लावलेले होते...

एक पंजाबी आणि एक हिमाचली असे मालक असलेल्या, न्यूझीलंडच्या रोतोरुआमधिल भारतीय रेस्तरॉमध्ये, हे अस्सल मराठमोळे चित्र पाहून आश्चर्यमिश्रित आनंद झाला नसता तरच नवल !

(क्रमशः )

 

आज सहलीचा चवथा दिवस. प्रथम थोडी रोतोरुआची सफर करून मग ११:५० चे न्यूझीलंडच्या दक्षिण बेटावरच्या ख्राईस्टचर्चला जाणारे विमान पकडायचे होते. त्यामुळे आज साडेसहालाच बॅगा खोलीबाहेर ठेवा असे सहल निर्देशकाने सांगितले होते. त्याप्रमाणे जरा लवकरच आटपून बॅग खोलीबाहेर ठेवून न्याहारीला गेलो. बस साडेसातला निघणार होती त्यामुळे आरामात सहप्रवाशांबरोबर गप्पा मारत न्याहारी झाली. बस ठरलेल्या वेळेवर रोतोरुआच्या सरकारी बागेकडे (Government gardens) निघाली.

ह्या बागेच्या जागेवरून मावरी व ब्रिटिशांमध्ये अनेक लढाया झाल्यानंतर मग अठराव्या शतकाच्या अखेरीस मावरींनी येथील ५० एकर जागा ब्रिटिशांना देऊ केली. या जागेचे वैशिष्ट्य असे की येथे अनेक गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे आहेत. या भागात गंधकाच्या (नासलेल्या अंड्यासारख्या) वासाने नवीन माणसाला मात्र नकोसे होते. या वासामुळे रोतोरुआला सल्फर सिटी असेही म्हणतात. तरीसुद्धा रोतोरुआच्या या भागात बरीच वस्ती आहे. १९०८ मध्ये न्यूझीलंड सरकारने येथे गरम गंधकयुक्त पाण्याची कुंडे असणारे स्नानगृह (bath house) बनवले. १९३३ मध्ये त्याच्या शेजारी Blue Baths नावाचे अजून एक स्नानगृह सुरू झाले. नंतर व्यापारीकरणात रोतोरुआमध्ये अशी अनेक व्यावसायिक स्नानगृहे बनल्यावर १९८० मध्ये ही सरकारी स्नानगृहे बंद केली गेली. नंतर १९८८ मध्ये त्या इमारतींचे नूतनीकरणा करून तेथे एका संग्रहालय बनवले गेले. आता त्या इमारतींच्या विस्तीर्ण हिरवळींचा उपयोग क्रॉके (croquet) नावाचा इंग्लिश खेळ खेळण्यासाठी होतो...

बागेच्या दक्षिण टोकाला अजूनही एक Sulphur Point नावाचा गरम पाण्याचा जिवंत झरा आहे. तेथे त्याच्या "सुवासाचा" आनंद देण्यासाठी प्रत्येक सहल आर्जवाने नेली जाते!

मात्र गंमत अशी की पहिला दोनतीन मिनिटांत 'नाकाचे केस जळून गेले' की त्या वासाचे काहीच वाटेनासे होते. विमानाची वेळ होत आली म्हणून सहल निर्देशकाला प्रवाशांना तेथून अक्षरशः ढकलून बसकडे परत न्यावे लागले... बसमध्ये बसल्यावर मात्र या कारणासाठी एक दुसर्‍याचे पाय ओढण्यासाठी सगळ्यांची चढाओढ सुरू झाली!

परत जाताना बागेतल्या साधारण ३०-४० सेमी उंचीच्या या झुडुपांच्या गटाने माझे लक्ष वेधून घेतले. याचा वरून घेतलेला फोटो विमानातून काढलेला जंगलाचा फोटो म्हणून सहज खपून जाईल!

रोतोरुआचा विमानतळ लहानसा पण नीटनेटका आहे. पंखेवाल्या (propellers) माऊंट कुक एअरलाईनच्या विमानाने वेळेवर आकाशात भरारी घेतली आणि देखण्या रोतोरुआला टाटा करताना उगाचच कसेसे वाटले...

.

थोड्या वेळातच आमचे विमान न्यूझीलंडच्या अजून एका खास व्यवसायावरून उडू लागले... तो म्हणजे जंगल शेती...

.

.

गोर्‍या स्थलांतरीतांनी न्यूझीलंडची जंगले तोडून लाकडावर अवलंबून असणारे व्यवसाय सुरू केले. मात्र नंतर त्यांच्या ध्यानात आले की अशी जंगले बेफाटपणे तोडणे म्हणजे सोन्याचे अंडे देणार्‍या कोंबडीला मारण्यासारखे होईल. मग सरकारी पुढाकाराने १८९९ पासून तेथे जंगल शेतीचा उपक्रम राबवला गेला. सुरुवातीला अनेक प्रयोग करून मग १९३० साली रोतोरुआ जवळच्या व्हाकारेवारेवा प्रदेशात १८८,००० हेक्टर क्षेत्रफळावर जंगलाची लागवड केली गेली... हा या प्रकारचा जगातला सर्वात मोठा प्रकल्प आहे. सध्या तेथे Monterey Pine (Pinus radiata) या मूळ कॅलिफोर्नियांतील झाडांची लागवड करतात. न्यूझीलंडच्या हवामानात आणि ज्वालामुखीने बनलेल्या गंधकयुक्त आम्ल जमिनीत ही झाडे कॅलिफोर्नियांतील झाडांपेक्षा जास्त वेगाने वाढत २७ वर्षांत कापणीस योग्य होतात असे आढळून आले आहे. क्रमाक्रमाने तोडलेल्या जागी परत लागवड करण्याचे नियोजन करून आता हा व्यवसाय स्थिर अवस्थेस पोचला आहे. या प्रयोगापासून भारतासारख्या देशाने खूप काही शिकण्यासारखे आहे.

६७३ किमी चे अंतर एक तास चाळीस मिनिटात तोडून आमचे विमान दक्षिण बेटावरील ख्राईस्टचर्चला उतरायची तयारी करू लागले...

.

एकेकाळी न्यूझीलंडचे भूषण असलेल्या आणि दक्षिण बेटावरील सर्वाधिक लोकसंख्येच्या या शहराला ०४ सप्टेंबर २०१० ते ०३ सप्टेंबर २०१२ या कालावधीत ४,४२३ भूकंपाच्या मोठ्या आणि छोट्या झटक्यांनी झंझोडून त्यातील १०,००० पेक्षा जास्त घरे जमीनदोस्त केली किंवा राहायला धोकादायक बनवली. यामुळे अनेक लोकांनी येथून कायमचे स्थलांतर करून इतर ठिकाणी राहणे पसंत केले. अर्थातच पर्यटनाचे एक मुख्य केंद्र असलेले हे शहर आता बहुतेक सहलींमधून वगळले गेले आहे. ग्लोबसच्या या सहलीत पूर्वी ख्राईस्टचर्चमध्ये एक रात्र वास्तव्य असायचे. पण धोका टाळण्यासाठी आणि अनेक चांगली हॉटेल्स बंद झाल्यामुळे सध्या ख्राईस्टचर्च विमानतळावरून सरळ बसने औराकी / माऊंट कुक राष्ट्रीय उद्यानाची वाट पकडायची होती.

हा बसप्रवास नयनरम्य परिसरातून होता. या भागाचे अजून एक वैशिष्ट्य असे की इथल्या नद्या उथळ आणि रुंद पात्राच्या आहेत. उन्हाळ्यात वितळणार्‍या हिमनद्यांच्या पाण्याने त्या दुथडी भरून वाहतात. पण इतर काळात त्यांचे उपप्रवाह उथळ तळातल्या वाळूत वेण्या घालताना केलेल्या केसांच्या लड्यांसारखे दिसतात. म्हणून या प्रवाहाच्या प्रकाराला ब्रेडिंग असे म्हणतात...

रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला शेकडो एकरांच्या हिरव्यागार गवताळ शेतांत मेंढ्या आणि गुरे चरताना दिसत होती...

.

वरच्या पहिल्या चित्रात दिसणारे उंच झाडांचे कुंपण ही या भागाची खासियत आहे. अशी ही उंच आणि मजबूत कुंपणे मेंढ्या आणि गुरांचे दक्षिणेकडून अंटार्क्टिकावरून येणार्‍या बोचर्‍या अतिशीत वार्‍यापासून संरक्षण करण्यासाठी आवश्यक आहेत.

मधूनच टुमदार घरांच्या छोट्या छोट्या वस्त्या लागत होत्या...

.

.

नयनरम्य निसर्गसौंदर्य पाहत बसप्रवासाचा वेळ कसा गेला ते कळले नाही...

.

.

औराकी / माऊंट कुक राष्ट्रीय उद्यानात पोहोचेपर्यंत संध्याकाळ झाली. त्या संध्याछायेतही कुक पर्वत आपल्या हिमाच्छादित शिखरांचे दिमाखात प्रदर्शन करत होता... या पर्वतराजीला दक्षिण आल्प्स असेही ओळखतात.

राष्ट्रीय उद्यानाच्या जसजसे जवळ जाऊ लागलो तसे नदीत प्रतिबिंबित होणारी हिमाच्छादित पर्वतराजी त्या अंधुक प्रकाशात अधिकाधिक आकर्षक दिसू लागली...

आजची आमची वस्ती औराकी / माऊंट कुक राष्ट्रीय उद्यानातील हॉटेलमध्ये होती.

(क्रमशः )

 

काल रात्री जरा उशीराच पोचलो होतो. बाहेर अंधार होता आणि ग्लोबसतर्फे मेजवानी होती म्हणून गडबडीने तयार होऊन जेवायला गेलो होतो. त्यामुळे नेहमीचा खिडकीतून आजूबाजू न्याहाळण्याचा कार्यक्रम झाला नव्हता. सकाळी उठल्यावर पडदा दूर केला आणि बघतो तर काय खुद्द औराकी (माऊंट कुक) समोर उभा !...

.

सकाळच्या काहीश्या अंधुक प्रकाशात ती हिमशिखरे खोलीच्या खिडकीतून एवढ्या जवळून पाहतानाची मन:स्थिती वर्णन करायला शब्द सुचत नाहीत. जाणीवपूर्वक नेमकी हॉटेल्स आणि त्यांच्या नेमक्या खोल्या निवडल्याबद्दल टूर कंपनीचे कौतुक सहलभर होतेच. पण ही खोली मिळाल्याबद्दल टूर कंपनीला मनोमन अजून १०० टक्के गुण जास्त दिले !

जवळच डोंगराच्या कुशीत वसलेले माऊंट कुक गाव दिसत होते...

औराकी (माऊंट कुक) 'हाय', 'मिडल' आणि 'लो' अशा नांवाच्या तीन शिखरांनी बनलेला आहे आणि त्याच्यावर टास्मान आणि हूकर या नावाच्या दोन हिमनद्या आहेत. या आणि त्याच्या आजूबाजूच्या बर्‍याच मोठ्या विभागाला युनेस्को वर्ल्ड हेरिटेज साईट म्हणून घोषित केले आहे आणि त्यात औराकी (माऊंट कुक), वेस्टलँड, माऊंट अस्पायरींग आणि फिओर्डलँड या नावांची चार राष्ट्रीय उद्याने आहेत. या सर्व भूभागात २,००० मीटरपेक्षा जास्त उंच असलेली १४० शिखरे आणि नामकरण झालेल्या ६२ हिमनद्या आहेत. आमचे "द हर्मिटेज" हे हॉटेल त्या विभागात अगदी मोक्याच्या ठिकाणी होते.

औराकीचे अजून एक वैशिष्ट्य असे की शेर्पा तेनसिंगसह एव्हरेस्टवर प्रथम चढाई करण्याचा मान मिळालेल्या एडमंड हिलरीने येथेच आपल्या गिर्यारोहण कौशल्याचे धडे गिरवले होते. त्याच्या स्मरणार्थ औराकीमधल्या या हॉटेलच्या एका भागात "सर एडमंड हिलरी अल्पाईन सेंटर" आहे. त्यात संग्रहालय, 2D व 3D चलत्चित्रपटगृह आणि प्लॅनेटोरियम, इत्यादी सकाळी ८ ते रात्री ७ पर्यंत चालू असतात.

शिवाय येथून एक जगावेगळी (न्यूझीलंडने जगाला दिलेल्या अनेक नवप्रवर्तक [innovation] गोष्टींपैकी एक) सफर करता येते. ती म्हणजे बर्फावर घसरायच्या स्की लावून उडणारे-उतरणारे विमान तुम्हाला इथल्या ३,००० मीटर उंचीवरच्या टास्मान हिमनदीवर घेऊन उतरते आणि तिथली सफर करवून परत आणून सोडते. २७ किमी लांब, ०.६ ते ४ किमी रुंद आणि ६०० मीटर खोल अशी ही या विभागातली सर्वात मोठी हिमनदी आहे.

मी या अतिरिक्त सफारीची मोठ्या उत्सुकतेने वाट पाहत होतो. मात्र ही सफारी अर्थातच उंच बर्फाळ प्रदेशातील हवामानाच्या लहरीवर अवलंबून असते. अशा भागातले हवामान कधी कसे बदलेल हे सांगता येत नाही. काल रात्री झोपण्यापूर्वी आकाशात फारसे ढग नव्हते. पण सकाळी मात्र औराकीच्या डोक्यावर ढगांनी ठाण मांडले होते (वरची सुरुवातीची चित्रे पहा). हॉटेलच्या जेवणाच्या खोलीची रचना मोठी कल्पक होती. केवळ भिंतीच नव्हे तर छपराचा काही भागही काचेचा होता. त्यामुळे न्याहारी करतानाही आजूबाजूचे पर्वत दिसत होते आणि त्यांच्यावर अधिकाधिक पडत जाणारे ढगांचे सावट माझ्या मनावरही पडत होते. तरीही 'इथले वातावरण काय मिनिटामिनिटाला बदलते. हे आता होतील दूर ढग' असे सतत मनाला सांगून त्याची उभारी कायम ठेवण्याचा प्रयत्न चालू होता. न्याहारी संपली, आठ वाजले... आणि सहल निर्देशक बातमी घेऊन आला की खराब वातावरणामुळे विमान उडू शकणार नाही. पण नऊ वाजता याबाबत परत निर्णय घेण्यात येणार आहे असे सांगून त्याने आशेची ज्योत तेवत ठेवली. चला, जरा परिसराचा फेरफटका मारू असे म्हणून बाहेर पडलो. हॉटेल जवळच्या एका छोट्या उंचवट्यावरून औराकीचे निरीक्षण करण्याची सोय होती...

तेथे पोचतो न पोचतो तेवढ्यात पाऊस सुरू झाला... झाले, आमच्या या बेतावरही हवामानाने पाणी पाडले असे म्हणत परत हॉटेल मध्ये शिरलो. तासभर आहे तेवढ्यात अल्पाईन सेंटर तर बघून घेऊ, होईल तोपर्यंत हवामानात सुधारणा असा विचार केला. ह्या सेंटरमध्ये हिलरीसंबद्धीत अनेक गोष्टी संग्रहीत आहेतच पण एकंदरीत या भागातून तयार झालेल्या अनेक गिर्यारोहकांची माहिती आणि बर्फाळ प्रदेशात वापरायच्या नवप्रवर्तक उपकरणांचाही संग्रह आहे. शिवाय या भागाच्या विकासाच्या इतिहासाचीही रोचक माहिती आहे.

एव्हरेस्टवर चढाई करून परतल्यावर पहिल्या थांब्यावर विश्रांती आणि चहा घेताना शेर्पा तेनसिंग आणि हिलरी...

बर्फात चालणारा ट्रॅक्टर...

द हर्मिटेजमध्ये आलेली पहिली चारचाकी...

औराकी राष्ट्रीय उद्यानाच्या सफरीसाठी कामात आणलेली पहिली बस...

हिमनदी सफरीसाठी वापरलेले पहिले स्कीयुक्त विमान... असलेच एक विमान टास्मान हिमनदीवर घेऊन जाणार होते...

नऊ वाजता बाहेर आलो तरी पावसाची रड चालूच होती :( . आता अजून वाट पाहिल्यास पुढच्या कार्यक्रमाचा खोळंबा झाला असता. मोठ्या जड मनाने औराकीचा निरोप घेऊन बसप्रवास सुरू केला. गंमत अशी की औराकीच्या दरीतून बाहेर पडलो आणि सगळे मळभ दूर होऊन सूर्य ढगांतून बाहेर डोकावू लागला ! वाटेत एका निसर्गरम्य तळ्याच्या काठी फोटो थांबा झाला...

.

आणि परत प्रवास सुरू झाला...

.

वाटेत अल्पोपाहारासाठी एका ठिकाणी थांबलो तेव्हा पैलवानाच्या वट्ट पिळलेल्या मिशांसारखी शिंगे असलेल्या या मरिनो मेंढ्याची भेट झाली...

थोड्याच वेळात सुरुवातीचा हिरवागार प्रदेश सोडून गाडी एकदम रखरखीत करड्या-तपकिरी रंगांच्या डोंगराळ भागात शिरली...

.

फोटोत जरी छान दिसत असला तरी हा या भागात या वर्षी झालेल्या अवर्षणाचा परिणाम होता. अन्यथा हे सगळे डोंगर हिरवळीने भरलेले असते आणि त्यांच्यावर भरपूर मेंढ्या चरताना दिसल्या असत्या. डोंगर उतरून पलीकडे गेल्यावर मात्र परत झाडी आणि नेत्रसुख सुरू झाले...

.

.

वाटेत क्रॉमवेल नावाच्या छोट्या गावात थांबलो. इथले "होकी-पोकी" आइसक्रीम फार प्रसिध्द्द आहे त्याची चव घ्यायची होती !

इवल्याश्या गावातही "ऑथेंटिक इंडियन कुसिन" वाले रेस्तरॉ पाहून उडालोच !

येथून पुढे निसर्ग आपले रुपडे परत दिमाखाने दाखवायला सुरुवात करू लागला...

आणि द्राक्षांच्या मळ्यांचा प्रदेश सुरू झाला...

.

पुढचा थांबा होता जगप्रसिद्ध बंजी / बंगी उडीच्या जन्मस्थळाचा...

.

बूंगी उडी हा न्यूझीलंडने जगाला दिलेला नवप्रवर्तक खेळ आता सर्व जगात पसरला आहे. या धाडसी आणि काहीश्या माथेफिरू खेळाची सुरुवात १९८८ साली वरच्या चित्रातल्या कावाराउ पुलावरून पहिली उडी मारून झाली. ४३ मीटर उंचीच्या या उडीचे अनेक प्रकार आहेत... कोरडी , पाण्यात डोके बुडणारी, एकट्याने, जोडीने, इ...

..................

.

..................

आता इतर अनेक ठिकाणी खेळात अजून नावीन्य आणण्यासाठी केबलकार वापरून १३४ मीटर उंचीवरून उडी, पर्वतावरचा गोंडोला वापरून ४७ मीटर लांबीचा दोर पण शहराच्या वर ४०० मीटरवर लटकवणारी उडी, ७० मीटर लांबीचा दोर + ३०० मीटर परिघाचे झोके देणारी उडी असे अनेक चित्तथरारक प्रकार उपलब्ध आहेत... निवडा तुम्हाला हवा तो ! आमच्यातल्या एका अमेरिकन नवदांपत्याने जोडीने उडी मारली आणि बाकीच्यांनी त्यांची चित्रे काढली +D

पुन्हा आमचा सौंदर्याने रसरसलेल्या निसर्गातून प्रवास सुरू झाला...

.

.

क्विन्सटाऊनला पोहोचलो तेव्हा चार वाजले असावे. साडेसहा वाजता पुढचा कार्यक्रम होता. हॉटेल गाठले तसे पहिला नेहमीच्या रिवाजाप्रमाणे गरमागरम शॉवर घेऊन तरतरी आणली. सहल निर्देशक तासभर आराम करा म्हणाला होता पण अश्या सुंदर ठिकाणी जायचे आणि लोळात रहायचे हे काही पटले नाही. क्विन्सटाऊनचे प्रसिद्ध वाकातिपू तळे हॉटेल शेजारीच होते. ते खिडकीतून खुणावत होते...

अर्थातच पावले तिकडे वळणार नाहीत तर काय ! ...

तळ्याच्या किनार्‍यावर हिरवळ आणि पादचार्‍याच्या रपेटीसाठी प्रशस्त व्यवस्था केली आहे. या तळ्यावर अनेक प्रकारच्या पाण्यातील मनोरंजक खेळ व सफारींची व्यवस्था आहे...

.

.

अर्धा तासच भटकलो असेन, लगेच पाऊस सुरू झाला आणि लगबगीने हॉटेलवर येणे भाग पडले. तोपर्यंत लॉबीत सहप्रवासी जमायला सुरुवात झाली होती. साडेसहापर्यंत पावसाचा जोरही कमी झाला होता. सर्वजण पायीच निघालो. आम्हाला शहराजवळच्या वॉल्टर पीक हाय कंट्री फार्मवर डिनरपार्टीसाठी जायचे होते. तेथे न्यायला "टि एस् एस् एर्नस्लॉ" नावाची वाफेवर चालणारी व्हिंटेज बोट आमची बंदरावर वाट पाहत होती...

बोटीतून पेयपान करीत आणि आजूबाजूचे सौंदर्य पाहत तासाभरात आम्ही फार्मवर पोहोचलो. बोटीचे इंजिन प्रवाशांना बघता यावे यासाठी बंदिस्त न ठेवता शिवाय त्याच्या वरून व बाजूंनी पाहण्याची खास सोय केलेली होती. त्यामुळे आता जवळ जवळ नामशेष झालेल्या या बोटीच्या वाफेच्या इंजिनाचे चालू अवस्थेत निरीक्षण करण्याची संधी मिळाली...

फार्मवर प्रथम जेवण झाले. गुरुवार होता पण बुफेमध्ये बरेच शाकाहारी पदार्थ असल्याने काही त्रास झाला नाही. त्यानंतर येथील सिग्नेचर मेंढी भादरण्याचा कार्यक्रम झाला. त्यानंतरचा कुत्र्यांचा कार्यक्रम मात्र मागच्यापेक्षा जास्त चांगला होता. शेतकरी आणि त्याचे कुत्रे दोन्हीही कसलेले होते. तो कार्यक्रम सुरू होता होता धो धो पाऊस सुरू झाला होता. पण तरीही शेडमध्ये उभे राहून आमच्याशी संवाद करता करता प्रदर्शकाने दिलेले हुकूम कुत्रे अंधार्‍या रात्रीत आणि भर पावसात १०० ते १५० मीटरवरूनसुद्धा बरोबर पाळत होते !

रात्री हॉटेलवर परत येईपर्यंत अकरा वाजले होते. असाच पाऊस पडत राहिला तर या धाडसाची राजधानी (adventure capital) म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या क्विन्सटाउनमधल्या कार्यक्रमांचे काय होईल याची काळजी करतच झोपी गेलो.

(क्रमशः )

 

आज सहलीचा सहावा दिवस. सकाळी उठलो तेव्हा कालच्या पावसामुळे मनात जराशी धास्तीच होती. पण सकाळी सातलाच हॉटेलच्या बाहेर पडायचे होते आणि दोन अडीच तास बसचा प्रवास करून फिओर्डलँड राष्ट्रीय उद्यानात पोचायचे होते. त्यामुळे मनावरचे सगळे मळभ झटकून पटापट आवरले आणि न्याहारीला गेलो. नेहमीप्रमाणे प्रथम सगळे पदार्थ पाहून घ्यायचे आणि मगच हवे ते वाढून घ्यायला सुरुवात करायचे ही सवय. एक एक बघत शेवटच्या भांड्याचे झाकण उघडले आणि चाट पडलो...

क्विन्सटाउनच्या हॉटेलमध्ये नाहारीला चक्क कांदेपोहे! शेजारी भात आणि पलिकडच्या भांड्यात डाळ. न्याहारीला डाळभात काही बरी वाटली नाही. मात्र कांदेपोहे त्वरित घेतले... पण चवीच्या बाबतीत निराशा झाली, मोहरीही भरपूर टाकली होती. खाण्याच्या थोड्या प्रयत्नानंतर सरळ बशी बदलून नेहमीचे यशस्वी पदार्थ घेतले!

न्याहारीनंतर खाली लॉबीत जमा होणार्‍या सहप्रवाशांच्या गर्दीत सामील होऊन गप्पा मारू लागलो. लॉबीत आज कमळांची सुंदर पुष्पसजावट केली होती...

.

सकाळच्या काहीश्या कुंद वातावरणात आमचा प्रवास सुरू झाला...

दक्षिण बेटाच्या दक्षिण-पश्चिम टोकाला असलेले आणि १२,५०० चौ किमी परिसर असलेले फिओर्डलँड राष्ट्रीय उद्यान हे न्यूझीलंडमधील सर्वात मोठे राष्ट्रीय उद्यान आहे. हिमयुगामध्ये या भागांत हिमनद्यांच्या प्रवाहाने अनेक खोल फ्योर्ड निर्माण झाल्या आहेत...

(मूळ नकाशा आंतरजालावरून साभार)

आवांतर: हिमनद्यांच्या प्रवाहाने तयार झालेल्या दर्‍यांना फिओर्ड / फ्योर्ड (fiord) असे म्हणतात आणि पाण्याच्या प्रवाहाने तयार झालेल्या दर्‍यांना कनॅन / कन्यान (canyon) असे म्हणतात. )

या उद्यानात अश्या तर्‍हेने तयार झालेल्या अनेक फ्योर्ड आहेत, त्यातल्या बर्‍याच आता बर्फाऐवजी समुद्राच्या पाण्याने भरलेल्या आहेत... त्यांना साऊंड असे म्हणतात... साधारण आपल्याकडे खाडी म्हणतात तसाच काहीसा प्रकार. काही फ्योर्डच्या बाजूच्या डोंगरांचे कडे सरळसोट उंच आहेत आणि त्या निसर्गसौंदर्याने ओतप्रोत भरलेल्या आहेत. या सर्वांत मिलफर्ड साउंड सर्वात जास्त सुंदर आहे. आम्ही आज तिकडेच चाललो होतो.

जसजसे आम्ही उद्यानाच्या जवळ येत होतो तसतसा सूर्यही वर येत होता आणि आजूबाजूचा नजारा अधिकाधिक सुंदर होत चालला होता...

.

.

.

रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना असलेल्या शेतांत मेंढ्यांच्या बरोबर आता हरिणेही दिसू लागली. मेंढ्याच्या व्यवसायावर आर्थिक मंदीने झालेल्या परिणामांना काही अंशी सावरण्यासाठी आता येथील काही शेतकरी हरिणेही पाळू लागले आहेत कारण हरिणाचे मांस जेवणातली खासियत (गुरमे) समजली जात असल्याने त्याला अधिक किंमत मिळते व सहाजिकच अधिक फायदा मिळतो...

.

या विभागातील 'ते अनाउ' नावाच्या मुख्य गावात आम्ही कॉफी आणि अर्थातच आइसक्रीम (होकी-पोकी फेम) साठी थांबा घेतला...

.

बसच्या थांब्याजवळ हे झाड दिसले. पहिल्यांदा वाटले की फुलांनी लगडलंय. पण फोटो काढायला जवळ गेलो तर दिसले की ती चेरीसारखी फळे होती. नंतर कळले की ही इतकी आकर्षक दिसणारी फळे विषारी असतात!

..................

गाव छोटेखानी असले तरी स्वच्छ आणि टापटीप असणे हे आता गृहीतच झाले होते...

.

या गावातल्या एका रस्त्याच्या नावाने लक्ष वेधून घेतले...

पाश्च्यात्य कडू कॉफीऐवजी मी होकी-पोकीलाच राजाश्रय दिला... आता आणि पुढे बहुतेक वेळेसही! तरतरीत होऊन पुढे प्रवास सुरू झाला... आता उद्यानाचा मुख्य परिसर सुरू झाला होता. कधी झुडुपे तर कधी दाट जंगल लागत होते...

.

.

मध्येच एक विस्तीर्ण दरी लागली... इगलँटन व्हॅली. तेथे थोडा वेळ थांबून आम्ही आजूबाजूचे सौंदर्य शांतपणे डोळ्यांत आणि कॅमेर्‍यात साठवत साठवत पायही मोकळे करून घेतले...

.

.

.

परत प्रवास सुरू केला आणि थोड्याच वेळात आरशी तळ्यांचा (mirror lakes) हा एक अत्यंत मनोहर थांबा आला. या ठिकाणी एक छोटा लाकडी मार्ग आपल्याला जरा खालच्या पातळीवर असलेल्या तळ्यांकडे घेऊन जातो...

आणि त्या तळ्यांचे नाव अक्षरशः सार्थ झालेले पाहून आपण थक्क होण्यापलीकडे काहीच करू शकत नाही...

.

.

.

.

किती फोटो काढले तरी समाधान न होणारा नजारा!

पुढच्या वाटेत बोवेन नावाचा धबधबा लागला...

आणि हे पाणी कुठून येते त्याचा शोधही लागू लागला...

.

हिमनद्या वितळून येणार्‍या त्या पाण्यात सगळ्यांनी 'हात धुऊन घेतले’!

जरा पुढे गेल्यावर ते अनाउ आणि मिलफर्ड साऊंडला जोडणारा होमर बोगदा लागला. या अरुंद बोगद्यातून एकेरी वाहतूकच होऊ शकते. पण बोगद्याची स्वयंचलित व्यवस्था दोन्ही टोकांवर असलेल्या मार्गदर्शक संगणकीय पाट्यांवर सतत मार्गदर्शक संदेश देऊन वाहतुकीचे नियोजन करत असते...

बोगदा ओलांडून आपण जणू वेगळ्याच जगात प्रवेश करतो. आता फक्त उंच कडे आणि खोल दर्‍या दिसतात... सपाट भूमी फारशी नाहीच... खर्‍या फिओर्ड आता सुरू झाल्याची खात्री पटते...

.

मिलफर्ड साऊंडच्या सुरुवातीला एक भले मोठे स्वागतगृह आहे. येथून मिलफर्ड साऊंडच्या सगळ्या जलसफरी सुरू होतात...

तेथे अनेक बोटींच्या गर्दीत 'मिलफर्ड सॉवरीन' आमची वाट पाहत उभी होती...

हिमनदीने जमिनीवर पाडलेल्या १५ किमी लांबीच्या खोल ओरखड्यात आता टास्मान समुद्राचे पाणी घुसून मिलफर्ड साउंड तयार झाली आहे. तिच्या दोन्ही बाजूचे बरेच उभे कडे १२०० मीटरपेक्षा जास्त उंच आहेत आणि त्यांच्यावर अनेक प्रकारच्या लहान मोठ्या झुडूप-झाडांची गर्दी आहे. येथे लेडी बोवेन आणि स्टर्लिंग नावाचे दोन बारमाही धबधबे आहेत आणि पावसाळ्याच्या दिवसांत आणखी अनेक मोसमी धबधब्यांची भर पडते.

सफारीची सुरुवात झाली स्टर्लिंग धबधब्याच्या दर्शनाने...

मधून मधून हिमाच्छादीत शिखरेही नजरेला पडत होती...

वेगवेगळ्या आकाराच्या उंच खड्या कड्यांमधून वाट काढत आमची बोट पुढे सरकत होती...

.

ढगांनी वेढलेली शिखरे असलेल्या कड्यांतून एखादा रोडावलेला झरा दिसत होता...

.

आजूबाजूचे सौंदर्य पाहायला वातानुकूलित केबिन सोडून जवळ जवळ सगळेच प्रवासी बोटीच्या सर्वात वरच्या डेकवर गर्दी करून उभे होते...

तासाभराच्या प्रवासानंतर टास्मान समुद्र दिसू लागला...

परतताना कप्तानाने बोट एका खास जागेवर अगदी किनार्‍याजवळ नेली आणि एका कातळावर सूर्यस्नान करणार्‍या समुद्रसिंहांचे अगदी जवळून दर्शन झाले...

कप्तान कसलेला दर्यावर्दी होता... परतताना त्याने बोटीचा पुढचा भाग स्टर्लिंग धबधब्याच्या इतका जवळ नेला की पुढच्या रांगेतले प्रवासी त्याच्या पाण्याच्या तुषारांनी भिजून गेले...

..................

परतताना ही सफारी जरा अजून लांबली असती तर बरे झाले असते असे वाटत होते. पण सहल निर्देशकाने एक खुशखबर दिली आणि मग पुढे जायची घाई वाटू लागली. सकाळी हॉटेलवरून निघताना तो मला म्हणाला होता की, "तुमची टास्मान हिमनदीवरची स्की-प्लेनची सफारी राहिली. पण इथे काही पर्यायी व्यवस्था केली तर चालेल का?" मी त्याला अर्थातच हो म्हणालो होतो, पण त्याने जोडलेल्या 'हवामानावर अवलंबून (subject to weather conditions)' या पुस्तीमुळे मी त्यानंतर तिकडे पूर्ण दुर्लक्षच केले होते. मात्र आता तो म्हणाला की, "इथल्या सर्वात उंच तुतोको हिमनदीवर जाणारी एक हेलिकॉप्टर सफारी चालू आहे. तुमची इच्छा असेल तर जागा राखून ठेवतो. सफारी संपल्यावर हेलिकॉप्टर तुम्हाला होमर बोगद्यापलीकडे सोडेल. तोपर्यंत बाकीच्या प्रवाशांना घेऊन बस तिकडे पोचेल आणि मग पुढचा प्रवास बरोबर करू." आता त्याने इतके नियोजन केले असल्यावर मला अजून काय पाहिजे होते? माझा उत्साह बघून अजून दोन प्रवासी पण तयार झाले.

बोटीच्या स्वागतगृहाच्या पलीकडेच एक हेलिपॅड होता. दहा मिनिटात आमचे हेलिकॉप्टर मिलफर्ड साउंडवरून उडू लागले आणि ही अनपेक्षित हिमनदी सफारी सुरू झाली...

.

नंतर फ्योर्डच्या कड्यांची पाहणी सुरू झाली...

मग आम्ही निघालो शुभ्र पर्वतांच्या हिमशिखरांच्या सादेला ('साद देती हिमशिखरे शुभ्र पर्वतांची' च्या चालीवर) प्रतिसाद देण्यासाठी...

.

.

.

शेवटी हाक ऐकू आली २,७२३ मीटर उंचीच्या माउंट तुतोको आणि त्याच्या गळ्याभोवती हाताचा विळखा घालून बसलेल्या तुतोको हिमनदीची...

.

.

.

.

तेथे बर्फावर पाय ठेवला तेव्हाची मन:स्थिती वर्णन करायला शब्द नाहीत... केवळ निःशब्द !!! हेलिकॉप्टरमध्ये बसेपर्यंत इतर सहप्रवाशांशी बर्फाच्छादित तुतोको पर्वतशिखराकडे बोट दाखवून "बघा आता तेथे चाललोय" असे म्हणून विनोद करत होतो. तुतोको हिमनदी म्हणजे तुतोकोच्या पायथ्याशी, शिखरापेक्षा खूप खालच्या उंचीवर साठलेला बर्फ असणार असे साधे समीकरण डोक्यात होते. बाकीच्यांचेही तेच मत होते आणि म्हणून तेही होकार भरत विनोदात सामील होत होते. पण जेव्हा शिखराजवळच आणि शिखराच्या फारतर ५० मीटर कमी उंचीवर वैमानिकीणीने (हो स्त्री वैमानिकच होती) हेलिकॉप्टर उतरवले आणि दार उघडून खाली उतरा म्हणाली तेव्हा स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वासच बसला नाही...

.

हे बघा खरोखर आमचे हेलिकॉप्टर तिथे उतरले होते....

आणि माझे पाय त्या बर्फाला टेकलेले आहेत... उगाच संशय नको +D, ;) ... (नंतर माझापण विश्वास बसावा की 'हे खरे होते, स्वप्न नव्हते' म्हणून पटकन एक फोटो काढून घेतला ! नंतर हा फोटो बघून माझ्या इतर दोन साथीदारांची आपणपण असे का केले नाही म्हणून बरीच जळजळ झाली !)

त्या हिमनदीवरून फिरून आजूबाजूचे सौंदर्य जितके मनात आणि कॅमेर्‍यात साठवता येईल तेवढे साठवण्याची सगळ्यांची धडपड चालू होती. हिमाच्छादित पर्वतशिखराच्या इतक्या जवळ उभे राहताना शिखर सर केल्यावर गिर्यारोहकांना काय वाटत असेल याची एक टक्का तरी कल्पना आली. एकच टक्का एवढ्या करिता कारण आम्ही भुर्रकन उडून तेथे गेलो होतो आणि ते अनेक वर्षांच्या सरावानंतर आणि प्रचंड श्रम करून पर्वत चढून जातात तेव्हा काही कमावल्याचा त्यांचा आनंद अलाहिदा असतो. मात्र दोघांनाही दृश्य तेच दिसते !

पायलट जेव्हा परत उडायची वेळ झाली असे म्हणाली तेव्हाच घ्यानात आले की हिमनदीवरची वीस मिनिटे संपली आणि मग शेवटचा एक जल्लोषाचा फोटो घेऊन नाखुशीनेच आम्ही हेलिकॉप्टरमध्ये बसलो...

मग चालिका आम्हाला त्या भागाची अजून ओळख करून देऊ लागली. ती एकदम कसलेली वैमानिक होती. मोठ्या कसबाने पर्वतशिखरांवरून, दर्‍यांतून आणि कड्यांच्या जवळून हेलिकॉप्टर नेत होती...

.

.

.

.

.

.

.

.

होमर पासच्या पलीकडे आम्ही उतरलो तेव्हा इतर सर्व आमची वाट पाहतं होते. त्यांना जेव्हा कळले की आम्ही खरेच तुतोकोच्या शिखराजवळ उतरलो होतो, तेव्हाची मजा बघण्याजोगी होती !

आता सूर्य चांगलाच तळपत होता आणि सकाळच्या अंधुक प्रकाशात पाहिलेला परिसर परतीच्या प्रवासात लख्ख आणि अजूनच सुंदर दिसत होता...

.

.

.

संध्याकाळी हॉटेलवर पोचल्यावर अर्थातच उत्साहवर्धक दीर्घ शॉवर घेतला आणि एक तासानंतरचा गजर लावून ताणून दिली. उठलो तेव्हा बर्‍यापैकी अंधार झाला होता. मार्गदर्शकाकडून इथल्या रेस्तराँची माहिती झाली होतीच. एका प्रसिद्ध "फिश-एन-चिप्स" ला भेट द्यायचे ठरवले होते. वाकातिपू तळ्याच्या किनार्‍यावर वेगवेगळ्या रेस्तराँची भली मोठी रांगच आहे... त्यात सुरुवातीलाच हे रेस्तरॉ होते...

लहानसे टपरीवजा स्वयंपाकघर आणि फुटपाथवर टेबले-खुर्च्या असा साधाच अवतार होता. पण ब्ल्यू कॉडच्या खास सिग्नेचर बॅटरसह तळलेल्या तुकड्या आणि स्वतः बनवलेल्या बटाटा चिप्स (होम मेड होत्या, पॅकेटमधून काढून तळलेल्या नाही) लोक मिटक्या मारत खात होते. मीही त्यांच्यात सामील झालो.

(क्रमशः )

 

आजचा न्यूझीलंडमधला सातवा दिवस प्रवाशांच्या निवडीच्या अतिरिक्त सहली करण्यासाठी पूर्णपणे मोकळा सोडलेला होता. मी आजच्यासाठी 'वाइल्डरनेस सफारी' नावाचा अनेक आकर्षणे मिळून बनलेली सफारी निवडली होती. न्याहारी आटपून साडेसात वाजता लॉबीत आलो आणि नेहमीप्रमाणे ही नवीन वैशिष्ट्यपूर्ण पुष्परचना दिसली...

बस वेगवेगळ्या ठिकाणाहून प्रवासी जमा करत निघाली. एका ठिकाणी ती थांबली होती तिथले दृश्य पाहून कॅमेरा आपोआप बाहेर आला...

सकाळच्या अंघुक प्रकाशात बस आम्हाला घेऊन वाकातिपू तळ्याच्या काठाने ४५ किमी दूर असलेल्या ग्लेनॉर्की नावाच्या ठिकाणी घेऊन चालली होती. ग्लेनॉर्की हा सौंदर्याने ओतप्रोत भरलेल्या परिसर, अनेक चित्रपटांमध्ये केले गेलेल्या त्याच्या चित्रणामुळे जगप्रसिद्ध झाला आहे. परंतू त्याच्या फार पूर्वीपासून ग्लेनॉर्की-किनलोख हा भाग बॅकपॅकर्स आणि ट्रेकर्समध्ये प्रसिद्ध आहे. आणि त्याच्याही पूर्वी म्हणजे १२ व्या शतकापासून मावरी लोक त्याचा वाकातिपू तळ्याच्या परिसरात मिळणाऱ्या जेड करिता केलेल्या प्रवासातील थांबा म्हणून करत असत. ग्लेनॉर्कीकडे घेऊन जाणारा रस्ताही काही कमी सुंदर नव्हता. क्विन्सटाउनच्या बाहेर पडल्यावर लगेच पाच मिनिटातच एक फोटो थांबा आला. ढगांमुळे अजूनही सूर्यमहाराज अजून नीटसे दर्शन देऊ शकत नव्हते. त्यामुळे त्या दृश्याला अजूनच एक गूढगंभीरता आली होती...

.

ग्लेनॉर्कीच्या जवळपास पोचेपर्यंत बऱ्यापैकी उजाडले होते आणि या भागाचे सौंदर्य अधिकच खुलून दिसू लागले होते...

.

येथून पुढे मोठ्या बसेस जाऊ शकत नाहीत त्यामुळे आम्ही छोट्या ४X४ बसमध्ये स्थलांतर केले आणि मंतरलेल्या चैत्रबनातून पुढचा प्रवास सुरू केला...

.

.

दूरवर पसरलेली हिरवळ, त्यावरच चरणारी गुरे, हिरवळीच्या कडांना असलेली झाडाची गर्दी आणि त्यापुढे लगेच सुरू होणारे ढगांनी झाकलेली शिखरे असलेले डोंगर... निसर्गाची जादू सुरू होऊ लागली होती...

मधूनच आमची गाडी नदीच्या पात्रातून जात होती...

तर कधी छोट्या पुलावरून...

वाटेत एक छोटेसे जंगल लागले...

ते ओलांडून गेलो आणि आमचा एका वेगळ्या जगात प्रवेश झाला...

या संपूर्ण उद्यानात एकच एक बांधीव घर आहे. एका ग्रीक माणसाने हे घर हा विभाग राष्ट्रीय उद्यान बनण्याच्या फार पूर्वी लीजवर घेतले होते आणि आता त्याचा मुलगा रिटायर होऊन तेथे राहतो आहे. ते घर इतके मोठे आहे की त्याचा ९० टक्के भाग सतत बंदच असतो. अजून ३ वर्षांनी लीज संपल्यावर ते सरकारच्या ताब्यात जाईल. लॉर्ड ऑफ द रिंग्जच्या चित्रणाच्यावेळी ह्या घराचा काही भाग चित्रीकरण करणाऱ्यांपैकी काहीजणांच्या राहण्याच्या सोईसाठी भाड्याने दिला होता. शक्य असते तर तिथे एक दिवस तरी राहणे मला नक्कीच आवडले असते...

.

.

जसजसे आम्ही अजून पुढे जाऊ लागलो तसे निसर्ग अजूनच गुढगंभीर होऊ लागला...

थंडीत आपल्या तोंडातून जशी वाफ येताना दिसते तशी येथे जमिनीवरच्या पाण्याची वाफ होताना दिसत होती... प्रथम वाटले की हा धूर असेल पण जवळ जाऊन बघितले तेव्हा खात्री झाली...

हा भाग चित्रपटात बघितला असल्याचे रसिक प्रेक्षकांना आठवेल... विशेषतः डावीकडची चिमुकली झोपडी आणि उजवीकडचे त्रिकोणी झाड...

येथे थोडावेळ थांबून आमचा प्रवास पुढे सुरू झाला...

.

येथून पुढे आमची पॅरॅडाइज नावाच्या ग्लेनॉर्कीच्या शेजारच्या जंगलाची पायी सफर सुरू झाली. या जंगलात आणि त्याच्या आजूबाजूच्या परिसरात अनेक प्रसिद्ध चित्रपटांचे चित्रीकरण झालेले आहे. त्यापैकी Lord of the Rings ने या भागाला फार प्रसिद्धी मिळवून दिली. या चित्रपटात बोरोमीरच्या हत्येचे चित्रीकरण या जंगलात केले आहे... आम्ही त्या वाटेवरून पुढे निघालो...

इथल्या झाडांचे खास विचित्र आकार आणि जंगलाचे सौंदर्य पाहून निर्देशकाने या जंगलाची Lothlórien (Third Age मधल्या Middle-earth मधले Elves वसतिस्थान) म्हणून निवड केली होती...

..................

या झाडांच्या आकारावरून एका अ‍ॅनिमेशन फिल्ममध्ये चालू शकणारी झाडे दाखविण्याची कल्पना निर्देशकाला सुचली होती.

झाडावर चढणार्‍या माकडाचा झालेला आकार...

या जंगलातल्या झाडांचे एक वैशिष्ट्य असे की झाड जसे वयाने मोठे होत जातात तसे त्याच्या खोडाचा मधला भाग सडत जातो आणि त्यात ढोली बनते...

ढोलीच्या आत उभे राहून काढलेला तिची उंची मोजणारा फोटो...

काही वर्षांनी ही ढोली इतकी वाढते की स्वतःच्या भाराने झाड मोडून पडते...

.

.

अशा प्रकारे हजारो वर्षे पडलेल्या झाडांचे अवशेष आणि त्याच्यावर साठलेले मॉस या जंगलातील सहल आपल्याला एका प्राचीन विश्वात घेऊन जातात.

या जंगलात Vertical Limit, X-Men Origins: Wolverine व The Chronicles of Narnia: Prince Caspian ह्या चित्रपटांचे आणि Top of the Lake या टीव्ही सिरियलचेही चित्रण झाले आहे.

अगदी नवीन म्हणजे The Hobbit trilogy चेही चित्रण येथे झाले आहे आणि त्यातील एक प्रॉप तेथे अजून आहे. त्या प्रॉपसह त्या चित्रपटातील मुख्य कलाकार...

(सूचना: हा मुख्य कलाकार अदृश्य पात्राचे काम करत असल्याने मर्त्य मानवांना तो पडद्यावर दिसणार नाही ;) )

त्या मंतरलेल्या चैत्रबनातून आम्ही बाहेर पडून न्यूझीलंडमध्ये विकसित झालेल्या जेटबोट या एका नवप्रवर्तक संशोधनाची मजा घेण्यास निघालो. नेहमीच्या बोटींना असणारे पंख्यांसारखे प्रॉपेलर्स न्यूझीलंडमधल्या उथळ ब्रेडींग असलेल्या नद्यांतल्या दगडगोट्यांना टकरून निकामी होत असल्याने उपयोगी नाहीत. ह्यावर उपाय म्हणून विल्यम हॅमिल्टनने प्रोपेलरच्या ऐवजी बोटीच्या तळांतून पाणी खेचून त्या पाण्याच्या जेटच्या आधारे बोटीला वेग देणारी यंत्रणा बनवली. या तंत्राने अत्यंत वेगवान (९० किमी प्रतितास) जाणारी उथळ तळाची जेटबोट अगदी ४० सेमी खोल पाण्यात पुढे-मागे जाऊ शकते आणि वेगाने वळूही शकते. आजकाल अश्या वेगवान जेटबोटी प्रवासी वाहतूक, बचाव मोहिमा आणि खेळासाठी जगभर वापरल्या जातात.

आमची जेटबोट आम्हाला घेऊन उथळ डार्ट नदीची सफर करायला निघाली...

.

अगदी उथळ पाण्यातून आणि नदीच्या अनेक लड्यांमधून चालक मोठ्या शिताफीने मार्ग काढत ६० ते ९० किमीच्या वेगाने बोट चालवत आमच्या अंगावर शहारे उभे करत होता. या बोटीचे विशेष असे आहे की ही पूर्ण वेगात असताना छोट्या कोनात वळू शकते, स्वतःभोवती पूर्ण गिरकी घेऊ शकते आणि पाच-सात मीटरच्या अंतरात उभी राहू शकते. बोटीच्या या सगळ्या क्षमतांचा पुरेपूर फायदा घेऊन कसलेला चालक प्रवाशांच्या कायम स्मरणात राहील असा थरारक अनुभव देत होता. मध्येच थोडा मोठा पाण्याचा साठा आला की हात वर करून गोल-गोल फिरवीत होता... याचा अर्थ "आता तुमच्या पुढचा संरक्षक रॉड घट्ट पकडा. आपण ३६० अंशाची गिरकी घेणार आहोत !" आणि मग प्रवासी रोलर-कोस्टरसारखा अनुभव घेत तश्याच किंचाळ्या फोडत होते...

मधूनच आम्हाला एका चित्रपटातल्या पात्राने दर्शन दिले (ओळखले कोण आहे ते?)...

४५ मिनिटे आमच्या अ‍ॅड्रिनॅलीनची पातळी उंचावून बोट परत ग्लेनॉर्कीला निघाली. वाटेत दुसरी एक जेटबोट वाळूत अडकून पडलेली दिसली...

तिच्या बिचार्‍या चालकाने त्यातल्या तीन महिलांना पाठंगुळी घेऊन वाळूवर उतरवले आणि आमच्या बोटीपर्यंत आणून सोडले आणि आम्ही त्यांना घेऊन पुढे निघालो...

तेवढ्यात त्या बोटीला परत पाण्यात खेचणारी बोट आली...

आजूबाजूचे सौंदर्य पाहत आम्ही ग्लेनॉर्कीला पोहोचलो...

ग्लेनॉर्कीत दुपारचे जेवण घेतले आणि जेवणानंतरचे गोड म्हणून अर्थातच होकी-पोकी...

.

जेवणानंतर परतीचा प्रवास सुरू झाला...

हॉटेलवर पोचलो तेव्हा चारच वाजले होते. समोरच असलेला टेकडीवर नेणारा गोंडोला (केबल कार) खुणावत होता...

तेथे जाणारा रस्ता शहराच्या मध्यभागातून जात होता. यानिमित्ताने शहराचे जवळून दर्शन झाले...

.

.

.

गोंडोलातून टेकडीवर जाताना दिसलेले क्विन्सटाउन...

.

खालून कल्पना करू शकणार नाही इतक्या अनेक धाडसी खेळांच्या आणि इतर मनोरंजनाच्या सोयी या टेकडीवर आहेत...

बुंजी जंप (दोर ४३ मीटरचा आहे पण उडी शहराच्या ४०० मीटर वर लोंबकळवते)...

लुगं...

शहराचा आणि तळ्याचा नजारा ४५० मीटर उंचीवरून पाहत पोटोबा करण्यासाठी पूर्ण उंचीच्या काचेच्या भीती असलेले रेस्तरॉ...

पॅरॅशूटींग (या खेळाची माहिती फार उशीरा झाली त्यामुळे वेळ संपल्याने हे करता आले नाही :( )...

इतर गंमत संपल्यावर "किवी हाका" हा मावरी कार्यक्रम बघायला टेकडीवरच असलेल्या थिएटरमध्ये गेलो. शंख फुंकून आमचे पारंपरिक पद्धतिने स्वागत झाले...

किवी हाका म्हणजे मावरी लोकांचा युद्धापूर्वी करण्याचा नाच. जर तुम्ही न्यूझीलंडच्या रग्बी संघाचा खेळ पाहिला असेल तर खेळ सुरू होण्या अगोदर त्या संघाने केलेला किवी हाका जरूर पाहिला असेल...

त्यानंतर इतर पारंपरिक नृत्य आणि गायनाचा कार्यक्रम झाला...

.

.

कार्यक्रम संपल्यावर गोंडोलाने परत खाली आलो...

परतताना हे भारतीय रेस्तरॉ दिसले...

पण आता पोट भरले असल्याने तसाच पुढे निघून हॉटेलवर पोहोचलो.

(क्रमशः )

 

आज सहलीचा आठवा दिवस. आ़ज न्यूझीलंडला टाटा करून ऑस्ट्रेलियाची वाट पकडायची होती. विमान सकाळी ९:४० ला होते त्यामुळे बॅगा ६:३० ला खोलीबाहेर आणि सगळे बसमध्ये ७:३० ला असे ठरले होते. एक मात्र छान होते, सगळे सहप्रवासी वेळ कटाक्षाने पाळत होते, त्यामुळे कोठेही निष्कारण खोळंबा न होता सहल चालली होती. क्वचित कोणाला एकदोन मिनिटे उशीर झाला तर त्याचे "गुड मॉर्निंग XXX" असे कोरसने बसमध्ये गमतीने स्वागत होत असे. आणि तसे करताना झालेल्या मिश्किल नजरा टाळताना उशीर केलेल्या व्यक्तीची तारांबळ उडत असे. मात्र हे सर्व खेळीमेळीने होत असे आणि असे प्रसंग सर्व सहलीत अपवादानेच आले. असो.

व्किन्सटाउन विमानतळ छोटेखानी पण नीटनेटका होता...

.

जेटस्टार एअरलाईन्सच्या विमानाने आम्हाला घेऊन मेलबर्नला जाण्यासाठी २,१२५ किमी आणि साडेतीन तासांच्या प्रवासासाठी उड्डाण केले. हे झालेले क्विन्सटाउनचे शेवटचे हवाई दर्शन...

विमानाने वेग पकडला आणि न्यूझीलंडच्या दर्‍याखोरी, हिमाच्छादित पर्वत... गेल्या आठवड्याभरात आपलाच असल्यासारखा सहजपणे भटकत असलेला भूभाग... मागे पडू लागला...

.

आणि थोड्याच वेळात विमान टास्मान समुद्रावरून उडू लागले... आता ऑस्ट्रेलियाचा भूभाग येईपर्यंत तीन तास तरी केवळ अथांग समुद्र आणि वेगवेगळ्या प्रकारचे ढगच दिसणार होते. म्हणजे झोपेची कमी भरून काढायची उत्तम संधी.

भल्यामोठ्या आकाराची शेते दिसायला लागली आणि बेटांच्या समूहाने बनलेला एक छोटा देश सोडून एक स्वतंत्र खंड म्हणवून घेणार्‍या देशात आगमन झाले याची खात्री पटू लागली. ऑस्ट्रेलियाचे एकूण क्षेत्रफळ ७६ लाख ९२ हजार चौ किमी म्हणजे भारताच्या दुपटीपेक्षा जास्त आहे. मात्र तेथील लोकसंख्या जेमेतेम २ कोटी चाळीस लाख आहे. मेलबर्न हे साधारण ४२-४५ लाख वस्तीचे शहर ऑस्ट्रेलियाच्या व्हिक्टोरिया राज्यातील सर्वात जास्त लोकवस्तीचे आणि संपूर्ण ऑस्ट्रेलियातील दोन क्रमांकाचे शहर आहे.

विमानतळ थोडासा शहराबाहेरच आहे. आम्हाला घेऊन जाणारी बस रस्त्यावरून धावू लागताच ऑस्ट्रेलियाचे वृक्षसम्राट असलेले निलिगिरीचे वृक्ष रस्त्याच्या दुतर्फा दिसू लागले...

जगात नीलगिरीच्या एकूण ७०० पेक्षा जास्त जाती आहेत आणि त्यातल्या फक्त १५ च ऑस्ट्रेलियाबाहेर आढळतात आणि केवळ ९ च ऑस्ट्रेलियात आढळत नाहीत. नीलगिरी झाडाच्या खोडावर ओरखडा काढला तर त्यातून चीक निघतो, म्हणून या झाडांना येथे गम ट्री असेच संबोधतात.

मेलबर्न शहरात उंच स्तंभ असलेल्या बोल्टं पुलावरून आम्ही प्रवेश केला...

नतर थोड्याच अंतरानंतर एक कलती कमान असलेला जरासा विचित्र पूल दिसला...

थोडे पुढे गेल्यावर युरेका टॉवर या २९७ मीटर उंचीच्या ९१ मजली आणि उंचीत ऑस्ट्रेलियातील दोन क्रमांकाच्या इमारतीचे दर्शन झाले...

१८५४ साली सोन्याच्या खाणींतील मजुरांनी केलेल्या वसाहतीच्या शासनाविरुद्ध केलेल्या उठावाला युरेका बंड असे म्हणतात. त्याच्या स्मरणार्थ या इमारतीला हे नाव दिले आहे. सोन्याचे प्रतीक म्हणून या इमारतीचे वरचे काही मजले सोनेरी रंगात रंगवलेले आहेत आणि बंडात मृत पावलेल्या २७ मजुरांच्या स्मरणार्थ त्यावर एक लाल रंगाची उभी रेषा काढली आहे. मेलबर्नच्या गजबजलेल्या रस्त्यांवरून वाट काढत आमची बस त्या इमारतीकडेच चालली होती...

.

युरेका टॉवरच्या तळमजल्यावर रोल्स रॉइसचे शोरूम आहे...

तेथे फार वेळ रेंगाळण्याचा मोह आवरून आम्ही सरळ लिफ्टकडे निघालो. ही लिफ्ट आम्हाला ८८ व्या मजल्यावरच्या निरीक्षण मनोर्‍यावर (स्कायडेकवर) घेऊन गेली...

तेथून सर्व मेलबर्न शहराचे आणि त्याच्या आजूबाजूच्या परिसराचे मनोहर विहंगम दृश्य बघण्यात सर्वजण रंगून गेले...

.

.

.

.

.

या मजल्यावर एक "द एज" नावाची काचेची खोली आहे. ती प्रवाशांना घेऊन इमारतीच्या तीन मीटर बाहेर सरकते आणि अधांतरी उभे असल्याचा भास निर्माण करते...

थे सगळे वर्णन वाचून मोठ्या उत्साहाने तिकीट काढून गेलो पण खोलीचा लहान आकार, फक्त ३ मीटर इमारतीबाहेर येणे आणि यात भर म्हणजे फोटो काढायला बंदी... या सगळ्यामुळे भमनिरासच झाला. शांघाईच्या पर्ल टॉवरवरच्या विस्तीर्ण काचेच्या जमिनीवरून चालण्याच्या अनुभवापुढे याला मी फक्त १% च गुण दिले!

तेथून हॉटेलवर जाण्याचा रस्ता चायनाटाउनमधून होता...

.

वाटेत मेलबर्नची प्रसिद्ध रेस्तरॉवाली ट्रॅम दिसली...

हॉटेलवर पोहोचलो तेव्हा दीड दोन वाजले असावे. भूक लागली होती आणि आजचा उरलेला सगळा वेळ स्वतंत्र भटकायला मोकळा ठेवलेला होता. बॅगा खोलीवर आल्यावर लगेच लॉबीत थांबलेल्या सहल निर्देशकाकडून माहिती घेऊन बाहेर पडलो. पहिला थांबा पोटोबाचा. हॉटेल जवळच दोन तीन चौक सोडून असलेल्या भारतीय रेस्तरॉच्या शोधात बाहेर पडलो. बरोबर भारतीय खाण्याची चव घेण्यासाठी सामील झालेले एक अमेरिकन दांपत्य होते.

मेलबर्न हे आंतरराष्ट्रीय सांस्कृतिक केंद्र आणि ऑस्ट्रेलियातले कलेचे माहेरघर समजले जाते. वाटेच याची चुणूक जाणवली. रस्त्याच्या पादचारी मार्गांवर चित्रे काढून बसलेले आणि जादूचे खेळ करणारे कलाकार दिसले...

.

त्यावेळी तेथे वार्षिक मेलबर्न विनोदोत्सव (कॉमेडी फेस्टिवल) चालू होता...

निर्देशकाने रस्ता सांगताना थोडीशी गडबड केलेली होती. पण आम्ही थोडेच असे हार जाणार? दोन दुकानांत विचारीत माग काढत ते रेस्तरॉ शोधून काढलेच! मस्तपैकी समोसे, दही पापडी, छोले भटोरे आणि गुलाबजामून असा बेत जमवला. बरोबरची अमेरिकन मंडळी आयडाहोच्या ग्रामीण भागातली होती. त्यांनी भारतीय पदार्थ अगोदर कधीच चाखले नव्हते. आता कधी भारतीय रेस्तरॉ दिसले तर सोडणार नाही असे म्हणाले! मात्र त्यांना समोसे, दही पापडी, छोले भटोरे, गुलाबजामून आणि मेन्युकार्डावरचे इतर पदार्थ म्हणजे नक्की काय हे समजावून सांगताना तारांबळ उडाली आणि फोटो काढायचे राहूनच गेले!

भरल्या पोटावर हात फिरवत आम्ही आजून दोन चौक ओलांडून व्हिक्टोरिया राज्याच्या लोकसभेजवळ पोहोचलो. ऑस्ट्रेलिया हा देश पूर्वी वेगवेगळ्या असलेल्या ब्रिटिश कॉलन्यांचे संघराज्य आहे. त्यामुळे प्रत्येक राज्याच्या विधानभवनाला लोकसभा (पार्लमेंट) असेच म्हणतात... म्हणजे प्रत्येक राज्याची वेगळी लोकसभा आणि संपूर्ण ऑस्ट्रेलियाची एक सांघिक लोकसभा (फेडरल पार्लमेंट) असा प्रकार आहे.

.

लोकसभा स्टेशनवर आम्ही सिटी सर्कल रूटवरून जाणारी ट्रॅम पकडली... ही ट्रॅम चौकोनी मार्गावरून धावते आणि तिच्यातल्या स्वयंचलित यंत्रणेवरून दोन्ही बाजूला येणार्‍या महत्त्वाच्या ठिकाणांचे आणि आकर्षणांचे वर्णन करते. ही सफारी मोफत आहे आणि मेलबर्नचे एक आकर्षण म्हणून ओळखली जाते. मेलबर्न ट्रॅमचे २५० किमी लांबीचे मार्गांचे जाळे हे जगातील सर्वात मोठे आहे.

सिटी सर्कल रूट ट्रॅममधून फिरताना घेतलेली मेलबर्नची काही चित्रे...

.

.

.

.

.

परतेपर्यंत संध्याकाळ झाली होती. बरेच थकायलाही झाले होते. हॉटेलच्या बाजूला असलेल्या एका रेस्तरॉला राजाश्रय देऊन खोलीवर परतलो आणि निद्रादेवीच्या आधिन झालो.

(क्रमशः )

===================================================================

किवी आणि कांगारूंच्या देशांत : ०१... ०२... ०३... ०४... ०५... ०६... ०७... ०८... ०९... १०... ११... १२... १३... १४... १५... १६... ===================================================================

किवी आणि कांगारूंच्या देशांत : ०१... ०२... ०३... ०४... ०५... ०६... ०७... ०८... ०९... १०... ११... १२... १३... १४... १५... १६... १७... १८ (समाप्त)...

===================================================================

...परतेपर्यंत संध्याकाळ झाली होती. बरेच थकायलाही झाले होते. हॉटेलच्या बाजूला असलेल्या एका रेस्तरॉला राजाश्रय देऊन खोलीवर परतलो आणि निद्रादेवीच्या आधिन झालो.

आज जरा आरामात उठायला मिळाले कारण आज सकाळी मेलबर्न मध्येच भटकंती करायची होती म्हणून बस जरा उशीरा म्हणजे नऊ वाजता निघणार होती. त्यामुळे उशीरा उठून आरामात आटपून सवाआठला न्याहारीला गेलो. न्याहारीच्या जागेवरून दिसणार्‍या गल्लीत कोणत्याही महानगरात होते त्याप्रमाणे सकाळची लगबग सुरू झाली होती...

बस निघाली आणि थोड्याच वेळात एक ब्रिटिश जमान्यातली आणि काहिशी ओळखिची वाटावी अशी इमारत आली...

हे फ्लिंडर्स रेल्वे स्टेशन. याचा आकार थोडासा ओळखीचा वाटेल. कारण हे मुंबईच्या व्हिक्टोरिया टर्मिनसचे (म्हणजे आताचे छत्रपती शिवाजी टर्मिनसचे) आकाराने लहान आणि कमी कलाकुसर असलेले छोटे जुळे भावंड आहे. याबाबत आमच्या सहल निर्देशकाने सांगितलेली कहाणी ही अशी... या दोन इमारतींचे आराखडे एकाच वेळेला तयार करण्यात आले आणि त्यातला मोठा आराखडा त्याकाळी सोन्याच्या शोधामुळे (गोल्ड रशमुळे) महत्त्व आलेल्या मेलबर्नला पाठवायचे ठरले होते. मात्र इंग्लंडच्या बाबू लोकांनी घोळ करून मोठा आराखडा मुंबईला आणि छोटा मेलबर्नला पाठवला. त्याकाळच्या (१९व्या शतकाचा दुसरा भाग) संथ बोटींनी होणार्‍या पत्रव्यवहारांमुळे दोन्हीकडे आराखडे वापरून बरेच बांधकाम झाल्यानंतर हा घोळ ध्यानात आला. पण तेव्हा खूप उशीर झाला होता आणि मुंबईला मोठे रेल्वे स्टेशन मिळाले.

फेडरेशन चौकातला SBS टीव्ही स्टुडिओ...

मेलबर्नच्या भटकंतीत काढलेली अजून काही चित्रे...

.

.

मेलबर्नला गार्डन सिटी असे का म्हणतात याचे उत्तर वारंवार मिळत होते...

.

मेलबर्नची ट्रॅम...

या ट्रॅमचे जाळे शहरभर आहे आणि ट्रॅमचे रूळ अगदी रस्त्यांच्या मध्यभागी आहेत...

शहरातला फेरफटका संपवून सेंट पॉल्स कॅथिड्रल हे गोथिक शैलीत बांधकाम केलेले एक भव्य चर्च बघायला गेलो...

.

.

तेथून पुढचा थांबा होता फिट्झरॉय बाग...

.

.

.

बागेच्या सौंदर्याबरोबर या बागेत अजून दोन खास गोष्टीं पाहण्यासारख्या आहेत. पहिली गोष्ट म्हणजे तेथे असलेले इंग्लिश एल्म जातीचे वृक्ष. एकेकाळी इंग्लंड आणि सर्व युरोपभर पसरलेले हे वृक्ष डच एल्म रोगाच्या साथीचे शिकार बनून जवळ जवळ नष्ट झाले आहेत आणि युरोपात काही ठिकाणीच आणि तेही मुख्यतः छोट्या झाडांच्या स्वरूपात शिल्लक आहेत. मात्र फिट्झरॉय बगिचा युरोपपासून दूर असल्याने येथे ह्या दुर्मिळ वृक्षांच्या रांगा अजून शिल्लक आहेत...

आणि दुसरी गोष्ट म्हणजे ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड आणि हवाई बेटांची सर्वप्रथम सफर आणि नाविक पाहणी करणार्‍या कॅप्टन जेम्स कुकचे खानदानी घर (Cooks' Cottage)...

खरेतर हे घर ग्रेट आयटन (नॉर्थ यॉर्कशायर, इंग्लंड) या गावी कुकच्या वडिलांनी बांधले होते. कुक लहाणपणीच घरातून बाहेर पडला होता आणि त्याचे बहुतेक सगळे आयुष्य समुद्रसफरी करण्यात गेले. त्यामुळे तो या घरात फार काळ राहिला नसावा. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत हे घर इतर कोणाच्या तरी मालकीचे झाले होते. १९३३ साली रसेल ग्रिमवाल्ड नावाच्या एका ऑस्ट्रेलियन माणसाने हे घर ८०० पौंडांना विकत घेतले आणि त्याची वीट न वीट मोकळी करून, बोटीत भरून, मेलबर्नला आणून, ते तेथे परत जसे होते तसे उभे केले ! अगदी त्याच्यावर असलेली आयव्हीची वेलसुद्धा मूळ वेलीच्या छाटून आणलेल्या तुकड्यापासून वाढवलेली आहे !

तेथून पुढे परत बसची सफर सुरू झाली. काही वेळाने वाटेत हे वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराचे मेलबर्न फुटबॉल मैदान दिसले...

मग आम्ही मेलबर्नच्या फॉर्म्युला वन रेस ट्रॅकवरून बसने सफर केली !!!...

.

.

मेलबर्नमध्ये राखीव कार रॅली ट्रॅक नाही. कार रॅलीच्या वेळेला हा रस्ता खास पद्धतीने बदलून त्याचे ट्रॅकमधे रूपांतर केलेजाते... आणि रॅली संपली की परत त्याचा सर्वसामान्य रस्त्यासारखा उपयोग करतात !

पुढे बंदरावर थोडा फेरफटका मारला..

यानंतर पुढचे खास आकर्षण होते मेलबर्नच्या जगावेगळ्या "कोलोनियल ट्रॅम कार रेस्तरॉ" मधले दुपारचे जेवण...

१९८३ पासून सुरू झालेले हे नावीन्यपूर्ण रेस्तरॉ जुन्याकाळच्या ट्रॅमच्या डब्यांबरहुकूम बनवलेल्या आणि खर्‍याखुर्‍या ट्रॅमच्या रुळांवरून जाणार्‍या ट्रॅममध्ये आहे. उत्तम जेवणाचा आस्वाद घेत असताना ते आपल्याला मेलबर्न आणि त्याच्या काही उपनगरांतून फिरवून आणते. आतापर्यंत बोटीवरच्या जेवणाची, फिरत्या रेस्तरॉमधली मजा ऐकली/अनुभवली होती. पण ट्रॅममध्ये बसून गावभर फिरत जेवायची ही पहिलीच वेळ होती !

.

जेवणही फाकडू होते... शँपेनने सुरुवात, चिकन लिवर अ‍ॅन्ड कोनॅक पॅटे अपेटायझर, सियर्ड कांगारू एन्ट्री, ग्रील्ड चिकन ब्रेस्ट मेन आणि शेवटी शेफ्स सिलेक्शन ऑफ लोकल चीज. जेवण अंगावर आले नसते तरच नवल होते. हॉटेलवर आल्यावर तासभर आडवे होणे साहजिक होते !

पण फार उसंत होती कोणाला? तासानंतरचा गजर लावून थोडीशी डुलकी घेतली इतकेच. तीन वाजता निघणार्‍या "पेंग्विन परेड" नावाच्या सफारीला बाहेर पडलो. मेलबर्नच्या रंगीबेरंगी उपनगरांतून मार्ग काढत बस फिलिप बेटाच्या दिशेने निघाली...

.

दीड तासांच्या बसप्रवानानंतर आम्ही फिलीप बेट या प्राणिसंरक्षक क्षेत्रात पोहोचलो. हे बेट मुख्य भूमीला एका पुलाने जोडलेले आहे. पोचेपर्यंत बराच काळोख दाटून आला होता. त्यामुळे आणि गाडीच्या वेगामुळे रस्त्याच्या बाजूने दिसणारे कांगारू आणि स्थानिक पक्षी कॅमेर्‍याने टिपू शकलो नाही :( .या बेटावर एका लहान आकाराच्या पेंग्विन्सची मोठी वस्ती आहे. हे पेंग्विन सकाळी मासे पकडण्यासाठी समुद्रात जातात आणि रात्र झाल्यावर घोळक्याने परतात आणि अंग वाळवीत बेटावरच्या जमिनीवरच्या बिळांसारख्या आपल्या घरट्यांत जातात.

संशोधनकार्याचा भाग म्हणून काही घरटी जरा जास्त चांगली बनवून त्यांना क्रमांक दिलेले दिसले....

पेंग्विन्सचा परतीचा मार्ग ठरलेला आहे आणि त्याच्या बाजूला प्रेक्षकांना बसून बघण्यासाठी बैठका व पेंग्विनच्या बरोबरीने चालत जाण्यासाठी लाकडी मार्ग केलेला आहे.

.

अंधार झाला की पेंग्विन झुंडीने येतात आणि हाता दोन हातावर असलेल्या प्रेक्षकांकडे ढुंकूनही न पाहता आपल्या साथीदारांशी हितगुज करत, कोणी मागे पडले तर त्याच्याकरता थांबत, आपल्या डुगूडुगू चालीत घरट्यांकडे जातात. पेंग्विनना इतक्या जवळून बघताना प्रवश्यांना काय करू आणि काय नको असे होऊन जाते. मात्र फ्लॅशने पेंग्विनना त्रास होऊ नये म्हणून कॅमेर्‍यास सक्त मनाई आहे आणि त्याची अंमलबजावणी तेथील वॉर्डन्स मोठ्या सजगपणे करत असतात. त्यामुळे या एका अत्यंत मनोहारी आणि आनंददायक निसर्गोत्सवाचे फोटो नाहीत... असं वाटलं की डोळ्यांनी साठवलेल्या स्मृतींचे फोटो काढायची काहीतरी सोय हवी होती.

मात्र प्रत्येक पेंग्विन दररोज परततोच असे नाही. काहीजण आठवडा दोन आठवडॅ समुद्रातच राहतात. तेथे होत असलेल्या संशोधनकार्याचा भाग म्हणून दररोज परतणार्‍या पेंग्विन्सची मोजदाद केली जाते. आम्ही गेलो होतो त्याच्या आदल्या दिवशी १४९० पेंग्विन परत आले होते. तेथल्या एका वॉर्डनच्या म्हणण्याप्रमाणे आमच्या दिवशी त्यापेक्षा थोडे जास्तच परत आले असावेत... अर्थात त्या मोजणीपेक्षा पेंग्विनच्या झुंडी, त्यांचे डुगूडुगू चालणे, एकमेकाला समजून घेणे, दुसर्‍यासाठी थांबणे आणि अंधारात न चुकता बरोब्बर आपापल्या घरट्यांकडे जाणेच जास्त मोहवून गेले !

(क्रमशः )

 

आज जरा आरामात उठायला मिळाले कारण आज सकाळी मेलबर्न मध्येच भटकंती करायची होती म्हणून बस जरा उशीरा म्हणजे नऊ वाजता निघणार होती. त्यामुळे उशीरा उठून आरामात आटपून सवाआठला न्याहारीला गेलो. न्याहारीच्या जागेवरून दिसणार्‍या गल्लीत कोणत्याही महानगरात होते त्याप्रमाणे सकाळची लगबग सुरू झाली होती...

बस निघाली आणि थोड्याच वेळात एक ब्रिटिश जमान्यातली आणि काहिशी ओळखिची वाटावी अशी इमारत आली...

हे फ्लिंडर्स रेल्वे स्टेशन. याचा आकार थोडासा ओळखीचा वाटेल. कारण हे मुंबईच्या व्हिक्टोरिया टर्मिनसचे (म्हणजे आताचे छत्रपती शिवाजी टर्मिनसचे) आकाराने लहान आणि कमी कलाकुसर असलेले छोटे जुळे भावंड आहे. याबाबत आमच्या सहल निर्देशकाने सांगितलेली कहाणी ही अशी... या दोन इमारतींचे आराखडे एकाच वेळेला तयार करण्यात आले आणि त्यातला मोठा आराखडा त्याकाळी सोन्याच्या शोधामुळे (गोल्ड रशमुळे) महत्त्व आलेल्या मेलबर्नला पाठवायचे ठरले होते. मात्र इंग्लंडच्या बाबू लोकांनी घोळ करून मोठा आराखडा मुंबईला आणि छोटा मेलबर्नला पाठवला. त्याकाळच्या (१९व्या शतकाचा दुसरा भाग) संथ बोटींनी होणार्‍या पत्रव्यवहारांमुळे दोन्हीकडे आराखडे वापरून बरेच बांधकाम झाल्यानंतर हा घोळ ध्यानात आला. पण तेव्हा खूप उशीर झाला होता आणि मुंबईला मोठे रेल्वे स्टेशन मिळाले.

फेडरेशन चौकातला SBS टीव्ही स्टुडिओ...

मेलबर्नच्या भटकंतीत काढलेली अजून काही चित्रे...

.

.

मेलबर्नला गार्डन सिटी असे का म्हणतात याचे उत्तर वारंवार मिळत होते...

.

मेलबर्नची ट्रॅम...

या ट्रॅमचे जाळे शहरभर आहे आणि ट्रॅमचे रूळ अगदी रस्त्यांच्या मध्यभागी आहेत...

शहरातला फेरफटका संपवून सेंट पॉल्स कॅथिड्रल हे गोथिक शैलीत बांधकाम केलेले एक भव्य चर्च बघायला गेलो...

.

.

तेथून पुढचा थांबा होता फिट्झरॉय बाग...

.

.

.

बागेच्या सौंदर्याबरोबर या बागेत अजून दोन खास गोष्टीं पाहण्यासारख्या आहेत. पहिली गोष्ट म्हणजे तेथे असलेले इंग्लिश एल्म जातीचे वृक्ष. एकेकाळी इंग्लंड आणि सर्व युरोपभर पसरलेले हे वृक्ष डच एल्म रोगाच्या साथीचे शिकार बनून जवळ जवळ नष्ट झाले आहेत आणि युरोपात काही ठिकाणीच आणि तेही मुख्यतः छोट्या झाडांच्या स्वरूपात शिल्लक आहेत. मात्र फिट्झरॉय बगिचा युरोपपासून दूर असल्याने येथे ह्या दुर्मिळ वृक्षांच्या रांगा अजून शिल्लक आहेत...

आणि दुसरी गोष्ट म्हणजे ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड आणि हवाई बेटांची सर्वप्रथम सफर आणि नाविक पाहणी करणार्‍या कॅप्टन जेम्स कुकचे खानदानी घर (Cooks' Cottage)...

खरेतर हे घर ग्रेट आयटन (नॉर्थ यॉर्कशायर, इंग्लंड) या गावी कुकच्या वडिलांनी बांधले होते. कुक लहाणपणीच घरातून बाहेर पडला होता आणि त्याचे बहुतेक सगळे आयुष्य समुद्रसफरी करण्यात गेले. त्यामुळे तो या घरात फार काळ राहिला नसावा. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत हे घर इतर कोणाच्या तरी मालकीचे झाले होते. १९३३ साली रसेल ग्रिमवाल्ड नावाच्या एका ऑस्ट्रेलियन माणसाने हे घर ८०० पौंडांना विकत घेतले आणि त्याची वीट न वीट मोकळी करून, बोटीत भरून, मेलबर्नला आणून, ते तेथे परत जसे होते तसे उभे केले ! अगदी त्याच्यावर असलेली आयव्हीची वेलसुद्धा मूळ वेलीच्या छाटून आणलेल्या तुकड्यापासून वाढवलेली आहे !

तेथून पुढे परत बसची सफर सुरू झाली. काही वेळाने वाटेत हे वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराचे मेलबर्न फुटबॉल मैदान दिसले...

मग आम्ही मेलबर्नच्या फॉर्म्युला वन रेस ट्रॅकवरून बसने सफर केली !!!...

.

.

मेलबर्नमध्ये राखीव कार रॅली ट्रॅक नाही. कार रॅलीच्या वेळेला हा रस्ता खास पद्धतीने बदलून त्याचे ट्रॅकमधे रूपांतर केलेजाते... आणि रॅली संपली की परत त्याचा सर्वसामान्य रस्त्यासारखा उपयोग करतात !

पुढे बंदरावर थोडा फेरफटका मारला..

यानंतर पुढचे खास आकर्षण होते मेलबर्नच्या जगावेगळ्या "कोलोनियल ट्रॅम कार रेस्तरॉ" मधले दुपारचे जेवण...

१९८३ पासून सुरू झालेले हे नावीन्यपूर्ण रेस्तरॉ जुन्याकाळच्या ट्रॅमच्या डब्यांबरहुकूम बनवलेल्या आणि खर्‍याखुर्‍या ट्रॅमच्या रुळांवरून जाणार्‍या ट्रॅममध्ये आहे. उत्तम जेवणाचा आस्वाद घेत असताना ते आपल्याला मेलबर्न आणि त्याच्या काही उपनगरांतून फिरवून आणते. आतापर्यंत बोटीवरच्या जेवणाची, फिरत्या रेस्तरॉमधली मजा ऐकली/अनुभवली होती. पण ट्रॅममध्ये बसून गावभर फिरत जेवायची ही पहिलीच वेळ होती !

.

जेवणही फाकडू होते... शँपेनने सुरुवात, चिकन लिवर अ‍ॅन्ड कोनॅक पॅटे अपेटायझर, सियर्ड कांगारू एन्ट्री, ग्रील्ड चिकन ब्रेस्ट मेन आणि शेवटी शेफ्स सिलेक्शन ऑफ लोकल चीज. जेवण अंगावर आले नसते तरच नवल होते. हॉटेलवर आल्यावर तासभर आडवे होणे साहजिक होते !

पण फार उसंत होती कोणाला? तासानंतरचा गजर लावून थोडीशी डुलकी घेतली इतकेच. तीन वाजता निघणार्‍या "पेंग्विन परेड" नावाच्या सफारीला बाहेर पडलो. मेलबर्नच्या रंगीबेरंगी उपनगरांतून मार्ग काढत बस फिलिप बेटाच्या दिशेने निघाली...

.

दीड तासांच्या बसप्रवानानंतर आम्ही फिलीप बेट या प्राणिसंरक्षक क्षेत्रात पोहोचलो. हे बेट मुख्य भूमीला एका पुलाने जोडलेले आहे. पोचेपर्यंत बराच काळोख दाटून आला होता. त्यामुळे आणि गाडीच्या वेगामुळे रस्त्याच्या बाजूने दिसणारे कांगारू आणि स्थानिक पक्षी कॅमेर्‍याने टिपू शकलो नाही :( .या बेटावर एका लहान आकाराच्या पेंग्विन्सची मोठी वस्ती आहे. हे पेंग्विन सकाळी मासे पकडण्यासाठी समुद्रात जातात आणि रात्र झाल्यावर घोळक्याने परतात आणि अंग वाळवीत बेटावरच्या जमिनीवरच्या बिळांसारख्या आपल्या घरट्यांत जातात.

संशोधनकार्याचा भाग म्हणून काही घरटी जरा जास्त चांगली बनवून त्यांना क्रमांक दिलेले दिसले....

पेंग्विन्सचा परतीचा मार्ग ठरलेला आहे आणि त्याच्या बाजूला प्रेक्षकांना बसून बघण्यासाठी बैठका व पेंग्विनच्या बरोबरीने चालत जाण्यासाठी लाकडी मार्ग केलेला आहे.

.

अंधार झाला की पेंग्विन झुंडीने येतात आणि हाता दोनहातावर असलेल्या प्रेक्षकांकडे ढुंकूनही न पाहता आपल्या साथीदारांशी हितगुज करत, कोणी मागे पडले तर त्याच्याकरता थांबत, आपल्या डुगूडुगू चालीत घरट्यांकडे जातात. पेंग्विनना इतक्या जवळून बघताना प्रवश्यांना काय करू आणि काय नको असे होऊन जाते. मात्र फ्लॅशने पेंग्विनना त्रास होऊ नये म्हणून कॅमेर्‍यास सक्त मनाई आहे आणि त्याची अंमलबजावणी तेथील वॉर्डन्स मोठ्या सजगपणे करत असतात. त्यामुळे या एका अत्यंत मनोहारी आणि आनंददायक निसर्गोत्सवाचे फोटो नाहीत... असं वाटलं की डोळ्यांनी साठवलेल्या स्मृतींचे फोटो काढायची काहीतरी सोय हवी होती.

मात्र प्रत्येक पेंग्विन दररोज परततोच असे नाही. काहीजण आठवडा दोन आठवडे समुद्रातच राहतात. तेथे होत असलेल्या संशोधनकार्याचा भाग म्हणून दररोज परतणार्‍या पेंग्विन्सची मोजदाद केली जाते. आम्ही गेलो होतो त्याच्या आदल्या दिवशी १४९० पेंग्विन परत आले होते. तेथल्या एका वॉर्डनच्या म्हणण्याप्रमाणे आमच्या दिवशी त्यापेक्षा थोडे जास्तच परत आले असावेत... अर्थात त्या मोजणीपेक्षा पेंग्विनच्या झुंडी, त्यांचे डुगूडुगू चालणे, एकमेकाला समजून घेणे, दुसर्‍यासाठी थांबणे आणि अंधारात न चुकता बरोब्बर आपापल्या घरट्यांकडे जाणेच जास्त मोहवून गेले !

(क्रमशः )

 

आज मेलबर्नमधला तिसरा दिवस प्रवाशांना आपल्या आवडीप्रमाणे हवे ते करायला पूर्णपणे मोकळा सोडलेला होता. पर्याय होते मेलबर्न शहरामधली आकर्षणे पाहणे (संग्रहालये, नाटक-सिनेमा, चर्च, वगैरे); यार्रा दरीच्या खोऱ्यातल्या द्राक्षांच्या बागा आणि वाईनरीजची सफारी; किंवा महान् महासागरी रस्ता आणि त्याच्या बाजूला असलेला सागरी स्तंभांच्या नैसर्गिक चमत्काराची सफारी. वायनरी पूर्वी पाहिलेली असल्याने तिचे नाव काटले गेले. नंतर मानवाने निर्माण केलेली शहरी आकर्षणे निसर्गाच्या प्रयोगशाळेतील चमत्कारांपुढे पराजित झाली. आणि साडेअकरा तासांच्या The Great Ocean Road and 12 Apostles या सफारीसाठी ग्रे लाईनच्या बसमधून आम्ही आठ वाजता हॉटेलवरून निघालो.

पहिल्या बसने आम्हाला फेडरल चौकातल्या कंपनीच्या मुख्यालयाजवळ आणून सोडले. तेथून मेलबर्नच्या वेगवेगळ्या भागांतून जमवलेल्या सर्व प्रवाशांना घेऊन एक भली मोठी दुमजली बस सफारीला निघाली. आज आकाश निरभ्र होते आणि कडकडीत ऊन पडले होते. त्यामुळे शहराबाहेर पडण्यापूर्वी मेलबर्नच्या वेगळ्या भागाचे चांगले दर्शन झाले. त्याची ही काही चित्रे...

..................

.

.

अर्ध्या तासातच आम्ही शहराबाहेर पडलो आणि दोन्ही बाजूला हिरवागार परिसर सुरू झाला. मात्र झाडे बहुसंखेने नीलगिरीचीच होती. गाइड त्यांच्या वेगवेगळ्या जाती दाखवत होता पण मला तरी ते सगळे सारखेच दिसत होते ! तासाभराने आम्ही एका निसर्गरम्य तळ्याच्या काठी चहा घ्यायला थांबलो...

.

.

ड्रायव्हर-कम-गाईडने स्वतः जुन्या काळी ग्रेट ओशन रोडचे काम करणारे मजूर बनवत तशा प्रकारे शेकोटी पेटवून त्यावर टिन्ड फूडच्या रिसायकल केलेल्या डब्यात चहा (बिली बीफच्या डब्यांत बनवत असत म्हणून त्याला "बिली टी" म्हणतात) बनवला. चहा, क्रॅकर्स, ऑस्ट्रेलियन वेजेमाईट (एका प्रकारचा यीस्टचा पदार्थ, जो क्रॅकर्स / ब्रेडवर लावून खाल्ला जातो), सँडविचेस आणि ब्रावनी (केक आणि बिस्किट यांच्यामधला एक गोड पदार्थ) असा बेत होता. गाइडने रस्ता बनवण्याच्या कामावर असलेल्या मजुरांच्या कहाण्या सांगून आणि त्यांनी स्वतःचे मनोरंजन करण्यासाठी शोधलेले खेळ दाखवून आमचे मनोरंजन केले...

तेथून पुढे सगळा रस्ता समुद्र किनाऱ्याने होता आणि जागोजागी पोहण्यासाठी सुंदर असे छोटे मोठे समुद्रकिनारे दिसत होते...

येथून पुढे एका बाजूला समुद्र आणि दुसऱ्या बाजूला डोंगर असा रस्ता सुरू झाला तो शेवटपर्यंत. डोंगरांवर श्रीमंत लोकांची वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराची घरे दिसत होती...

.

.

.

पुढचा थांबा होता द ग्रेट ओशन रोडच्या सुरुवातीचा...

द ग्रेट ओशन रोड हा २४३ किमी लांबीचा ऑस्ट्रेलियाच्या दक्षिणपूर्व किनार्‍यावरचा रस्ता राष्ट्रीय संपत्ती (National Heritage) म्हणून गणला गेला आहे. त्याची बांधणी पहिल्या महायुद्धावरून परतलेल्या सैनिकांनी १९१९ ते १९३२ या कालावधीत केली आणि तो त्या महायुद्धात धारातीर्थी पडलेल्या सैनिकांचे स्मारक म्हणून समजला जातो. त्यामुळे हा रस्ता ऑस्ट्रेलियन जनमनात मानाचे स्थान पटकावून आहे. याशिवाय त्याच्या आजूबाजूच्या सौंदर्यासाठीही तो प्रसिद्ध आहे.

या रस्त्याच्या प्रवेशकमानीजवळच एक प्रशस्त समुद्रकिनारा आहे...

.

निसर्गसौंदर्य पाहत पाहत आमची त्या महामार्गावरून सफर सुरू आणि अर्ध्या तासातच लोर्ने नावाचे एक छोटेसे पण टुमदार गाव लागले. तेथे आम्ही दुपारच्या जेवणासाठी थांबलो..

.

मग परत मधे मधे फोटो थांबे घेत पुढे सफर सुरू झाली...

.

.

.

.

मधूनच एखादे गाव लागत होते...

आणि परत नवीन निसर्गदृश्य सुरू होत होते...

.

.

.

.

कॅमेर्‍याला जराही उसंत मिळत नव्हती ! जवळ जवळ चार तासांच्या प्रवासानंतर आम्ही आमच्या या सफारीच्या एका जगप्रसिद्ध आकर्षणाजवळ पोहोचलो... १२ भक्त उर्फ 12 Apostles बघायला !

The Twelve Apostles म्हणजे द ग्रेट ओशन रोडवर असलेल्या पोर्ट कँपबेल राष्ट्रीय उद्यानात किनार्‍याशेजारी समुद्राच्या पाण्यात असलेले चुनखडीच्या दगडांचे सरळसोट उभे सुळके. दक्षिणसमुद्राच्या लाटा आणि त्यावरून येणार्‍या पावसाच्या आणि वार्‍याच्या माराने झालेल्या झिजेमुळे या सुळक्यांची निर्मिती झाली आहे. हे निसर्गनिर्मित आश्चर्य बघायला जगभरातून लोक येत असतात. जरी याचे नाव पुर्वी असलेल्या १२ मोठ्या सुळक्यांवरून पडले असले तरी एकूण सुळक्यांची संख्या जास्त आहे. शिवाय एखादा सुळका खूप झीज होऊन कोसळल्याच्या घटनाही घडलेल्या आहेत.

हे निसर्गाचे रूप नीट बघायला मिळावे म्हणून तेथे हेलिकॉप्टरची सफारीची सोय आहे...

हेलिकॉप्टरने आकाशात भरारी घेतली आणि काहीच मिनिटात ते समुद्रावरून भिरभिरू लागले आणि निसर्गाने तासून काढलेल्या उभ्या कड्याने बनलेला समुद्रकिनारा आणि ते करताना मधे मधे उरलेले भर समुद्रातले उभे उंच सुळके दिसायला सुरुवात झाली...

.

.

.

.

.

.

.

यानंतर अगदी समुद्रकिनार्‍यावर असलेले यातले काही मोठे सुळके बघायला निरीक्षण सज्जे बनवले आहेत तेथे गेलो. आकाशातून मनोहर दिसणार्‍या त्या कड्यांचे आणि सुळक्यांचे रूप जवळून जमिनीवरून खूपच रौद्र भासत होते...

.

.

काही सुळक्यांची झीज होऊन चित्रविचित्र आकार तयार झालेले आहेत...

.

एका ठिकाणी खाली उतरून समुद्रकिनार्‍याकडे जाणारा मार्ग होता...

.

.

एका ठिकाणी छोटीशी गुहा बनून तिच्यात लवणस्तंभ तयार झालेले दिसले...

तर एका ठिकाणी जवळ जवळ चारी बाजूंना कडे असलेले छोटे लॅगून आणि त्याचा स्वतःचा बीच तयार झाला होता...

कड्यांचे आणि सुळक्यांचे विचित्र आकार बघावे तेवढे थोडेच होते...

.

.

.

किती बधितले तरी मन भरत नव्हतं. पण परत निघणे भाग होते... साडेतीन तासांचा परतीचा प्रवास करायचा होता.

परतीच्या वाटेवर पोर्ट कँपबेल नावाच्या एका छोट्याश्या पण सुंदर गावात अल्पोपाहारासाठी थांबलो...

.

.

.

परतीचा रस्ता आता समुद्रकिनारा सोडून आतल्या भागातला होता. बहुतांश नीलगिरी वृक्षांनी सजलेला असला तरी इथला निसर्गसुद्धा आपल्या वैशिट्यपूर्ण सौंदर्याचे दिमाखाने प्रदर्शन करत होता...

.

परत येईपर्यंत संध्याछाया चांगल्याच पसरू लागल्या होत्या...

.

आजचे रात्रीचे जेवण भारतीय रेस्तरॉमध्ये घ्यायचे ठरवले होते. पण आता जेवणासाठी भटकायचा उत्साह उरला नव्हता. हॉटेलजवळच्या चिनी रेस्तरॉमध्ये झटपट मिळणारा प्रॉन फ्राईड राईस आपलासा केला आणि खोलीवर परतलो. बिछान्याला पाठ टेकताच निद्रादेवीने कुशीत घेतले.

(क्रमशः )

 

आज मेलबर्नला टाटा करून अॅलिस स्प्रिंग्ज् ला जायचे होते. विमान सकाळी ८:४५ ला होते. त्यामुळे भल्या पहाटे उठून सर्व आवरून बॅगा ५:३० लाच खोलीबाहेर ठेवायच्या होत्या आणि बस ६:३० ला निघणार होती. बहुतेक हॉटेल्समध्ये न्याहारी ६:३० ला सुरू होते. पण या हॉटेलमध्ये न्याहारी ६:०० सुरू होत असल्याची खुशखबर गाइडकडून मिळाली होती, ही एक जमेची बाजू. सर्वसाधारणपणे सकाळी फार काही खाण्याचा मला कंटाळा आहे. पण प्रवासाचे दिवस याला अपवाद आहेत. प्रवासात सज्जड न्याहारी केली की मी दिवसभर आख्ख्या जगाशी लढाईला तयार असतो... मग दुपारचे जेवण थातूरमातूर झाले तरी काही हरकत नसते... फिरण्यात भुकेने व्यत्यय आलेला मला अजिबात आवडत नाही !

बसमधून जाताना मेलबर्नचे पहाटेचे हवाई दर्शन करवणारे अनेक रंगीबेरंगी हॉट एअर बलून आकाशात दिसत होते...

क्वांटासच्या विमानाने आम्हाला पोटात घेऊन १,८८८ किमी वरील अॅलिस स्प्रिंग्ज् पर्यंतचे उड्डाण २ तास २५ मिनिटात पुरे केले.

हे २५-३०,००० वस्तीचे गाव ऑस्ट्रेलियाच्या बरोबर मध्यभागी आहे. या भागातील अरेंटे नावाचे मूळ ऑस्ट्रेलियन निवासी येथे ३०,००० पेक्षा जास्त वर्षे राहत आहेत. ऑस्ट्रेलियन मूळ निवासी, ज्यांना "अॅबओरिजिनल" म्हणतात, सुमारे ४०,००० वर्षांअगोदर पासून ऑस्ट्रेलियाच्या भूमीवर वस्ती करणारे पहिले मानव. त्यामुळे खरं तर त्यांना "ओरिजिनल" म्हणायला पाहिजे आणि नंतर येथे आलेल्या बाकी लोकांना (यांच्यातले कोणीच सन १६०६ पूर्वी येथे आलेले नाहीत) "स्थलांतरित" म्हणायला पाहिजे. पण आता अशी अवस्था आहे की स्थलांतरित मालक बनले आहेत आणि मूळ निवासी सामाजिक, राजकीय आणि आर्थिक व्यवस्थेत नगण्य झाले आहेत. असो.

विशाल सुपीक किनारपट्टी आणि अत्यंत विरळ लोकसंख्या असूनसुद्धा ऑस्ट्रेलियाच्या सर्वात खडतर मध्यभागात अ‍ॅलिस स्प्रिंग्ज हे गाव वसले आहे त्यामागे एक कहाणी आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या लोकरीच्या व्यवसायाचे इंग्लंडमधली बाजारपेठ हे मुख्य गिऱ्हाईक होते. पण १९ व्या शतकाच्या काळात तिथले बाजारभाव ऑस्ट्रेलियाच्या दक्षिण किनार्‍यावर समजायला अनेक आठवडे जायचे आणि त्यामुळे बरेचदा व्यापार्‍यांचे नुकसान व्हायचे किंवा कमीतकमी खूप फायदा करून घेण्याच्या संधी हातातून निसटून जात असत. कारण त्या वेळेस टेलेग्राफने होणारे संदेशवहन फक्त इंडोनेशियापर्यंतच पोहोचले होते. ही संदेशवहन साखळी ऑस्ट्रेलियाच्या दक्षिण किनारपट्टीपर्यंत वाढवण्याचे अनेक अयशस्वी प्रयत्न झाले. या प्रयत्नांत न्यू साऊथ वेल्स, व्हिक्टोरिया आणि साऊथ ऑस्ट्रेलिया या त्या काळी वेगवेगळ्या असलेल्या ब्रिटिश कॉलनींमधे चढाओढ होती, कारण यशस्वी कॉलनीचा लोकरीच्या बाजारावर वरचष्मा राहणार होता. सरतेशेवटी १८६१-६२ मध्ये जॉन स्टुअर्ट नावाच्या शोधकाने (explorer) दक्षिण किनार्‍यावरचे अॅडलेड ते उत्तर किनार्‍यावरचे डार्वीन असा सरळ रेषेतल्या मार्गाचा नकाशा बनवला. पुढच्या १० वर्षांत या मार्गावर टेलेग्राफ लाइन टाकण्यात यश आले आणि अॅडलेड-ब्रिटन असे संदेशवहन सुरू झाले. या मार्गावर असलेल्या अनेक टेलेग्राफ रिपीटर स्टेशन्सपैकी असलेले अॅलिस स्प्रिंग्ज या मध्यवर्ती आणि पाण्याची सोय असलेल्या ठिकाणावर प्रथम छोटी वस्ती झाली. नंतर ते नावारूपाला येण्यासाठी तेथून १०० किमी वर असलेल्या अर्लतूंगा या जागी सापडलेल्या अलुव्हियल सोन्याच्या गोल्ड रशने मदत झाली. नंतर त्याच्या मोक्याच्या जागेमुळे (स्ट्रॅटेजीक लोकेशन) दुसर्‍या महायुद्धाच्या काळात आणि नंतर आलेल्या रेल्वेमुळे त्याचे महत्त्व वाढतच राहिले. सध्या ते नॉर्दर्न टेरिटरीचे तिसर्‍या क्रमांकाच्या लोकवस्तीचे गाव आहे. अर्थात नॉर्दर्न टेरिटरी या १३,५०,००० चौ किमी (अमेरिकेच्या टेक्सास राज्याच्या दुप्पट) आकाराच्या भूभागाची एकूण लोकसंख्या जेमतेम अडीच लाख आहे आणि त्यातले साधारण २५,००० लोक येथे राहतात !

अॅलिस स्प्रिंग्ज ला उतरताच मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या रखरखाटी भूभागाची ओळख सुरू झाली...

.

ही अॅलिस स्प्रिंग्जची टॉड नदी. हिचे वैशिष्ट्य असे की ही वर्षाचे कमीतकमी ३६४ दिवस कोरडी असते. त्यामुळे तिच्या पात्रात मोठी मोठी नीलगिरीची झाडे आहेत !...

मुख्य गावाच्या भागात असलेल्या पाण्यामुळे तेथे हिरवाई आहे आणि तिचा उपयोग गाव जाणीवपूर्वक सुंदर बनवण्यासाठी केलेला आहे. वाटेत थोडा वेळ ANZAC टेकडीवर थांबा होता. येथे युद्धांत धारातीर्थी पडलेल्या ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडच्या सैनिकांच्या स्मरणार्थ एक स्मृतीस्तंभ उभारलेला आहे. येथून सर्व गावाचे दर्शन होते...

.

अ‍ॅलिस स्प्रिंगमध्ये एका खास नावीन्यपूर्ण वैद्यकीय सेवेची सुरुवात झाली... रॉयल फ्लाइंग डॉक्टर सर्विस...

ही जगातील सर्वात मोठी वैमानिकी वैद्यकीय सेवा आहे. मध्य ऑस्ट्रेलियातील दूरदराज ग्रामीण भागांतील जनतेसाठी काम करणारी ही विना फायदा सेवा जॉन फ्लीन् नावाच्या ख्रिस्चन मिनशनर्‍याने १९२६ साली सुरू केली ती आजतागायत सुरू आहे. आता तिची व्याप्ती इतकी वाढली आहे की २०११-१२ मध्ये १,१५० कर्मचार्‍यांनी २१ केंद्रे चालवून ६१ विमानांच्या मदतीने "दररोज" केलेल्या कामाची सरासरी पुढील प्रमाणे आहे:
* २०३ उड्डाणे;
* ७२,८७० किमी चा प्रवास;
* ७५० रुग्णांची सेवा आणि
* ११२ रुग्णांची वाहतूक.
* शिवाय ही संस्था हल्ली रेडिओ-इंटरनेट वापरून दूरवैद्यकीय (टेलेमेडिसिन) मदतही पुरवते.

या संस्थेच्या पसार्‍याची थोडीशी कल्पना खालील नकाश्यावरून येऊ शकेल...

आम्ही या असाधारण संस्थेच्या अ‍ॅलिस स्प्रिंग येथील संग्रहालयाला भेट देण्यास गेलो...

.

.

.

नंतर जरा गावात फेरफटका मारला आणि एका मॉलमध्ये दुपारचे जेवण घेतले...

इतके लोक इकडे तिकडे फिरत असतानाही एका ठिकाणी शांतपणे हिरवळीवर आराम करत बसलेल्या मूळ रहिवाशांबरोबर दिमाखाने सायरन वाजवत एका पोलिसाने केलेले वर्तन बरे वाटले नाही...

मूळ रहिवाशांच्या कलेचे काही नमुने...

...

.

एक मूळ रहिवासी...

दुपारी तीनच्या सुमाराला हॉटेलमध्ये चेकइन केले. हॉटेल जरा गावाबाहेरच पण छान होते...

त्याच्या आवारातल्या झाडांवर वेगळ्याच रंगाच्या पोपटासारख्या दिसणार्‍या पक्षांची शाळा भरली होती...

.

दोन तास आराम केला. साडेपाचला उठून तयार होऊन लॉबीत आलो आणि "आउटबॅक बार-ब-क्यू डिनर पार्टी" ला जाण्यासाठी जमलेल्या सहप्रवाशांमधे सामील झालो. आम्हाला घेऊन बस गावाबाहेर पडली आणि पार्टीच्या ठिकाणाकडे निघाली...

.

वाटेत मधे मधे गवतात लपलेले कांगारू दिसत होते...

पार्टीचे ठिकाण आता बंद झालेल्या एका दगडाच्या खाणीत होते...

पहिल्यांदा स्वागत, पेयपान, वगैरे झाल्यावर ऑस्ट्रेलियाची खासियत असलेल्या वेगवेगळ्या बूमरँगांचे प्रात्यक्षिक झाले. आपण नेहमी चित्रात बघतो ते फेकल्यावर परतणारे बूमरँग शिकारीसाठी निरुपयोगी असते हा शोध लागला ! ते फक्त झुडुपातले किंवा पाणवठ्यावरले पक्षी उडवायच्या कामाला येते. शिकारीसाठी वापरायचे बूमरँग जरा वेगळ्या आकाराचे, जड आणि प्राण्याला जायबंदी करू शकेल अशी धार असलेले असते... ते खालील चित्रात दिसते आहे...

बूमरँगच्या अनेक प्रकारांची प्रात्यक्षिके बघून बरेच ज्ञान झाले आणि गैरसमजही दूर झाले ! मग 'खरे' पेयपान सुरू झाले आणि पार्टीला रंग भरू लागला...

सगळे जेवण जुन्या ऑस्ट्रेलियन आउटबॅक (लोकवस्तीपासून दूर असलेला वाळवंटी भाग) ची पद्धत वापरून आमच्यासमोरच तयार होत होते...

गोल्ड रश काळातील कामगारांच्या पद्धतीने ब्रेड बनवला गेला... अगदी पीठ मळण्यापासून ते बेक करेपर्यंतची सगळी पाककृती त्या काळच्या खुसखुशीत गोष्टी ऐकत पाहिली...

त्यानंतर एका तज्ज्ञाने आउटबॅकमधे राहणार्‍या मूळ रहिवाश्यांचे समाजजीवन आणि प्रथांची रोचक माहिती दिली...

तोपर्यंत जेवण तयार झाले होते. चांगला अंधारही पडला होता. जेवण सुरू झाले... स्टेक (माझ्याकरता चिकन होते), रशियन सलाद, बेक्ड पोटॅटो, फ्रेश ब्रेड विथ मेल्टेड बटर, अजून एकदोन साइड डिशेस (नावं विसरलो, स्वाsssरी) आणि सगळ्यात शेवटी ब्राऊनी !...

जेवण झाल्यावर आउटबॅकचे खास विनोद आणि संगीत यांचा मस्त कार्यक्रम झाला...

काही प्रवाशांनाही आउटबॅक वाद्यवृंदात सामील करून घेऊन गायकाने धमाल उडवून दिली...

त्यानंतर एका स्थानिक खगोलशास्त्रज्ञाने आकाशात त्या वेळेस दिसणार्‍या ग्रहतार्‍यांची मजेशीर प्रकाराने ओळख करून दिली...

तोपर्यंत साडेदहा अकरा वाजत आले होते. ऑस्टेलियाच्या मध्यभागी अनुभवलेल्या आउटबॅक पार्टीच्या सुखद स्मृती घेऊन आम्ही हॉटेलवर परतलो.

अ‍ॅलीस स्प्रिंगच्या थोड्या आत गेलं तर तेथील रहिवाशी (अ‍ॅबॉरिजीनल्स) अक्षरशः दगड घेउन मागे लागतात. एकही आउट्सायडर नको असतो त्यांना. एकदा बस मध्ये चढत होते, तेंव्हा बसची ड्राइव्हर एकदम तिरस्काराने फुत्कारली. पाहिलं तर ती अ‍ॅबॉरिजीनल होती, अन त्यांना आपण जे गोर्‍यांपेक्षा किंवा गोर्‍यात भर म्हणुन जे लोक येतो त्यांचा अतिशय तिरस्कार आहे.
या तिरस्काराला तसेच सज्जड कारण सुद्धा आहे. ब्रिटीशांनी त्यांच्या कातडीच्या रंगाच्या जोरावर या लोकांना अक्षरशः जनावरांचे कळप घेरुन मारावेत तसे मारलं. एका एका ठिकाणी चाळीस चाळीस लोकांच्या कबरी असतात. अन हे लोक त्यांच्या पुर्वजांना (आत्म्यांना) पुजणारे. त्यांच्यासाठी ही ठिकाणे फार महत्वाची अन वेदनादायक असतात. अश्या दफन्भुमीवर उभारुन "I can hear my ancestors crying" अस म्हणतात हे लोक. इतकी भावनिक गुंतवणुक आहे या लोकांची. हे मुळचे भारतिय वंशज असलेले लोक आहेत. मला वाटतय साऊथ मोस्ट अथवा श्रीलंका.
तुम्ही दिलेले पोपट "गाल्ला" म्हणुन ओळखले जातात. जोडीच असते त्यांची, एकांडा असा दिसणे मुश्किल. आत्ता या क्षणी बाहेर बागेत गोंधळ घालताहेत.

मूळ ऑस्ट्रेलियन रहिवाश्यांवर गोर्‍यांनी केलेले अत्याचार आणि त्यांच्या हत्या अतिशय निर्धृण होत्याच. आणि अजूनही काही फार मोठा फरक पडला आहे असे नाही. अनेक रिपोर्टांत मूळ निवाश्यांवर खर्च केला आहे असा दाखवलेला बराचसा पैसा सुधारणांऐवजी त्यांच्यावर न्यायीक खटले भरणे आणि त्यांना रिझर्वेशनसारख्या जागांत बंदिस्त ठेवण्यातच खर्च होतो असे दिसते. फक्त जगासमोर मांडताना या गोष्टींना थोडा वरवरचा मुलामा देऊन सोयीस्कर राजकीय दिखावा आणला जातो असे ऐकून आहे.

हे लोक (इतर सर्व मानवांसारखेच) आफ्रिकेतील रिफ्ट व्हॅलीतून निघाले आणि दक्षिण अरबस्थान, दक्षिण भारत / श्री लंका असे करत करत पायी चालत पुढे ऑस्ट्रेलियाला ४२,००० ते ४०,००० वर्षांपूर्वी पोहोचले. त्याकाळच्या हवामानामुळे बरेचसे पाणी दोन्ही ध्रुवांच्या आसपास बर्फाच्या अवस्थेत होते आणि समुद्राच्या पाण्याची पातळी आताच्या तुलनेने १३० मीटरपेक्षा जास्त खाली होती, त्यामुळे हे शक्य झाले. याचमुळे मुळे अंदमान-निकोबार येथील मूळ निवासी आणि (विशेषतः मध्य) ऑस्ट्रेलियन मूळ निवासी यांच्यात बरेच साम्य दिसते. आता तर जनुकशास्त्रीय पुराव्याने हे सगळे सिद्ध झाले आहे.

 (क्रमशः )

 

आज सहलीचा बारावा दिवस. मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या वाळवंटी भागात असला तरी अ‍ॅलिस स्प्रिंग्जच्या परिसरात बरीच झाडी आणि पक्षी आहेत. विशेष म्हणजे वाळवंटी भाग असला तरी येथे रुक्ष करड्या रंगाच्या पक्षांबरोबर मनोहर रंगांचे आणि आकर्षक शरीररचनेचेही खूप पक्षी आहेत. सकाळच्या कोवळ्या उन्हात हॉटेलच्या नुकतेच पाणी दिलेल्या हिरवळीवरचे किडे टिपण्यासाठी झालेली त्यांची गर्दी न्याहारी करताना दिसत होती. अर्थातच बसच्या वेळेअगोदर मिळालेल्या अर्ध्या तासात त्यांची मुलाखत घ्यायला बाहेर पडलो...

गाला (Galah)...

मॅगपाय (Magpie) ...

अजून काही पक्षी...

.

आजचा पहिला थांबा होता अ‍ॅलिस स्प्रिंग्ज मरुभूमी उद्यान (Alice Springs Desert Park)...

१३०० हेक्टरवर पसरलेल्या ह्या विस्तीर्ण उद्यानात मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या भूभागाची, वनस्पतींची, प्राण्यांची आणि त्यांच्याबद्दल मूळ निवासी लोकांच्या भावनांची मनोरंजक ओळख करून घेता येते. येथील हे सगळे प्रदर्शित करण्याची पद्धत फारच नावीन्यपूर्ण आहे. इथल्या शक्य तेवढ्या सगळ्या गोष्टी उद्यानात हिंडून त्यांच्या मूळ नैसर्गिक जागीच बघायला मिळतात. जेव्हा अगदी आवश्यक असेल तेव्हाच त्या कुंपणात अथवा छपराखाली आहेत.

पहिल्यांदा आम्ही पक्षीप्रदर्शनाचा कार्यक्रम बघायला गेलो. येथे छप्पर फक्त प्रेक्षकांचे उन्हापासून संरक्षण करण्यासाठीच होते. या सर्व कार्यक्रमाचे मानाचे कलाकार खुल्या आकाशाखाली, आजूबाजूच्या निसर्गात निर्बंधपणे उडणारे पक्षी आहेत या गोष्टीवर तो कार्यक्रम प्रत्यक्ष बधितल्याशिवाय विश्वास बसणे कठीण आहे. परिसरातील पक्षी एका मागोमाग एक वॉर्डनच्या इशार्‍याबरोबर येत होते आणि त्यांचा कार्यक्रम सादर करून परत उडून जात होते !

पक्षीप्रदर्शनाचे प्रेक्षागृह...

आणि त्या खेळाच्या प्रांगणाची पार्श्वभूमी...

गाला...

.

घुबड...

.

ससाणा...

तोच ससाणा... वॉर्डनने फेकलेले दाणे हवेतल्या हवेत गिरक्या घेऊन पकडण्याची कलाकारी सादर करताना...

घार...

हे सर्व प्रदर्शन करतानाच वॉर्डन त्या पक्षांची खुसखुशित शैलीत माहितीही देत होता.

इतका सर्व वेळ आमच्या गडबड गोंधळाकडे किंचितही लक्ष न देता हा पिंगळा शांतपणे डुलक्या घेत होता...

उद्यानाच्या पायवाटेवर पुढचा टप्पा होता कांगारूंचा. या विभागात कांगारू मोकळे फिरत असतात आणि प्रेक्षकांना तेथे असलेल्या पायवाटेवरून खाली उतरायला बंदी आहे ! पायवाट म्हणजे या मोकळ्या विभागात कडेला दगड लावून आखलेली वाट. तिला कठडे वगैरे असला काही प्रकार नाही. आपण कांगारूंच्या अंगाला हात लावू शकू इतके जवळ असतो. मात्र "इथली कांगारूंची जात थोडी माणूसघाणी आहे. त्यामुळे त्यांना हाताळू नये" अशी सूचना आम्हाला वॉर्डनने केली होती. कांगारूही आम्ही बाजूने उभे राहून मोठ्या कौतुकाने त्यांचे फोटो काढतो आहोत तिकडे ढुंकूनही पहात नव्हते...

.

.

उद्यानात भटकून झाल्यावर तेथील चित्रपटगृहात मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या भूगोल आणि प्राणिजीवनावरचा एक चित्रपट पाहिला आणि पोटोबासाठी परत गावाच्या मध्यवर्ती ठिकाणी पोहोचलो. गाईडच्या सल्ल्याने तेथल्या "गोल्ड रश" काळाचे वातावरण असलेल्या एका पबमध्ये त्याच्या खास "बियर अ‍ॅन्ड चिप्स" चा आस्वाद घेतला. एक पाइंट स्थानीक डार्क बियर आणि एक मोठा पोशन त्या पबचे सिग्नेचर होममेड चिप्स... चवदार आणि पोटभरू मेन्यु होता. गोल्ड रश मधले गोल्ड नाही तर नाही, पण निदान वातावरण तरी अनुभवता आले...

.

.

.

एकदम "द गुड, द बॅड अ‍ॅन्ड द अग्ली" ची धून कानात वाजू लागली होती !

तेथे कार्ल नावाच्या एका साडेसतरा फूट लांबीच्या अजस्त्र मगरीचे कातडे ठेवलेले होते...

.

हे सगळे होईपर्यंत बारा वाजले होते आणि मग आम्ही उलुरुला जाणारे विमान पकडायला निघालो.

दोन वाजता क्वांतासलिंकचे विमान आम्हाला घेऊन ३४२ किमी एक तासांत पार करण्यासाठी उडाले आणि अ‍ॅलिस स्प्रिंगचे हे हवाई दर्शन झाले...

साधारण साडेतीनशे किमीच्या या प्रवासात मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या रखरखीत वाळवंटी प्रदेशाचे चांगलेच दर्शन झाले...

निष्पर्ण भूमी आणि फक्त कधीकाळीच पाण्याचा स्पर्श झाला असावा अश्या वाटणार्‍या कोरड्या नद्या...

.

रखरखीत खडकाळ पठारे...

मधूनच लोहभस्माच्या अस्तित्वामुळे सूर्यप्रकाशात भडक रक्तवर्णाने चमकणारी भूमी...

तर मधूनच प्राचीनकाळच्या ऑस्ट्रेलियन भूमध्य सागराची निशाणी म्हणून उरलेली विस्तीर्ण लवणक्षारांची पठारे...

हा निसर्गाचा आश्चर्यकारक खेळ बघता बघता पन्नास मिनिटे हा हा म्हणता संपली. विमान खाली उतरू लागताच काता जूतांचे दर्शन झाले...

उलुरू विमानाच्या दुसर्‍या बाजूला होता त्यामुळे आकाशातून दिसला नाही. पण विमान धावपट्टीवरून वळल्यावर नाही म्हणायला त्यानेही चुटपुटे दर्शन दिले. उलुरु आणि काता जूता हे दोन निसर्गचमत्कार माझ्या ऑस्ट्रेलियातील आकर्षणांच्या यादीत पहिल्या आणि दुसर्‍या क्रमांकावर होते. त्यामुळे बस आम्हाला घेऊन हॉटेलवर न जाता सरळ काता जूताकडे निघाली याचा आनंदच झाला ! कारण आता प्रथम काता जूता पाहून नंतर मावळत्या सूर्याच्या किरणांची उलुरुवर होणारी जादू पाहायची होती !

काता जूताचा रस्ता उलुरू जवळून जातो. तेव्हा वाटेत उलुरुचे झालेले मोहक दर्शन...

.

काता जूता (Kata Tjuta) किंवा द ओल्गाज (The Olgas) म्हणजे २१-२२ चौ किमी वर पसरलेला ३६ घुमटाकृती आकारांचा विशाल प्रस्तरसमुह आहे. हे सगळे प्रस्तर सेडिंमेंटरी रॉक प्रकारात मोडतात. बहुतांश सपाट आणि इतर कोणताही मोठा डोंगर अथवा खडक नसलेल्या हजारो चौरस किमी भूमीवर असलेल्या उलुरू आणि काता जूताने प्राचीन मानवी मनात अनाकलनीय भिती, दैविक विचार आणि आदराची भावना निर्माण केली नसती तरच नवल होते. अर्थातच या विचारांचा प्रभाव त्या जमातींच्या हजारो वर्षांच्या इतिहासावर अटळ होता. मानवी वंशाच्या वाटचालीवर खोलवर परिणाम करणार्‍या अशा वस्तूंबद्दल माझ्या मनात, कोणत्याही प्रकारची अंधश्रद्धा न बाळगताही, एक प्रचंड आकर्षण आहे. आणि हेच कारण उलुरु आणि काता जूता माझ्या ऑस्ट्रेलियातील आकर्षणांच्या यादीत सर्वोच्च असण्याचे आहे.

उलुरु आणि काता जूता ही ठिकाणे मूळ निवासी लोकांमध्ये अत्यंत पवित्र मानली जातात आणि त्यांच्याशी संबद्धीत अनेक लोककथा प्रचलित आहेत. मात्र त्यातील खूपश्या कथा फक्त मूळ निवासी आणि तेही फक्त त्यांच्यातल्या निवडक खास दीक्षा दिलेल्या लोकांनाच सांगितल्या जातात. या कथांबाबत आणि येथील काही विशिष्ट संरक्षित स्थानांना भेट देण्याबाबत मूळ निवासी जमातींचे कायदे फार कडक आहेत.

काता जूता चे पहिले दर्शन...

जसजसे काता जूता च्या जवळ जाऊ लागलो तसे ४०,००० वर्षे एका मानवसमुहाच्या मनात आदराचे स्थान राखून असलेल्या या स्थानाबद्दलची माझी उत्सुकता वाढू लागली...

.

.

.

आम्ही बसमधून उतरून सूर्याच्या उन्हात तळपणार्‍या त्या प्रस्तरांना जवळून पाहायला निघालो...

.

.

.

रखरखीत वाळवंटातही मधूनच आश्चर्यकारकरीत्या एखाद्या ठिकाणी भूमीगत झर्‍यांच्या आधारावर तगलेली चमकत्या हिरव्या रंगाची हिरवळ डोळ्यांना सुखावत होती...

काता जूताच्या परिसरात भटकून आणि इतके दिवस मनात बाळगलेली त्या खडकांना स्पर्श करण्याची इच्छा पूर्ण केल्यानंतरही मन आणि शरीर तिथेच रेंगाळू पाहत होते. पण गाइडने केलेली वेळेची जाणीव आणि सूर्यास्ताच्या वेळेचे उलुरुचे दर्शन करण्याची इच्छा या दोन गोष्टींनी पायांना परत बसकडे निघण्याची आज्ञा केली.

काता जूता सोडता जवळ जवळ सपाट असलेल्या मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या साधारण मध्यभागी असलेला, जमिनीवर ३४८ मीटर (समुद्रसपाटीपेक्षा ८६३ मीटर) उंच असलेला आणि ९.४ किमी घेराचा उलुरु हा एकच-एक शिळारूपी पर्वत ऑस्ट्रेलिया खंडातील सर्वात महत्त्वाची आणि जगप्रसिद्ध नैसर्गिक खूण मानली जाते. उलुरु हे इथल्या अनांगू जमातीचे सर्वात पवित्र स्थान आहे. शिवाय त्याच्या प्राचीन, सामाजिक आणि भौगोलिक महत्त्वामुळे त्याला वर्ल्ड हेरिटेज साईट म्हणून मान्यता प्राप्त आहे.

बेसाल्ट, ग्रॅनाइट आणि वालुकाश्म यांनी मिळून बनलेला हा प्रस्तर त्याच्यातील धातूंच्या (मुख्यतः लोह) संयुगांमुळे त्याच्यावर पडणार्‍या सूर्यकिरणांच्या बदलत्या दिशेनुसार व प्रखरतेनुसार रंग बदलतो. हा नजारा पाहायला सूर्यास्त आणि सूर्योदयाच्या वेळी उलुरुच्या खास सफारी असतात. ज्या ठिकाणांवरून ही नैसर्गिक करामत उत्तम प्रकारे दिसते अशा मोक्याच्या ठिकाणांवर पार्किंग, निरीक्षण मनोरे, वगैरेची उत्तम सोय केलेली आहे.

सहल कंपनीने आमच्यासाठी खास मोक्याची जागा राखून ठेवली होती आणि शँपेन, स्नॅक्स, प्रत्येकाला बसायला घडीची खुर्ची अशी राजेशाही व्यवस्था केली होती. त्यामुळे आरामात बसून, हसत खेळत, खानपानासह सूर्यास्ताच्या वेळेचा उलुरु वरचा रंगसोहळा तास-दीड-तास मजेत पाहता आला. तो सगळा सोहळा तसाच्या तसा पकडणे कॅमेर्‍याच्या कुवतीबाहेरचे होते. शिवाय कॅमेरा त्यावेळी आपल्या मनात उठलेल्या भावना कैद करू शकत नाही ते वेगळेच.

दर ४-५ मिनिटांनी टिपलेल्या उलुरु आणि त्याच्या मागच्या आकाशाच्या बदलत जाणार्‍या रंगछटा...

.

.

तो रंगसोहळा मनात घोळवत हॉटेलवर गेलो. झोपेपर्यंत तो रंगांचा खेळ डोळ्यासमोर येत होता. मात्र अजून उलुरुला स्पर्श केला नव्हता त्यामुळे मन पुरेसे भरलेले नव्हते.

(क्रमशः )

 

आज सगळेच भल्या पहाटे उठून सर्व तयारीनिशी बसमध्ये वेळेच्या अगोदरच येऊन बसले होते. कारण आज उलुरुवरचा सूर्योदय पहायचा होता आणि कालचा सूर्यास्ताचा सुंदर अनुभव घेतल्यावर आजच्या सूर्योदयाचा एक क्षणही चुकू नये असेच सर्वांना वाटत होते. आज पहिल्यांदा प्रवासी गाईडला निघण्याची घाई करत होते. "मी सूर्योदयाच्या वेळेची खात्री करूनच निघायची वेळ ठरवली आहे. काळजी करू नका." ह्या गाईडच्या सांगण्याची फारशी दखल न घेता, "आता सगळे आले आहेत. चला बस हलवा." असे एकमुखाने प्रवाश्यांनी सांगितल्यावर बस ठरलेल्या वेळेच्या पाच-दहा मिनिटे अगोदरच उलुरुला जाण्यास निघाली.

उलुरुचा परिघ ९.४ किमी आहे आणि त्याला चारी बाजूंनी बघण्यासाठी चारचाकीचा रस्ता व पायवाट केलेली आहे...

आमची बस सूर्योदय पाहण्याच्या मोक्याच्या ठिकाणी पोहोचली तेव्हा गर्दी खूपच कमी होती. आम्हा सर्वांनी सर्वप्रथम उत्तम जागा पकडून आपली चित्रणाची आयुधे सज्ज केली. आम्ही केलेल्या घाईचा नक्कीच फायदा झाला होता कारण पुढच्या पंधरा मिनिटात अजून दहा बारा बसेस येऊन तेथे हा हा म्हणता गर्दी उसळली.

काही मिनिटातच उलुरु पलीकडून झुंजुमुंजु झाल्याची पहिली निशाणी दिसू लागली आणि मग परत कालच्यासारखा पण उलट दिशेने प्रकाशाचा खेळ सुरू झाला आणि आम्ही निस्तब्धतेने बघत आणि फोटो काढत राहिलो...

.

.

.

दुसर्‍या बाजूला क्षितिजाजवळ असलेल्या काता जूतावर चाललेली प्रकाशाची जादूपण इतक्या दुरूनही लक्ष वेधून घेत होती...

सूर्य वर आल्यावर मग आम्ही उलुरुला जवळून भेटायला गेलो...

.

अगोदर सांगितल्याप्रमाणे काही विशिष्ट भागांत परक्या माणसांना प्रवेश नाही अथवा फोटो काढण्यास मनाई आहे. परंतू इतर ठिकाणी मोकळेपणाने फिरता येते. तेथे बघण्यासारख्या अनेक जागा आहेत. त्यातल्या काही ठिकाणच्या खडकांवर हजारो वर्षे जुनी चित्रे आणि संकेतीक संदेश आहेत. त्यातील काही...

.

.

बर्‍याच ठिकाणी वातावरणाच्या परिणामाने झीज होऊन त्या प्रस्तरावर चित्रविचित्र नक्षी तयार झाली आहे...

प्राचीन काळची हत्यारे आणि मानवी वास्तव्याच्या खुणा सापडलेली एक गुहा...

जवळून पाहिले तर काही ठिकाणचा पृष्ठभाग तर अगदी गंज लागलेल्या जुन्या लोखंडी पत्र्यासारखा दिसत होता...

एका ठिकाणी वर चढून जायला धातूचे खांब व साखळ्यांची व्यवस्था केलेली दिसत होती. मूलनिवासींना उलुरुवर कोणी चढून जावे हे आवडत नाही. पण त्याचे मुख्य कारण तेथे घसरून अथवा जोरदार वार्‍याच्या ओघाने माणसे उडून झालेले अपघात हे आहे. मूलनिवासी प्रवाशांना त्यांच्याकडे आलेले अतिथी समजतात आणि आपल्या पाहुण्यांना काही इजा होणे हे त्यांना दु:खदायक वाटते. पण तरीही काही धडपड्या मंडळींनी ही उलुरुवर चढायची व्यवस्था केली आहे. मात्र तेथे हवामान दर्शवणारी एक मार्गदर्शक पाटी आहे आणि तिच्यावर "चढाईस योग्य परिस्थिती" अशी नोंद असल्याशिवाय उलुरुवर चढाई करण्यास मनाई आहे.

प्राचीन काळात उलुरुच्या ठिकाणी घडलेली एक गोष्ट परक्यांना सांगायला स्थानिक जमातींची परवानगी आहे. ती तेथे लिहून ठेवलेली आहे. त्या गोष्टीप्रमाणे एका जमातीच्या एका तरुणाने दुसर्‍या जमातीच्या मालकीच्या जागेत जाऊन शिकार केली. हे कृत्य गुन्हा समजला जातो. शिवाय त्याने ती शिकार दुसर्‍या जमातीबरोबर वाटून घेतली नाही. हा दुसरा गुन्हा झाला. यामुळे दुसर्‍या जमातीच्या एका तरुणाने पहिल्याचा उलुरु पर्यंत पाठलाग करून त्याला बाणाने जखमी केले व शिकार ताब्यात घेतली. जमातींच्या नियमाप्रमाणे हे ठीकच होते. मात्र अजून एका नियमाप्रमाणे जखमी झालेल्या माणसाची--- मग तो शत्रू असला तरी--- शुश्रूषा करण्याची जबाबदारी जखमी करणार्‍यावर असते (आंतरराष्ट्रीय जिनीव्हा करारामध्ये साधारण अशाच प्रकारचे युद्ध्कैद्यांना देण्याच्या वागणूकीबद्दल एक महत्त्वाचे कलम आहे). नंतर जखमी झालेला माणूस बराच वेळ काहीही मदत न मिळाल्यामुळे मरण पावला. हे मृताच्या आईला कळले तेव्हा तिने रागावून हल्लेखोराला जाब विचारला. पण हल्लेखोर आढ्यतेने हसला आणि काहीतरी उर्मटपणे बोलला. पण मृताची आईही गप्प बसणार्‍यातील नव्हती. तिने आपल्या हातातील शस्त्राने त्याचा वध केला.

नंतर या गोष्टीचा बोध सांगितला जातो तो असा:

१. जमातींचे नीतिनियम पाळणे हे सगळ्यांचे कर्तव्य आहे.

२. शत्रूला शिक्षा जरूर द्या पण तोही माणूस आहे तेव्हा त्याला सामाजीक नियम वापरून माणुसकीनेच वागवायचे असते.

३. प्रत्येक गोष्टीचे काही ना काही परिणाम होतातच आणि चूक केल्यास परिणाम भोगायला लागणारच.

आज जगात ज्या पद्धतीचे राजकारण चालताना दिसते आहे त्या पार्श्वभूमीवर ही कथा "सुधारलेल्या" जगाच्या वागण्याबद्दल बरेच काही सांगून जाते.

अजून एक आश्चर्य म्हणजे जवळच्या नातेवाइकांत शरीरसंबंध झाल्यास जनुकीय रोगांचा उद्भव होतो हे ज्ञान ऑस्ट्रेलियन मूलनिवासींना प्राचीनकाळापासून आहे. ते रोग टाळण्यासाठी काही वैशिष्ट्यपूर्ण विवाह नियम मूलनिवासी पाळतात. ते थोडक्यात असे आहेत:

प्रत्येक जमातीची चार कुटुंबात विभागणी होते... समजा ती कुटुंबे "अ", "ब", "क" आणि "ड" अशी आहेत.

आता लग्नाचे नियम असे:

१. नवरा आणी नवरी एकाच कुटुंबातली नसावी.

२. नवरा "अ" आणी नवरी "ब" कुटुंबातली (किंवा त्याविरुद्ध) असली तर मुले "क" कुटुंबाचे सभासद होतील.

३. नवरा "ब" आणी नवरी "क" कुटुंबातली (किंवा त्याविरुद्ध) असली तर मुले "ड" कुटुंबाचे सभासद होतील.

४. नवरा "क" आणी नवरी "ड" कुटुंबातली (किंवा त्याविरुद्ध) असली तर मुले "अ" कुटुंबाचे सभासद होतील.

५. "अ" आणि "क" व "ब” आणी "ड" कुटुंबातील व्यक्तीत विवाह होऊ शकत नाही.

(अजूनही काही बरेच गुंतागुंतीचे आणि सामाजिक रीतीरिवाजावर आधारीत नियम आहेत ते सगळे येथे देणे विस्तारभय व माझ्या तुटपुंज्या ज्ञानामुळे शक्य नाही.)

अशी शास्त्रीय पद्धती, तीही अनेक दशसहस्त्र वर्षांपूर्वी प्रमाणित करून ती अमलात आणली गेली आहे. हे ज्ञान इतर जगात काही ठिकाणी फार तर काही हजार वर्षांपूर्वी (उदा. भारतात सगोत्र विवाह करत नाहीत, इ.) तर इतर बहुतेक ठिकाणी गेल्या एका शतका दोन शतकातच माहीत झाले आहे.

अजून एक प्रथा म्हणजे, कुटुंबातील सर्व घटक (पुरुष-स्त्रिया-मुले) ही सर्व कुटुंबाची एकत्रीत जबाबदारी समजली जाते. त्यामुळे कोणी विधवा, विधूर अथवा अनाथ झाल्यास सर्व कुटुंब योग्य मदत करून त्याची आबाळ होणार नाही याची काळजी घेते.

अश्या लोकांवर केवळ त्यांच्याकडे बंदूका नव्हत्या म्हणून वर्चस्व गाजवले गेले. त्यांना मागासलेले म्हणण्यापेक्षा "त्यांची संस्कृती वेगळी आपली वेगळी" असे म्हणणेच जास्त योग्य होईल.

===================================================================

उलुरुच्या भेटीनंतर आम्ही तडक केर्न्सला जाण्यासाठी विमानतळावर गेलो. उलुरुहून १०:२५ ला निघालेले विमान तासाभरात अॅलिस स्प्रिंग्जला पोहोचले. यापुढे आम्हाला केर्न्सला घेऊन जाणारे विमान संध्याकाळी ५:२५ ला होते. या मधल्या चार-पाच तासांचा सदुपयोग शिल्लक राहिलेली आकर्षणे बघण्यासाठी करायचा होता. ज्या कारणामुळे अॅलिस स्प्रिंग्ज हे गाव वसले ते अॅलिस स्प्रिंग्जचे टेलिग्राफ ऑफिस आम्ही विसरणे कसे शक्य होते ? :) तेच एक नव्हे तर अजून दोन आकर्षणे पाहण्याइतका वेळ बाकी होता !

प्रथम पोटोबा करून आम्ही एक मूलनिवासी केंद्र बघायला गेलो. तेथील मार्गदर्शकाने आम्हाला मध्य ऑस्ट्रेलियातील मूलनिवासी समाजजीवनाची आणि कलेची ओळख करून दिली...

रोजच्या वापरातल्या वस्तू...

.

खेळणी...

लाकडी हत्यारे...

वेगवेगळी बुमरँग्ज...

कलाकुसर...

.

.

मूलनिवासी लोकांच्या आतापर्यंतच्या अल्प परिचयानंतरही तथाकथित सुधारणे पासून दूर असलेली ही माणसे विचार, कला व संस्कृतीने एका परीने समृद्ध होती हे मानायलाच लागेल.

===================================================================

तेथून पुढे उत्सुकता जास्त न ताणता गाइड आम्हाला टेलिग्राफ ऑफिसवर घेऊन गेला.

त्या ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्या, युरोपियन वडील आणि मूलनिवासी आई असलेल्या आणि तेथेच जन्मून मोठे झालेल्या एका ७०+ वय असलेल्या गाइडने आम्हाला ऑफिसची ओळख करून दिली. सुंदर खुसखुशीत शैलीतल्या ऐतिहासिक माहितीबरोबर त्याने त्याच्या लहानपणीच्या काळातील स्वतःचे सांगितलेले अनुभव ती भेट संस्मरणीय करून गेले...

सुरुवातीचा काही काळ हे सेंटर म्हणजे जगातल्या एका प्रचंड वाळवंटाच्या मध्यभागी असणारे एक छोटे खेडे होते. तेथील लोकांना लागणारे सर्व सामान सहा ते बारा महिन्यांनी जवळ जवळ २,००० किमी वरून येत असे. ते आणणारी गाडी...

ते सामान आणण्यासाठी नंतर उंटांचा वापर सुरू झाला. ब्रिटिशांनी हे उंट आणि त्याचे वाहक राजस्थानातून नेले. मात्र त्या काळच्या भारताबद्दलच्या अज्ञानामुळे त्यांना अफगाणी म्हणून नोंदवले गेले असा इतिहास गाइडने सांगितला...

सगळे स्टेशन फिरून झाल्यावर तेथून भारतात घरी टेलिग्रामही पाठवला. तो निश्चितच माझी एक्स संग्राह्य गोष्ट म्हणून राहील !...

सद्याच्या काळात मोर्स कोड वापरून भूमीगत तारांतून संदेश पाठवत कार्यरत असणारे सर्व जगात बहुतेक हेच एक टेलिग्राफ ऑफिस असावे. मात्र आता इतर ठिकाणच्या भूमिगत तारा निकामी झाल्याने येथून पाठवलेला संदेश अ‍ॅलिस स्प्रिंग्जहून सिडनीपर्यंतच मोर्स कोडने व भूमीगत तारेने जातो. पुढे जगभर नेहमीच्या 'ऑस्ट्रेलिया पोस्ट' ने जातो.

आपला इतिहास जिवंत ठेवण्यासाठी ऑस्ट्रेलियातील निवृत्त टेलिग्राफ कर्मचारी तेथे स्वयंस्फूर्तीने एक एक महिना पाळीपाळीने येऊन काम करतात म्हणूनच केवळ ते चालू आहे. "आता आमच्या नंतर हे बंद पडेल" अशी खंत त्यांच्या बोलण्यात सतत येत होती. कारण आता ऑस्ट्रेलियन तरुणांना हे असले काम, तेही विनामोबदला, करण्यात रस नाही.

पुढचा थांबा होता एक फक्त १३८ विद्यार्थी असलेल्या शाळेचा...

.

पण विशेष असे की ते विद्यार्थी भारतापेक्षा जास्त मोठ्या क्षेत्रफळाच्या भूमीवर विखुरलेले आहेत !...

या परिमाणाने ही फॉर्मल अभ्यासक्रम शिकवणारी जगातली सर्वात मोठी शाळा आहे! सुरुवातीला हे शिक्षण रेडिओच्या मदतीने होत असे...

.

पण आता सर्व शिक्षण आंतरजालाच्या मदतीने होते. शाळेच्या स्वतःच्या इमारतीत प्रक्षेपणाच्या सर्व सामग्रीने सुसज्य असे दोन वर्ग आहेत. खास प्रशिक्षित शिक्षक तेथून वर्गाचे तास घेतात आणि विद्यार्थ्यांशी सतत ध्वनी-चित्र-संपर्क साधून असतात.

.

प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या घरी सॅटेलाईट डिश, काँप्युटर व आंतरजाल देण्याची आणि ते उत्तमरीत्या चालू ठेवण्याची जबाबदारी सरकारी खर्चाने होते. दर सत्रात एकदा तरी शिक्षक प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या घराला भेट देऊन तांत्रिक व्यवस्था व स्थानिक मार्गदर्शकाची तपासणी करून सर्व आलबेल असण्याची खात्री करून घेतात. दर सत्रात एकदा सर्व विद्यार्थ्यांचे अलिस स्प्रिंज्गमध्ये शाळेच्या आवारात संमेलन होते. त्यांत शिक्षण आणि करमणूक या दोन्हीवर भर देऊन मुलांची शिक्षणाची आवड वाढवण्याचा प्रयत्न केला जातो.

मुख्य वस्त्यांपासून अतीदूर वाळवंटी प्रदेशांतील मेंढ्या-गुरे पालनाच्या केंद्रांवर राहणाऱ्या कर्मचार्‍यांच्या केवळ १३८ मुलांसाठी धडपडणार्‍या आणि विनाफायदा तत्त्वावर चालवलेल्या या संस्थेला मानाचा मुजरा आणि तिला मोलाचा हातभार लावणाऱ्या सहृदय शासनाचे अभिनंदन केल्यावाचून राहवले नाही.

एका अतीप्राचीन संस्कृतीची ओळख, आपला इतिहास जिवंत ठेवण्यासाठी वाळवंटात विनावेतन काम करणारे निवृत्त टेलिग्राफ कर्मचारी आणि भारतापेक्षा जास्त क्षेत्रफळावर विखुरलेल्या १३८ मुलांच्या शिक्षणाची काळजी वाहणारी संस्था... एका दिवसात इतकी वैविध्यपूर्ण आकर्षणे कधीच पाहिली नव्हती. केर्न्सला जाणारे विमान पकडायला निघालो तेव्हा मनांत अनेक उलट-सुलट विचारांची गर्दी झाली होती.

(क्रमशः )

 

आजचा सहलीचा चौदावा दिवस. आज जाग आली ती अ‍ॅलिस स्प्रिंग्जच्या १,४५० किमी उत्तरपूर्वेस असलेल्या केर्न्समधे. येथून बृहत् रोधक प्रवाळी (Great Barrier Reef) बघण्यासाठीच्या सफारी सुरू होतात. माझ्या ऑस्ट्रेलियाच्या भेटीच्या सर्वोत्तम तीन आकर्षणांपैकी हे एक. त्यामुळे मी टूर कंपनीचा वैकल्पिक प्रस्ताव स्वीकारून पूर्ण दिवसाचा कार्यक्रम घेतला होता. सकाळी ७:५० ला सर्वजण चालत हॉटेलपासून पाच मिनिटावर असलेल्या बोटींच्या धक्क्यावर गेलो. तेथे लहान मोठ्या प्रवासी बोटींची नुसती गर्दी झालेली होती...

एका प्रवाश्याने स्वतः चालवून स्वतंत्र सहल करण्यायोग्य बोटीपासून १५०-२०० प्रवासी वाहून नेण्याची क्षमता असणार्‍या बोटीपर्यंत सर्व प्रकारच्या बोटी एकाच मोठ्या धक्क्याच्या आजूबाजूस तरंगत होत्या. आम्ही प्रथम हरितद्वीप (Green Island) या केर्न्सपासून २७ किमी दूर असलेल्या प्रवाळी बघायच्या पहिल्या थांब्याकडे जाण्यासाठी एका मोठ्या बोटीतून निघालो...

केर्न्सची बृहत् रोधक प्रवाळी (Great Barrier Reef) हा जगातला सर्वात मोठा प्रवाळसमुह आहे. ३,४०,००० चौ किमीपेक्षा जास्त क्षेत्रफळ असलेल्या या अगडबंब प्रवाळसमुहात २,९०० पेक्षा जास्त उपप्रवाळी आणि ९०० पेक्षा जास्त लहान मोठी बेटे आहेत. प्रवाळी म्हणजे कोरल पॉलिप नावाच्या अनेक शतकोटींच्या संखेतील छोट्या सागरी प्राण्यांचे जितेजागते समूह असतात. त्यांनी पाण्यात बनवलेल्या या पर्यावरणात हजारो जातींचे छोटेमोठे मासे, स्टारफिश, ऑक्टोपस, इ. इतर सागरी जीवही घर करून असतात. त्यामुळे केर्न्सची बृहत् रोधक प्रवाळी हा जगातील सर्वात मोठा जीवसमुह मानला जातो. तिच्या प्रचंड आकारामुळे ही प्रवाळी अवकाशातूनही दिसू शकते. सी एन एन वाहिनीने तिला जगातल्या सात नैसर्गिक आश्चर्यांच्या यादीत समाविष्ट केले आहे. प्रवाळी त्यांच्यातल्या चमकदार रंगीबेरंगी कोरल पॉलिप, मासे व इतर प्राण्यांमुळे डोळ्यांना एक चमत्कारपूर्ण मेजवानीच असतात. येथे भेट देणार्‍या प्रवाशांमुळे ऑस्ट्रेलियाला दरवर्षी १५,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त उत्पन्न मिळते.

पर्यावरणाच्या होणार्‍या र्‍हासाचा प्रवाळींवर फार लवकर परिणाम होऊन त्यांतील प्राणी मरून जातात आणि त्यांचे पांढर्‍या रंगाच्या लवणक्षारांच्या घरांचे पट्टेच ते काय मागे राहतात. गेल्या वर्षी (२०१२ मधे) केलेल्या निरीक्षणात असे आढळून आले आहे की १९८५ सालाच्या तुलनेने येथील अर्ध्यापेक्षा जास्त प्रवाळी नष्ट झाली आहे. असो.

केर्न्सला टाटा करून निघाल्यावर खुल्या समुद्रातून साधारण ४५-५० मिनिटांच्या प्रवासानंतर आम्ही हरितद्वीपावर पोहोचलो. भर समुद्रात असलेले हे नावाप्रमाणेच हिरवे असलेले बेट खूप दुरून दिसायला लागते...

बेट जसजसे जवळ येऊ लागले तसे समुद्र उथळ होऊन त्यातील प्रवाळीमुळे पाण्याचा रंग गर्द निळ्याऐवजी आता हिरव्या रंगाच्या अनेक छटांकडे झुकू लागला होता...

बोट बेटापासून १००-१५० मीटर लांब धक्क्याला लागते. पुलासारख्या त्या धक्क्यावरून बेटाकडे जाताना दोन्ही बाजूंना उथळ पाण्यांतली प्रवाळी आणि रंगीबेरंगी मासे दिसत होते...

.

हरितद्वीपावर येताना बोटीतल्या स्वागतिकेकरवी मी स्कूबा डायव्हिंगचे बुकिंग केले होते. तिने मला बेटावरच्या केंद्रात ९:३० ला आवश्यक प्रशिक्षणासाठी हजर रहा असे सांगितले होते. बेटावर उतरल्यावर नेमकी तीच वेळ आमच्या गटाकरिता काचेचा तळ असलेल्या बोटीतून प्रवाळी बघण्याच्या सफरीसाठी दिली असल्याचे कळले. आमचा गाइड म्हणाला की मी प्रथम प्रशिक्षण घेणे बरे पडेल आणि तो माझ्यासाठी १० वाजताची प्रवाळी सफर बुक करेल. प्रशिक्षणाला गेलो तर तेथे कुणालाच काही पत्ता नव्हता. नशिबाने थोड्या वेळाने जिच्याकडे बुकिंग केले होते ती मुलगी दिसली. तिने एका ठिकाणी बसवले व प्रशिक्षक थोड्या वेळात येतोच आहे असे सांगितले. मी तिला माझ्या १० वाजताच्या सफारीची कल्पना दिली तर म्हणाली, "नो वरीज. सगळे ठीक होईल". पुढच्या पंधरा मिनिटांत दोनदा आठवण केली तरी काहीच हालचाल झाली नाही. तेव्हा जरा जोरात तक्रार केली तरीसुद्धा पाचेक मिनिटानंतरच प्रशिक्षणाचा कार्यक्रम सुरू झाला.

स्कूबा डायव्हिंगचे उपकरण...

प्रशिक्षण मुख्यतः स्कूबा डायव्हिंगचे उपकरण कसे वापराचे आणि सुरक्षिततेच्या सूचनांबद्दलचे होते. ते संपल्यावर जेव्हा मी धावतच प्रवाळी सफरीच्या जाग्यावर गेलो तेव्हा मला वाटत असलेली भिती खरी ठरली. ती बोट दोनतीन मिनिटे अगोदरच सुटली होती. परत बेटावर येऊन गाइडकरवी चौकशी केली तर कळले की १० वाजताची बोट शेवटची होती आणि संचालकानेही अगदी मख्खपणे "सॉरी. आता काहीही करणे शक्य नाही" असे म्हणून सरळ हात वर केले. मग माझाही थोडा पारा चढला, म्हटले, "मी तुमच्या सगळ्या वेळा पाळल्या आहेत. माझी काहीच चूक नाही. तुम्ही वेळेत प्रशिक्षण आटपले असते तर सगळे नीट झाले असते. असे असताना १२-१५,००० किमी लांबून इथे आलेल्या प्रवाशाला असे धुडकावताय म्हणजे हद्द झाली. हीच काय तुमची क्वालिटी ऑफ सर्विस ? तुम्ही माझ्या जागी असता तर ही अशी सॉरी ऐकून काय वाटले असते?" माझा आवाज नकळत बराच वर गेला असावा. "थांबा जरा काय करता येते ते बघतो" असे म्हणून तो आमच्या गाइडला बरोबर घेऊन गेला आणि मी धुमसत बाजूच्या बेंचवर बसून राहिलो. माझ्या यादीतल्या पहिल्या तीनपैकी एक आकर्षण पूर्ण पहायला मिळणार नाही ही कल्पनाच खूप अस्वस्थ करणारी होती.

ऑस्ट्रेलियामध्ये दोन गोष्टींचा वारंवार अनुभव येऊन आश्चर्य वाटत राहिले. पहिले तर विकसित म्हणवणार्‍या या देशातील सेवा क्षेत्रातील व्यवस्थापनातल्या छोट्या छोट्या गोष्टींमधील मोठ्या मोठ्या उणीवा. आणि दुसरे म्हणजे बेपर्वाई... ही बेपर्वाई काही ठिकाणी अगदी भेदभाव ठळकपणे दिसेल अशी असते. मेलबर्नमधे १२ अपॉस्टल्स पहायच्या हेलिकॉप्टर सफरीतही असाच अनुभव आला होता. त्या वागणुकीबद्दल त्यांच्या ऑफिसात जाऊन तेथल्या व्यवस्थापकाला याबाबतीत सुनावल्याशिवाय राहवले नव्हते. तो सरळ सरळ बाष्कळ दिसणारी कारणे सांगून दुर्लक्ष करू लागला तेव्हा त्याला "नॉट व्हेरी सिव्हिलाइज्ड्, आर वी?" असे सांगितल्यावर आणि आजूबाजूच्या इतर गोर्‍या प्रवाशांच्या चेहर्‍यावरचेही "हा फारच जास्त करतो आहे" असे भाव पाहून त्याने नाईलाजाने कसेबसे सॉरी म्हटले होते. अगोदर घोळ करून वर "नो वरीज" अशी मखलाशी करणे म्हणजे जखमेवर मीठ चोळणे हे न कळण्याइतकी असंवेदनशील सवय तर सगळीकडे कायमचीच दिसली. केर्न्सला हॉटेलवर चेकइन केले तेव्हा दिसून आले की रूममघे पिण्याचे पाणी ठेवायला विसरले होते आणि रूममधली तिजोरीही बिघडलेली होती. रिसेप्शनला फोन केला तर उत्तर, "नो वरीज. मी बघतो." अर्धा तास झाला तरी हालचाल नाही म्हणून परत फोन केला तर उत्तर, "नो वरीज. पण आमचा टेक्निशियन आता घरी गेला आहे. तिजोरी उद्याच ठीक केली जाईल. तुम्ही तुमचे किंमती सामान रिसेप्शनमधल्या (१२ मजले खाली येऊन) तिजोरीत ठेवा." पाण्याचे काय असे विचारले तर म्हणे, "नो वरीज. येईल थोड्या वेळात". जेव्हा ४५ मिनिटांनंतरही पाणी आणून दिले नाही आणि वर "नो वरीज " ऐकले तेव्हा कहरच झाला आणि मग त्या शिफ्ट मॅनेजरला माझे एक पाच मिनिटाचे व्यवस्थापनावरचे बौधीक फोनवर ऐकावे लागले +D. नशीब त्यानंतर तो नो वरीज न म्हणता सॉरी म्हणाला आणि पाच मिनिटात पाणी पोचविण्याची व्यवस्था झाली. असो.

थोड्या वेळाने गाइड गालांत हसत आला आणि म्हणाला, "१०:३० ची बोट आहे. लगेच धक्क्यावर जा. वेळ होत आली आहे." गडबडीत धक्क्यावर आलो. एक दोन मिनिटात काचेच्या तळाची बोट आली. पण मी एकटाच प्रवासी रांगेत उभा असलेला बघून तिथल्या व्यवस्थापकाला काहीतरी घोळ असल्याचा संशय आला. माझ्या तिकिटावरची वेळ पाहून त्याने परत एकदा मोबाइलवर खात्री करून घेतली आणि म्हणाला, " बसा. या सफरीत तुम्ही एकटेच आहात." मी ही चकीत ! पण त्याने बोट सुरू करायला सांगितले आणि मी नि:श्वास सोडला. कप्तान आणि मी एकटा प्रवासी अशी आमची काचेच्या तळाच्या बोटीने प्रवाळसफर सुरू झाली एकदाची ...

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

४५ मिनिटे सफर झाली... भरपूर प्रकारची प्रवाळे पाहिली. सोबत कप्तानाची माहितीपूर्ण कॉमेंट्री होती. ही सफर चुकली असती तर ऑस्ट्रेलियाच्या भेटीत नक्कीच मोठी उणीव राहिली असती याची खात्री पटली. मात्र काहीश्या गढूळ पाण्यामुळे आणि काचेवरून प्रकाश परावर्तित होत असल्याने प्रवाळ डोळ्यांनी जेवढे चांगले आणि रंगीत दिसते तेवढे चांगले ते फोटोत दिसत नाहीत :(

परत आल्यावर हरीतद्वीपावर कॉफीपान झाले आणि आमच्यातल्या ज्यांनी पूर्ण दिवसाची सफर घेतली होती त्यांना घेऊन एक कॅटॅमरान पँटूनकडे निघाली. पँटून म्हणजे भर समुद्रात जेथे प्रवाळ जास्त प्रमाणात आणि जास्त सुंदर आहे तेथे २००-३०० प्रवाशांची व्यवस्था असलेला भलामोठा सुसज्ज तराफा. असे अनेक पँटून्स एकमेकापासून दहा पंधरा किलोमीटर दूर अंतरावर उभे होते.

हा एक पँटून आणि त्याच्याबाजूला उभी असलेली कॅटॅमरान प्रकारची बोट...

आणि हा आमचा पँटून...

आम्ही ज्या पँटूनवर गेलो त्यावर स्नॉर्केलींग, स्कूबा डायव्हींग, अर्धपाणबुडीतून प्रवाळसफारी, तळघरात उतरून आजूबाजूचे प्रवाळ बघण्यासाठी व्यवस्था आणि आमच्या दुपारच्या पोटोबासाठी बुफे जेवणाची व्यवस्था होती. हे सगळे त्या एका दिवसभराच्या सफारीत सामील असते. मात्र ते सगळे तीन साडेतीन तासांत कसे करायचे याचे गणित प्रत्येक प्रवाश्याने स्वतः करायचे असते... त्यांबद्दल नीट माहिती देणे आणि प्रवाश्यांना सगळे नीट बघता-करता येईल याची काही व्यवस्था करणे ही आपली जबाबदारी नाही अशी पँटूनवाल्या टूर कंपनीची ठाम समजूत होती. त्यामुळे एखाद-दुसरे आकर्षण चुकले म्हणून नाराज झालेले बरेचजण दिसले. पण त्याबाबत कंपनीच्या कर्मचार्‍यांना फार फिकीर आहे हे जाणवले नाही. स्कूबा डायव्हींग आणि अर्धपाणबुडीतून प्रवाळसफारीच्या वेळांचे गणित जमवताना माझी जी धावपळ झाली तिने झालेला मनस्ताप दूर लोटून आकर्षणांचा आनंद घेण्यासाठी बरीच मानसिक शक्ती खर्च पडली.

अर्धपाणबुडी ही एक पाण्यावर तरंगणारी बोटच असते. मात्र ती जेवढी पाण्याच्या वर दिसते त्याच्यापेक्षा दुपटीने जास्त पाण्याखाली बुडालेली असते. तिच्या तळात चारी बाजूंना काचेच्या खिडक्या असतात आणि त्यांच्याकडे तोंड करून बसायची व्यवस्था असते. ही अर्धपाणबुडी आजूबाजूच्या समुद्रात फिरून तेथील रंगीबेरंगी प्रवाळ, मासे आणि इतर प्राण्यांचे मनोहर दर्शन करवते...

.

.

स्नॉर्केलींग...

प्रवाळाचे अजून काही फोटो...

.

.

.

.

पाण्याखालचे काचेतून काढलेले फोटो खर्‍या प्रवाळ दुनियेची मजा नीट टिपू शकत नाही. त्याकरिता खास अंडरवॉटर कॅमेरा लागतो आणि नंतर ते फोटो खास प्रकारे प्रोसेस केल्यावर त्यातले रंग उजळ दिसायला लागतात. सफारीवाल्यांनी प्रवाळाचे खास फोटो असलेली एक सिडी भेट दिली. त्यातील हे निवडक फोटो...

.

.

.

.

.

मनसोक्त जलक्रीडा करून थकून भागून आम्ही चार साडेचारपर्यंत केर्न्सला परतलो. त्यानंतरचा संघ्याकाळचा कार्यक्रम होता इथल्या जापुकाई (Tjapukai) मूलनिवासींबरोबर एक संध्याकाळ व्यतीत करण्याचा. त्याची वाट बघत असताना हॉटेलच्या खोलीतून झालेले हे केर्न्सचे विहंगम दर्शन...

.

.

.

संध्याकाळच्या या कार्यक्रमाबद्दल मला खूप उत्सुकता होती. एकदाची आमची जाण्याची वेळ झाली आणि आम्ही बसने जापुकाई जमातीच्या सांस्कृतिक केंद्रात गेलो...

प्रथम जापुकाईंच्या संस्कृतीची, शस्त्रांची आणि कलेची ओळख करून देण्यात आली...

.

.

...............

नंतर आम्हाला एका मोठ्या सभागृहात नेण्यात आले. त्याच्या मध्यभागी एक ३०-४० सेमी उंचीचे छोटे स्टेज होते आणि प्रेक्षकांनी त्याच्या सर्व बाजूला जमिनीवर बसून अथवा उभे राहून कार्यक्रम बघायचा अशी व्यवस्था होती...

.

चारी बाजूंच्या भिंतींवर सामाजिक प्रतिकांची चित्रे होती. यातल्या दर सजीव अथवा निर्जीव आकृतीमागे लोककथा आणि परंपरांवर आधारीत आशय असतो. जापुकाई ही चित्रे दर नविन पिढीला आपली परंपरा समजावून सांगण्यास आणि परंपरा पुढे चालू ठेवण्यासाठी वापरतात...

थोड्याच वेळात कलाकारांचे आगमन झाले आणि त्यांनी नृत्य आणि गायनाच्या मदतीने त्यांच्या भाषेत आणि इंग्लिशमध्ये खुसखुशीत पद्धतीने जमातीची माहिती सांगायला सुरुवात केली. या जमातीला जरी आपल्या जमातीसंबद्धीच्या गोष्टींबद्दल आदर असला तरी ते खूप हळवे नाहीत आणि माहिती सांगताना त्यांनी विनोदाचा भरपूर उपयोग करून कार्यक्रम मजेशीर बनवला...

.

अग्नी प्रज्वलन समारंभाला या जमातीत फार महत्त्व आहे आणि तो त्यांनी बराच विस्तारपूर्वक दाखवला...

.

अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर त्याला समारंभाने प्रेक्षागृहाबाहेर एका खास तयार केलेल्या जागेवर नेऊन त्याच्या भोवती फेर घालून पारंपरिक नृत्याचा कार्यक्रम केला. त्यांत प्रेक्षकांनाही सामील करून त्यांचे "अग्नीचे मंत्र" म्हणायला... नव्हे, नव्हे, उच्चार नीट झाला नाही तर चार चार वेळा घोकायला लावले. अमेरिकन मंडळींना उच्चार अवघड पडत होते, त्यांची भरपूर मापे काढली ! ... पण ते सगळे अश्या प्रकारे की सर्वांनी हसत हसत या सगळ्या नाच-गाण्यात स्वखुशीने भाग घेतला...

.

.

या जमातीच्या लोकांची चेहेरपट्टी आणि बांधा पाहिल्यास ते भारतीय म्हणून सहज खपून जातील असेच दिसतात...

नंतर आम्ही आत येऊन पोटोबाची व्यवस्था केली. बुफे पद्धतीच्या जेवणात सर्व जगभरचे जवळ जवळ २५-३० सामिष व शाकाहारी पदार्थ होते. त्यामुळे प्रत्येकाची आवड भागून सर्व खूश ! जेवण संपल्या संपल्या जेवणाच्या खोलीतच एका बाजूला बनवलेल्या स्टेजवर जापुकाईंचा विविध कला दर्शनाचा कार्यक्रम सुरू झाला...

.

.

.

.

या कार्यक्रमाने दिवसभरच्या धावपळीमुळे आलेला थकवा आणि अव्यवस्थापनामुळे झालेली चीडाचीड विसरायला लावली आणि सर्वजण खुशीत गप्पा मारत हॉटेलवर परतलो.

ऑस्ट्रेलियातली मी लिहिलेली ही बेपर्वाई केवळ वेळेची नाही किंवा आळसाने झालेली नाही तर गोर्‍या ऑस्ट्रेलियन लोकांचा सर्वच व्यवहार बर्‍याच वेळेला उद्धटपणाकडे झुकताना दिसला... अगदी ज्यांच्या पैश्यांमुळे त्यांच्या नोकर्‍या शाबूत आहेत अशा कस्ट्मर्सना देण्याच्या आवश्यक सेवेबाबतसुद्धा. मी पाहिलेल्या २४ देशांतला अजून एकच देश या अनुभवाच्या थोडसा जवळपास येतो... पण ऑस्ट्रेलिया याबाबत नंबर एक.

माझा स्वतःचा अनुभव फक्त पर्यटनाशीच संबद्धीत होता त्यामुळे माझी टिप्पणी मी त्यापुरतीच ठेवली आहे. पण असाच अनुभव प्रवासात भेटलेल्या आणि तेथे मास्टर्स करणार्‍या एका विद्यार्थिनीने सांगितला... तिच्या मते हे सगळ्याच ठिकाणी बघायला मिळते. अगदी माझ्या सहप्रवाश्यांतल्या काही गोर्‍या अमेरिकन लोकांना सुद्धा "They have attitude problem." अशी टिप्पणी केल्याशिवाय राहवले नाही. ऑस्ट्रेलियात शिकणार्‍या भारतीय विद्यार्थ्यांना झालेल्या त्रासाबद्दल बर्‍याच बातम्या आपण ऐकतो. अगोदर त्यांत मेडियाने टाकलेल्या मसाल्याचा बराच भाग असावा असे वाटत होते. पण आता मसाला कमी, खरेपणा जास्त असेच वाटते.

याविरुद्ध दोन देश सोडता इतर सगळिकडचा अनुभव बहुतांशी अगदी मैत्रीपूर्ण किंवा कमीतकमी व्यावसाईक होता... आणि अर्थातच ते देश याबाबतीत ऑस्ट्रेलियाच्या फार फार पुढे आहेत. इतकेच काय ५ डॉलर टिप दिली तर न्यु यॉर्कचा टॅक्सी ड्रायव्हर (जो जगातला सर्वात उर्मट म्हणून कुप्रसिद्ध आहे) एकदम आदराने वागू लागतो असा अनुभव आहे ;)

(क्रमशः )

आजचा पूर्ण दिवस प्रत्येक प्रवाशाच्या आवडीच्या गोष्टी करायला सोडलेला होता. पर्याय होते संपूर्ण दिवस आरामात लोळणे आणि केर्न्समघे भटकणे किंवा डेंट्री वर्षारण्याची सफारी अथवा कुरांडा वर्षारण्याची सफारी. पहिला पर्याय माझ्या स्वभावात बसणारा नव्हता. इतर दोन मधली कुरांडाची सफारी तिच्यातल्या वैविध्यामुळे (रेल्वे + पायी + केबलकार) जास्त आवडली होती म्हणून तीच निवडली.

साडेसात वाजता आमची बस निघाली. केर्न्स हे उष्णकटीबंधात आहे. त्यामुळे तेथे भरपूर पाऊस पडतो आणि सर्व परिसर हिरवागार आहे. केर्न्सच्या रम्य उपनगरांतून प्रवास करताना घेतलेले हे काही फोटो...

.

.

.

बसने आम्हाला केर्न्सच्या बाहेरच्या एका "फ्रेशवॉटर" नावाच्या रेल्वे स्टेशनवर सोडले. कुरांडा माथेरानसारखे हिरव्यागार वनामधल्या एका झाडीने भरलेल्या डोंगरावर वसले आहे. केर्न्सहून तेथे जाण्यासाठी माथेरानसारखीच रेल्वे आहे. मात्र ही माथेरानसारखी छोटी नसून मोठ्या आकाराची रेल्वे आहे.

थोडा वेळ इकडे तिकडे करत आणि कुरांडा रेल्वेसंबद्धिचे एक छोटे संग्रहालय बघण्यात वेळ घालवल्यावर गाडीचे आगमन झाले आणि आम्ही निघालो...

शहर मागे पडले...

आणि चक्क उसाची शेती सुरू झाली...

नंतरचा सगळा प्रवास निसर्गरम्य हिरव्यागार वनराईतून होता...

कधी कधी कोंकणाची आठवण यावी असा परिसर दिसत होता...

थोड्याच वेळात डोंगराळ भाग सुरू झाला आणि वळणावळणाचा चढा मार्ग सुरू झाला...

.

.

.

दूरवरून दिसणारे केर्न्स आणि दूर क्षितिजाजवळ दिसणारा कोरल समुद्रकिनारा...

स्टोनी क्रीक धबधबा...

या ३७ किलोमीटर लांब रेल्वेमार्गावर एकूण ३७ पूल आणि १५ बोगदे आहेत. त्यातला शेवटचा बोगदा ४९० मीटर लांब आहे. हे सगळे काम झाले त्या काळात (१८८२ -१८९१) आजच्या सारखी प्रगत उपकरणे नव्हती आणि सगळे काम मनुष्यबळ वापरून केलेले आहे.

हा अवघड लोहमार्ग प्रतिकूल परिस्थितीत बांधणार्‍या रॉब नावाच्या स्थापत्यशात्रविषारदाचे नाव दिलेला एक नैसर्गिक स्तंभ... रॉब्ज मॉन्युमेंट... वाटेत लागतो...

बॅरन धबधबा... हा समुद्रसपाटीपासून ३२९ मीटर उंच आहे आणि त्याच्या पाण्याच्या धारेची उंची २६५ मीटर आहे. याच्या पाण्याच्या शक्तीवर १९३२ सालापासून वीजनिर्मिती केली जात आहे...

आजूबाजूचे सृष्टीसौंदर्य पाहता पाहता कुरांडाला केव्हा पोचलो ते कळलेच नाही...

.

कुरांडा गाव आणि त्याचा परिसर त्यांचे "उष्णकटिबंधीय नंदनवन (Tropical paradise)" हे नाव खरंच सार्थ करतात. गावात आणि आजूबाजूच्या जंगलात (खरं म्हणजे गावच जंगलात वसलेले आहे) फिरण्यासाठी अडीच-तीन तास दिलेले होते. प्रवासी आपापल्या आवडीप्रमाणे छोटे समूह बनवून गावाची सफर करायला निघाले...

.

.

डोंगरावरचे छोटेसे गाव असले तरी पोटोबासाठी आणि प्रवाशांच्या खरेदीसाठी भरपूर व्यवस्था होती...

.

गावाच्या आजूबाजूला अनेक उत्तम निगा ठेवलेल्या आणि मार्गदर्शक पाट्या असलेल्या निसर्गरम्य पायवाटा (walking tracks) आहेत. बहुतेक जणांना फक्त गावाच्या रस्त्यांवरून फिरून पोटोबा करणे (इथेही होकी-पोकी होतेच !) आणि खरेदी करणे जास्त पसंत दिसले. त्यामुळे पोटोबा झाल्यावर एकटाच वर्षारण्यात भटकायला निघालो...

.

.

.

......

.

.

वाटेत ही (बहुतेक जंगली टर्की) भेटली. तेव्हा तिला हॅलो म्हणायला गेलो तर लगेच पळून गेली...

पाच-साडेपाच किमीच्या पदभ्रमणानंतर परत गावाकडे परतलो...

.

.

आता पुढचा टप्पा होता रज्जूमार्ग (skyrail) वापरून डोंगर उतरायचा...

.

हा साडेसात किमी लांबीचा रज्जूमार्ग उंच वृक्षांनी भरलेल्या घनदाट जंगलावरून जातो. वाटेत दोन थांबे आहेत. तेथे उतरून आपल्याला मोक्याच्या ठिकाणांवरून जंगलाच्या सौंदर्याचा आस्वाद घेता येतो.

सुरुवातीला हा मार्ग बॅरन नदीवरून जातो...

थोड्याच वेळात आपण उंच जात जात उंच वृक्षांच्या वरच्या टोकांच्याही वर पोहोचतो...

.

आणि मग सगळे जंगल आपल्या पायतळीच नाही तर पायतळीच्या वीस तीस मीटर खाली असते...

नजरेच्या टप्प्यापर्यंत चारीबाजूला पसरलेल्या उंचच उंच आणि घनदाट जंगलावरून तरंगत जातानाचा अनुभव काही वेगळाच !...

वेगवेगळ्या प्रकारची गर्द वनराई आणि त्यातली काही अनोळखी मोहराने भरलेली झाडे बघताना भान हरखून जाते...

.

साधारण दहा पंधरा मिनिटाचा वेळ कधी संपला ते कुरांडा पासून १.७ किमी वर असलेले बॅरन फॉल स्टेशन आले तेव्हाच कळले...

येथे येथे काही काळ थांबून बॅरन धबधब्याचे आणि त्याच्या परिसराचे मोक्याच्या जागांवरून दर्शन करता येते...

.

उताराचा प्रवास परत सुरू केला की हा हा म्हणता आपण परत वृक्षराजीच्या शेंड्यांच्या वर पोहोचतो...

.

.

.

रज्जूमार्गाचा दुसरा थांबा आहे रेड पीक स्टेशन. हे येथील सर्वात उंच ठिकाण समुद्रसपाटीपासून ५४५ मीटर उंच आहे. येथे एक १७५ मीटर लांबीचा जंगलातील पदपथ आहे. त्याच्या बाजूला काही भलेमोठे वृक्षराज आहेत...

या स्टेशनवरून शेवटचा टप्पा केर्न्सकडे घेऊन जातो...

.

.

हॉटेलवर परतेपर्यंत तीन वाजत आले होते. मस्तपैकी शॉवर घेऊन दीड तास ताणून दिली. जाग आली तेव्हा बाहेर अंधार पडला होता. पोटात कावळे ओरडू लागले होते. गाईडकडून रॉयल इंडिया नावाच्या भारतीय रेस्तरॉचा पत्ता काढलेला होताच. ते जवळच दोन चौक सोडून समुद्रकिनार्‍यावर होते. रमत गमत त्याचा शोध काढत गेलो आणि त्याला राजाश्रय दिला. जेवण झाल्यावर समुद्रावर रपेट मारायला बाहेर पडलो. रात्रीच्या प्रकाशात केर्न्स मोहनगरीच वाटली...

खाण्यापिण्याची दुकाने गिर्‍हाईकांच्या गर्दीने गजबजली होती...

समुद्रकिनार्‍यावरच्या तलावांत दिव्यांच्या प्रकाशात अजूनही काही लोक जलक्रीडा करत होते...

आणि बहुतेक 'हे अजून का घरी जात नाहीत?' असाच विचार करत एक लाईफ गार्ड त्याच्या उच्चस्थानी बसलेला होता...

ही सगळी गंमत पाहत समुद्र किनार्‍यावरून फिरत फिरत हॉटेलवर परतलो.

(क्रमशः )

 

आज सर्वप्रथम केर्न्सचे उष्ण्प्रदेशिय प्राणिसंग्रहालय बघायचे होते. मुख्य म्हणजे आमची आजची न्याहारी प्राणिसंग्रहालयाच्या उपाहारगृहात होणार होती. साडेसातला बस निघाली आणि केर्न्सच्या वेगळ्या पण तशाच सुंदर उपनगरांतून आमचा प्रवास सुरू झाला. केर्न्सला निसर्गाने भरभरून सौंदर्य प्रदान केले आहे आणि तिथल्या लोकांनी आणि शासनाने त्याची ममतेने जपणूक केलेली आहे हे सतत जाणवत होते...

.

थोड्याच वेळात आम्ही गावातून बाहेर पडलो आणि उसाची शेते सुरू झाली...

साधारण अर्ध्या तासाने आम्ही प्राणिसंग्रहालयाच्या प्रांगणात पोहोचलो...

उपाहारगृह प्राणिसंग्रहालयाच्या खूप आतमध्ये आहे. त्यामुळे तेथे जायच्या वाटेवरही अनेक प्राणी दिसत होते...

.

.

उपाहारगृह म्हणजे फक्त छप्पर आणि चारी बाजूला उघडा असलेला एक मंडप होता. न्याहारी करतानाही खाताना त्रास होणार नाही इतपत दूर असलेल्या पिजर्‍यातले प्राणी दिसत होते. न्याहारी नेहमीसारखीच होती. उष्णप्रदेशिय फळे मात्र भरपूर ठेवली होती... ही माझ्या खास आवडीची गोष्ट होती ! आजूबाजूचे प्राणी पाहत आणि गप्पा मारत मजेत न्याहारी झाली...

न्याहारी संपत आली असताना प्राणिसंग्रहालयाची एक वॉर्डन कोआला घेऊन तेथे आली आणि सगळ्यांना त्याला हातात घेऊन फोटो काढण्याची घाई झाली...

१५ एकर क्षेत्रफळाच्या या प्राणिसंग्रहालयामध्ये ऑस्ट्रेलियातील बहुतेक सर्व सस्तन पाणी, सरपटणारे प्राणी आणि पक्षी बघायला मिळतात. त्यांचे वेळापत्रक पाळले तर काही खास प्राणी आणि पक्ष्यांचे कार्यक्रमही बघता येतात. अर्थात आम्हाला दुपारी १:१० ला सिडनीला घेऊन जाणारे विमान पकडायचे असल्याने ते बघणे शक्य नव्हते. म्हणून सहल कंपनीने एका वॉर्डनकरवी संग्रहालयाच्या सगळ्या भागांची माहिती सफर आयोजली होती. ती करताना टिपलेली ही काही चित्रे...

झाडातून डोकावणारा तांबडा पांडा...

लेमूर...

सदर्न कॅसोवरी...

वोंबाट...

कांगारू...

.

मगरी...

.

एका वेळेला तीन कोंबड्या गट्ट करून पहुडलेला अजगर...

कोआलाच्या अनेक मुद्रा...

.............

काही पक्षी...

इथली सफर संपवून आम्ही सिडनीचे विमान पकडायला विमानतळावर गेलो. विमानतळावर सगळेजण प्राणिसंग्रहालयाच्या मूडमध्येच होते आणि मग एका अमेरिकन कन्येने संग्रहालयाच्या दुकानातून घेतलेल्या कोआलाचे लाड सुरू झाले...

विमान वेळेवर सुटले आणि आम्हाला घेऊन २,००० किमी साघारण तीन तासात पार करून ४:१० ला सिडनीला पोहोचले. सिडनीचा विमानतळ शहरापासून बराच दूर आहे. त्यामुळे हॉटेलवर पोहोचेपर्यंत शहराच्या बर्‍याच भागाचे दर्शन झाले...

.

हॉटेलवर पोचून शॉवर वगैरे घेऊन तरतरी येईपर्यंत संध्याकाळ झाली होती. आज संध्याकाळ मोकळीच होती. तेव्हा नेहमीच्या सवयीने नकाशा घेऊन एकटाच रपेट करायला बाहेर पडलो...

मग ध्यानात आले की अरे सिडनी हार्बर ब्रिज जवळच आहे. दहा मिनिटात चालत सिडनी बंदरावर पोचलो आणि त्या पुलाचे रात्रीचे सुंदर दर्शन झाले...

बंदरातून फेरफटका मारताना रात्रीच्या जेवणासह जलसफारीची जाहिरात दिसली. ही तर डबल बेनेफिट स्कीम झाली... जेवायचे तर होतेच पण आता जलसफारीही मिळतेय म्हटल्यावर लगेच तिकीट काढले. सफारी सुरू व्हायला ४०-५० मिनिटे वेळ होता म्हणून तसाच बंदरातून पुढे फिरत निघालो...

रस्त्यात बसून आपल्या कलेचे प्रदर्शन करणार्‍या कलाकारांच्या मधून आणि दुतर्फा असलेल्या रेस्तराँच्या गर्दीतून वाट काढत पुढे गेलो तर बंदराच्या पलीकडच्या टोकाला असलेले सिडनी ऑपेरा हाउस पुढे आले...

.

जलसफारीची वेळ होत आली तसा मागे फिरलो आणि सफारीच्या धक्क्यावर आलो. थोड्याच वेळात आमच्या डिनर क्रूझ बोटीने सर्क्युलर क्वे नावाचा धक्का सोडून मार्गक्रमण करायला सुरुवात केली...

बोटीवरच्या तीन मजल्यांवर जय्यत तयारी होती...

पियानोच्या साथीसह गायिकेचे सुंदर गाणे...

आणि चवदार जेवण... शँपेनने सुरुवात झाली. Seared chicken breast roast tomato couscous, chorizo, shaved Jamon iberico with capsicum jam असे भन्नाट लांबलचक नाव असलेली एंट्री (स्टार्टर) होती...

Organic chicken breast with champignon mushroom jus, roast sweet potato with baby beans हा मुख्य कोर्स होता...

Slow backed raspberry and apple crumble with cream हे शेवटचे गोडधोड म्हणून होते (क्षमस्व ! जेवण चवदार होते. ते खाण्याच्या नादात ह्याचा फोटो राहिलाच :( )

आणि मुख्य म्हणजे सिडनी बंदराचा बाजूने सरकत जाणारा नजारा होता...

.

.

.

.

अडीच तासाच्या सफरीत चवदार जेवणाने तृप्त झालेले पोट, सुमधुर गाण्यांनी भरलेले कान आणि सिडनी बंदराच्या रात्रीच्या शोभेने निवलेले डोळे घेऊन शतपावली करत हॉटेलवर परतलो.

(क्रमशः )

आजचा सतरावा दिवस जरा लवकर सुरु झाला. कारण सहलिच्या कार्यक्रमात मी अजून काही भर टाकल्याने आज फारच भरगच्च कार्यक्रम होता. शिवाय तो अजूनच अनपेक्षीतपणे कसा लांबला ते पुढे येईलच !

तर सकाळी आमची बस निघाली बोटॅनिकल गार्डन बघायला. जाताना परत सिडनीतल्या नव्या जुन्याच्या सुंदर संगमाचे दर्शन झाले...

.

.

आणि सिडनीची जगातील सुंदर शहरात गणना का करतात तेही दिसते होते...

.

बाग छान आहे पण ती या कारणासाठी मला जास्त आवडली...

बर्‍याच सुंदर बागांमधे "इकडे जाऊ नका", "तिकडे हात लावू नका", "हिरवळिवर चालू नका" अशा अनेक सूचना असतात. येथे चक्क आमंत्रण होते हिरवळिवर चालायला, पिकनिक करायला आणि चक्क झाडांना मिठी मारायला (भारताची चिपको चळवळ ऑस्ट्रेलियापर्यंत पोहोचल्याचे पाहून समाधान वाटले !) !

दुसरे म्हणजे ही बाग एका टेकडीवर असल्याने आणि बंदरापासून मोक्याच्या ठिकाणी असल्याने येथून सिडनी शहराचे आणि त्याच्या बहुतेक सर्व आकर्षणांचे मनोहर दर्शन होते.

सिडनी आकाशरेखा...

.

ऑपेरा हाऊस आणि हार्बर ब्रिज...

.

बंदर...

हा सगळा नजारा डोळ्यात आणि कॅमेर्‍यात साठवून झाल्यावर आमची बस ऑपेरा हाउसच्या दिशेने धावू लागली...

हे ऑपेरा हाऊस बांधण्याची कहाणी त्याच्या दिसण्याएवढीच चमत्कारिक आहे. १९४० च्या दशकात युजीन गोसेन नावाच्या एका नावाजलेल्या म्युझीक डायरेक्टरने सिडनीत मोठे ऑपेरा हाऊस असावे म्हणून प्रयत्न सुरू केले. मात्र या कामाला १९५४ मध्ये जोसेफ काहील नावाच्या न्यु साउथ वेल्सच्या प्राईम मिनिस्टरने पाठीबा दिल्यावरच चालना मिळाली. ३,००० आसने असलेला मोठा आणि १,२०० आसने असलेला छोटा असे बहुद्देशिय दोन हॉल बनवायचे ठरले. त्यांचे डिझाइन बनविण्यासाठी एक जागतीक स्पर्धा घेण्या आली. त्यांत १३ देशांतून २३३ प्रवेशिका आल्या. प्रवेशिका तपासणित अनेक गोंधळ झाले, बराच गदारोळ झाला आणि प्रथम नाकारलेल्या ३० प्रवेशिकांपैकी एक अंतीम विजयी म्हणून घोषित केली गेली. गम्मत म्हणजे ही प्रवेशीका शास्त्रीय पद्धतीने केलेले रेखाटन नसून स्पर्धकाने एका कागदावर केवळा हाताने रेखाटलेला आराखडा होता. या डॅनिश स्पर्धकाचे नाव होते योर्न उट्झन. ही निवड झाली तोपर्यंत हा चमत्कारीक आकार जमिनीवर प्रत्यक्षात कसा आणायचा याची कल्पनाही योर्नने केलेली नव्हती ! त्यामुळे १९५७ ते १९६३ पर्यंत फक्त वेगवेगळे १२ प्रयोग झाले होते आणि ते सगळे फसत होते. खूप क्लिष्ट आकार वापरून छत बनवण्याच्या प्रयत्नांनंतर १९६१ मध्ये पुढे आलेल्या "एकाच गोलाचे काप (आर्क) वापरून सगळी छते बनवण्याची" कल्पनेचा विकास करून हे काम पुढे जाऊ लागले. त्यामधेच १९६३ साली न्यु साऊथ वेल्सचे सरकार बदलले आणि नविन सरकारने या पांढर्‍या हत्तीची सखोल चौकशी सुरू केली. कारण केवळ अर्ध्यापेक्षा कमी बांधकाम झाले असतानाच या ७० लाख डॉलर बजेटच्या कामासाठी तोपर्यंत २३० लाख डॉलर खर्च झाला होता आणि पुढे किती खर्च होईल याचा नक्की अंदाज लागत नव्हता ! त्यातच नविन निवडून आलेल्या सरकाराच्या नेत्याला कला, स्थापत्य इत्यादीत फार रस नव्हता त्यामुळे त्याने प्रत्येक गोष्ट रकमेच्या हिशेबात तोलायला सुरूवात केली. या सगळ्याला कंटाळून योर्नने राजीनामा देऊन या कामातून अंग काढून घेतले आणि तो डॅन्मार्कला परतला. यानंतरही मूळ योजनेत अनेक बदल होत होत आणि १०२० लाख डॉलर खर्च होऊन हे ५ हॉल्स आणि इतर सर्व सुविधांसह (कलाकारांसाठी खोल्या, रंगपटांचे सामान ठेवण्यासाठी स्टोअर रूम्स, अनेक रेस्तरॉ, तिकिट विक्रीची व्यवस्था, इ) हे संकूलाचे २० ऑक्टोबर १९७३ रोजी राणी एलिझबेथच्या हस्ते उदघाटन झाले. या समारंभाचे योर्नला अमंत्रण नव्हते आणि समारंभात त्याच्या नावाचा निर्देशही केला गेला नाही.

सिडनी ऑपेरा हाउसच्या ट्रस्टला उपरती होऊन त्यांना आपण केलेल्या अन्यायाची जाणीव झाली. १९९० च्या दशकात त्यांनी योर्न उट्झनशी परत संपर्क चालू केला आणि त्याला १९९९ साली ऑपेराच्या इमारतीच्या सुधारणांसाठी डिझाइन कन्सल्टंट नेमले गेले. २००४ साली योर्नने डिझाइन केलेल्या नव्या जागेला "The Utzon Room" असे नाव दिले गेले. त्यानंतर २००७ मधे उट्झनने अजून एका मोठ्या नविनिकरणाचा मसुदा बनवला पण त्यावर काही कारवाई होण्याआधीच त्याचा २००८ मधे मृत्यु झाला. ऑस्ट्रेलियाचा नागरीक नसलेल्या उट्झनसाठी ऑस्ट्रेलियात राष्ट्रिय मेमोरियल सर्वीस आयोजीत केली गेली.

२००३ मधे उट्झनला आर्कीटेक्चरचे मनाचे Pritzker Prize दिले गेले. त्या बक्षिसाच्या अवतरणात (citation) असे लिहिलेले आहे:
"There is no doubt that the Sydney Opera House is his masterpiece. It is one of the great iconic buildings of the 20th century, an image of great beauty that has become known throughout the world – a symbol for not only a city, but a whole country and continent."

२८ जून २००७ ला सिडनी ऑपेरा हाऊसला "वर्ल्ड हेरिटेज साईट" म्हणून घोषित केले गेले. आपल्या कलाकृतीचा हा सन्मान जिवंतपणी आजपर्यंत फक्त दोनच जणांनी बघितलेला आहे. आजच्या घडीला ऑस्ट्रेलिया म्हटले म्हणजे डोळ्यासमोर उभ्या राहणार्‍या पहिल्या चार गोष्टींत सिडनी ऑपेरा हाऊसचा समावेश आहे.

आपले हे स्वप्न भूमीवर पूर्णपणे उभे राहिलेले प्रत्यक्ष बघायला उट्झनने ऑस्ट्रेलियाच्या भूमीवर (२८ फेब्रुवारी १९६६ ला राजिनामा दिल्यानंतर) परत पाऊल ठेवले नाही. नंतरचे सगळे ऑस्ट्रेलियाच्या भूमीवरचे काम त्याच्या वतीने त्याच्या मुलाने जॅन उट्झनने केले.

ही इमारत ४.४ एकरांवर बांधलेल्या या इमारतीची लांबी १८३ मी आणि रूंदी १२० मी आहे. पायाचे खांब सुमुद्रात २५ मीटरपर्यंत खोल आहेत. छपरातील गोलाकार आकारांची त्रिज्या ७५.२ मीटर आहे आणि ते अगोदर कास्टींग करून नंतर जागेवर आणून जोडलेल्या छातीच्या बरगड्यांसारख्या भागांनी बनलेले आहेत. छपरावर १०,५६,००६ ग्लॉस्सी आणि क्रीम रंगांच्या खास स्वीडनहून बनवून आणलेल्या आणी धूळ सहज न पकडणार्‍या टाईल्स आहेत. येथे वर्षाकाठी साधारण ऑपेरा, नाटके, गाण्याच्या कन्सर्टस्, इत्यादीचे साधारणपणे १५०० कार्यक्रम होतात आणि ते अंदाजे १२ लाख लोक पाहतात.

तर चला पाहूया हा मानवनिर्मीत चमत्कार. त्याच्या बाजूला असलेल्या हार्बर ब्रिजमुळे आणि टेकड्यांमुले लांबून ही इमारत जरी लहान भासली तरी तिच्या जवळ आणि विशेषतः आत गेल्यावर तिच्या भव्यतेची खरी कल्पना येते...

सिडनी हार्बर ब्रिज आणि सिडनी ऑपेरा हाऊस ही अगदी जुळी भावंड असल्यासारखी एकमेकाच्या दृश्यांत लुडबुडत असतात...

वरच्या मजल्यावर जाणार्‍या लिफ्टला छतच नाही ! कारण जुन्या मूळ आराखड्यात लिफ्ट ही कलप्नाच नव्हती आणि नंतर लिफ्ट बसवताना घुमटासारख्या छतांचा अडथळा येऊ लागला. मग छताला काट मारून वरचा भाग उघडाच ठेवला आणि मोटर जमीनीखाली ठेवण्याची योजना केली.

इमारतीच्या आतले एक प्रशस्त रेस्तरॉ...

मजले चढून जाण्यासाठी एस्कॅलेटर्स आणि सभागृहांच्या खास "अकॉस्टीक" भिंती.

छपरांची बरगड्यांसारखी केलेली रचना...

भव्य पॅसेजेस आणी जिने...

.

.

आतून दिसणारा छपराचा आणी इमारतीचा इतर भाग...

.

जवळून बघितलेले छप्पर...

.

.

.

अजून काही फोटो...

.

...

पटांगणातून दिसणारा पॅनोरामा...

.

इतके बघितल्यावर तेथे एखादा कार्यक्रम बघण्याचा मोह झाला नसता तरच नवल. बाहेर पडतापडता गाईड करत असलेल्या घाईला न जुमानता आमच्यातल्या काही जणांनी एका कॉन्सटची तर आम्ही काही जणांनी सिडनी ऑपेरा हाऊसच्या सिग्नेचर बॅले "Don Quixote" ची रात्रीची तिकीटे काढलीच !

परत मोहनगरी सिडनीतून बस पुढे निघाली...

.

.

पुढचा थांबा होता बोंडी समुद्रकिनार्‍यावर...

बोंडी या शब्दाचा मूलनिवासी भाषेतला अर्थ "कातळांवर आदळणार्‍या पाण्याचा आवाज" असा आहे. बोंडी समुद्रकिनार्‍यावर अनेक चित्रपट आणि टीव्ही सिरियल्सचे चित्रण झाले आहे, उदाहरणार्थ: The Block, Being Lara Bingle, Bondi Rescue, Bondi Vet, Breakers, Scooby-Doo!, Legend of the Vampire, Summer of the Seventeenth Doll, They're a Weird Mob, इत्यादी. हा समुद्रकिनारा ऑस्ट्रेलियन लोकांत कॅलिफोर्नियातील मालिबू आणि सांता मोनीका समुद्रकिनार्‍याप्रमाणे प्रसिद्ध आहे आणि येथे बर्‍याच लोकप्रिय नट-गायकांची घरे आहेत...

आज आम्ही भेट देणार होतो इथल्या प्रसिद्ध सर्फ बेदर्स लाईफ सेविंग क्लबला...

१९०७ साली स्थापन झालेला हा जगातला सर्वात जुना लाईफ सेविंग क्लब आहे. या क्लबने surf reel and line हेब्समुद्रात पोहताना बुडणार्‍या लोकांचा जीव वाचविण्यास उपयुकत असे उपकरण शोधून प्रथम वापरात आणले.

आमचे स्वागत केल्यावर सर्वप्रथम तेथील प्रमुख जीवरक्षकांनी आम्हाला क्लबबद्दल आणि त्यांच्या कामाबद्दल माहिती दिली...

.

आणि आम्हाला समुद्रात शिरण्यास वेळ नव्हता म्हणून वाळूवरच सर्फींगचे प्रात्यक्षिक करुन दाखविले...

.

.

थोडा वेळ समुद्राची मजा बघून होईपर्यंत पोटातल्या कावळ्यांनी आरडाओरडा सुरू केला होता तेव्हा मग आम्हाला बसमध्ये बसायला राजी करण्यात गाईडला फार कष्ट पडले नाही...

या चित्रात डावीकडे वर दिसत आहे सिडनीची मोनोरेल... जिने कधीच बाळसे धरले नाही. राजकीय, आर्थिक, तकनिकी, अपघात अश्या अनेक समस्यांमुळे ३० जून २०१३ हा तिचा शेवटचा दिवस असणार आहे.

बस आम्हाला घेउन बंदरावर आलो. धक्क्यावरून समोरच राष्ट्रीय सागरी संग्रहालय (National Maritime Museum) आणि त्याच्यात उभी असलेली छोटी जुनी पाणबुडी, आरमारी व व्यापारी जहाजे दिसत होती...

बंदरातून फेरफटका मारत दुपारच्या जेवणाची व्यवस्था असलेली एम व्ही मॅजिस्टिक २ ही क्रुझ बोट आमची वाट पहात होती...

जेवणाला बसायची प्रशस्त व्यवस्था होती. गाईडने आमच्या जागा राखून ठेवल्या होत्या. जेवण मस्त होते. चक्क बटर चिकन आणि वांग्याची भाजी होती... मुख्य म्हणजे दोन्हीही चवदार होती....

.

.

पेयपान झाले. निगुतीने जेवण झाले. मग वरच्या डेकवर सिडनीचे सौंदर्य समुद्राच्या बाजूने न्याहाळायला सर्वात वरच्या डेकवर गेलो...

.

हार्बर ब्रिजवर चढाई करणारे प्रवासी...

काही पॅनोरामाज...

.

अंटार्क्टीका सफरीसाठी वापरली जाणारी खास बोट, "ओशन शिल्ड"...

खाजगी समुद्रकाठ (बीच) असणारी घरे...

"पार्क" केलेल्या खाजगी बोटी आणि त्यांच्या मालकांची घरे...

गव्हर्नरचे शासकीय वस्तीस्थान...

हार्बर बिजवरचे "गिर्यारोहक"... (आता तिथे जायलाच हवे...)

सिडनीत फिरताना ऑपेरा हाऊस आणि हार्बर ब्रिज दर वेळेस मला बघा मला बघा अशी आठवण करत पुढे पुढे येत असतात...

सफर संपली आणि परतीच्या रस्त्याला लागलो. मात्र मला हॉटेलवर जाण्याअगोदर अजून एक महत्वाचे काम करायचे होते. न्युझीलंडमध्ये असतानाच मी टूर डायरेक्टरला सांगून हार्बर ब्रिजवर चढाईची व्यवस्था करून ठेवली होती. सहप्रवाश्यांना ओपल फॅक्टरीत सोडून आम्ही दोघेच चालत जवळ असलेल्या हार्बर ब्रिजवर गेलो...

.

गाईडने फोनवर बुक केलेले तिकीट मी ताब्यात घेतले आणि तो इतर प्रवाशांकडे निघून गेला. माझ्या पूल चढाईची वेळ होइपर्यंत तिकीट ऑफिसशेजारी पूलाच्या माहितीचे संग्रहालय आहे त्याला भेट दिली.

ही आहे या पुलाची पीन. प्रत्येक बाजूला एक अशा दोन पिना या सर्व पुलाचा भार सांभाळून आहेत....

आणि ही आहे पुलाची मिरवलेली शेखी...

चढाइबद्दल माहिती आणि खास संरक्षक पोशाख घालणे यात अर्धा तास खर्च करून आमचा बारा जणांचा गट ओळीने निघाला. या उंच पुलावर चढाई करण्यात मजा आहेच पण तेथून दिसणारा नजारा अवर्णनीय आहे. मात्र सुरक्षिततेच्या कारणाकरिता (आणि बहुतेक आर्थिक कारणासाठी सुद्धा, कारण त्यांनी काढलेल्या एका फोटोला २५ डॉलर घेतात) प्रवाश्यांना कॅमेरा बरोबर घेऊ देत नाहीत. त्यामुळे हे त्यांनी काढलेले फोटो...

.

.

.

.

पुलावरून खाली उतरलो आणि ध्यानात आले की आता हॉटेलवर जाण्यात अर्थ नाही. बॅलेच्या कार्यक्रमाला केवळ दीड तास बाकी आहे. आतापर्यंत सिडनी पायाखालचे शहर झाले होते...

फक्त एका गल्लीत थोडे विचारावे लागले. बाकी सगळा रस्ता स्वतः शोधून कार्यक्रमाला ४५ मिनिटे असताना ऑपेरा हाऊसवर पोहोचलो. जाताना एका कार्यक्रमाची नाविन्यपूर्ण जाहिरात चाललेली दिसली...

ऑपेराच्या छपराचा भलामोठ्या पडद्यासारखा उपयोग करूनही जाहिराबाजी चालू होती...

.

ऑपेराच्या अगोदर आणि त्याच्या आवारा रेस्तराँची नुसती गर्दी आहे. पण तेथे खायला येणार्ञाम्ची गर्दी त्यांनाही पुरून उरते. कसेबसे एका रेस्तरॉमधे नंबर लावून खाऊन घेतले आणि कार्यक्रमाची वेळ झाली म्हणून गडबडीत थियेटरवर गेलो.

टिव्हीवर बॅले अनेकदा पाहिला आहे. पण रंगमंचावरचा व्यावसाईक बॅले पहिल्यांदाच पहात होतो. सुरुवात थोडी कंटाळवाणी झाली पण दुसर्‍या भागापासून कार्यक्रमाने रंग पकडला आणी तो शेवटपर्यंत वरवर जात राहिला. एक उत्तम बॅले एका उत्तम कलाकारांच्या संचात एका उत्तम थियेटरमधे बघण्याचे पुरेपूर समाघान लाभले. सभागृहांत कॅमेरे नेण्यास सक्त बंदी होती त्यामुळे कार्यक्रमाचे फोटो नाहीत :(. पण मध्यंतरात प्रेक्षक पेयपान करतानाचा हा फोटो आहे...

परत अर्थातच चालत आणि आजूबाजूची गम्मत पहात आणि क्लिकल्किक करत रमतगमत आलो...

...............

.

...............

(क्रमशः )

आजचा सहलीचा अठरावा आणि शेवटचा दिवस. दिवस उजाडला तेव्हा मनात हेच विचार आले. अ...ठ...रा दिवस संपले? आणि उद्या परतायचे??? घोर अन्याय!!!... पण आजच्या सफरीची बरीच स्तुती ऐकून होतो. त्यामुळे मनाला आवरून पटापट आवरले आणि लवकर बसमध्ये दाखल झालो. कारण आज सगळ्यात पुढची जागा पकडली तरच सुंदर निसर्गाचे चांगले दर्शन आणि फोटो मिळणार होते.

आज शहराबाहेर दूर हार्बर ब्रिजवरून पलीकडे जायचे होते...

१९३२ साली बांधून पूर्ण झालेल्या या पुलाला त्याच्या बाजूने पाहिले असता दिसणार्‍या त्याच्या आकारामुळे " द कोटहँगर" असे नाव पडले आहे. लांबून हा पूल इतका मोठा असेल असे वाटत नाही. पण याची रुंदी ४८. ८ मीटर आहे आणि याच्यावर चारचाकीच्या आठ लेन, सायकलीची एक लेन आणि रेल्वेचे दोन ट्रॅक आहेत. याच्या कमानीची उंची पाण्याच्या पातळीच्या १३४ मीटर वर आहे आणि त्यामुळे हा पूल १९६७ पर्यंत सिडनितिल सर्वात उंच बांधकाम होता. अजून गंमत अशी की याच्यावरच्या चारचाकीच्या २. ४ किमी लांबीच्या मुख्य चार लेन मिळून असलेल्या रस्त्याला (इतर दोन लेन प्रथम ट्रॅमच्या होत्या, त्याचे आता चारचाकीच्या रस्त्यात परिवर्तन केले आहे) ब्रॅडफिल्ड हायवे म्हणतात... हा ऑस्ट्रेलियातील सगळ्यात कमी लांबीचा हायवे आहे!

मुख्य शहराचा गजबजलेला भाग मागे पडला आणि हिरवाईने भरलेली सुंदर उपनगरे सुरू झाली... \

.

थोड्याच वेळात पहिला थांबा, "फेदरडेल वाइल्डलाईफ पार्क" आला. एका खाजगी पोल्ट्री फार्म म्हणून सुरुवात झालेल्या या जागेची सद्यस्थितीत ऑस्ट्रेलियातील अग्रगण्य शैक्षणिक आणि प्राणिसंरक्षण संस्थांत गणना होते. अजूनही पार्कची मालकी खाजगीच आहे तरीसुद्धा तो वर्षाचे सर्व दिवस उघडा असतो आणि प्रवेश विनामूल्य आहे! १९७५ साली सरकारने ही जागा आपल्या आराखड्यात इमारती बांधण्यासाठीच्या जागेत सामील करून टाकली. पण जागरूक नागरिकांनी मुख्य मंत्र्यांना (प्रिमियर ना) हजारो सह्यांचे निवेदन देऊन हा निर्णय परत फिरवायला भाग पाडले होते.

येथे फक्त उडून जाऊ शकतील असेच पक्षी त्यांच्या प्रशस्त पिंजर्‍यात बंद आहेत बाकी प्राणी आपापल्या भरपूर जागांत मुक्तपणे फिरत असतात आणि प्रवाशांना त्या जागांत फिरून त्याची ओळख करून घेता येते. तेथील काही प्राण्यांची चित्रे...

.

हे जोई (कांगारूचे पिलू) आईच्या पिशवीतून उडी मारून बाहेर पडले आणि आई जरा दूर जाताच त्याची इतकी भंबेरी उडाली की सांगता सोय नाही. पण एका सजग वॉर्डनने लगेच तेथे येऊन सगळ्या प्रवाशांना एका बाजूला करून त्याला त्याच्या आईपर्यंत जाण्याची वाट करून दिली...

.

.

.

.

.

.

...............

.

.

पार्कमधून बाहेर पडलो आणि सफर पुढे चालू झाली. थोड्याच वेळात शहर मागे पडून जंगली निसर्गाने आपले रुपडे दाखवायला सुरुवात केली...

अजून थोडे पुढे गेलो आणि त्या सौंदर्यात मानवाने आपल्या सौदर्यदृष्टीने घातलेली भर पडून ते अधिकच उजळून आलेले दिसत होते...

यापुढे दिसणारी सगळी पानगळ होणारी रंगीत वृक्षसंपत्ती ही येथील खाजगी आणि सरकारी प्रयत्नाने परदेशांतून आणून वाढवलेली आहे. जंगलातील मूळ झाडांपैकी ९५ टक्के नीलगिरीची आहेत. नीलगिरी आणि येथील इतर मूळ झाडे पानगळी वृक्षांपैकी नाहीत.

वाटेत "बिल्पीन फ्रूट बोल" नावाच्या फळबाग आणि रेस्तरॉमध्ये थांबा घेतला. समोर बनत असलेले गरमागरम अ‍ॅपल पाय आणि मोका... मस्त अल्पोपाहार झाला. ही इथली खासियत आहे असे गाईड म्हणाला ते खरेच होते. अ‍ॅपल पाय ओव्हनमधून काढले की पाच मिनिटाच्या आत संपून जात होते...

परत प्रवास सुरू झाला आणि जसजसे पुढे जात होतो तसे जंगल अधिकाधिक दाट होऊ लागले होते...

.

.

आणि अचानक एका बाजूला सरळसोट कापलेल्यासारख्या दिसणार्‍या कड्यांची रांग दिसू लागली...

येथून पुढे दूरपर्यंत दिसणार्‍या सगळ्या डोंगरांवर नीलगिरीच्या वृक्षांच्या पानावरच्या निळ्या छटेमुळे आलेली निळाई स्पष्ट दिसू लागली... यामुळेच या पर्वतराजीला Blue Mountains हे नाव पडले आहे.

रंगीबेरंगी नजारा दिसू लागला की ओळखायचे की आता कोणते तरी गाव येणार...

.

.

पण जंगलातले रस्तेही फार मागे होते असे अजिबात नाही...

मध्येच एक निसर्गरम्य थांबा घेतला. येथून या भागातल्या जेमिसन दरीचे, तिच्या बाजूच्या उभ्या कड्यांचे आणि नजरेच्या टप्प्याचा पलिकडेपर्यंत असलेल्या दाट नीलगिरी वृक्षराजीने भरलेल्या डोंगरदर्‍यांचे मनोहारी दर्शन होते...

.

दूरवर एका उंच कड्यावरून कोसळणारा धबधबा...

नीलगिरीचे नैसर्गिक भव्य सौंदर्य डोळ्यात साठवून परत प्रवास सुरू केला तर परत मानवनिर्मित सौंदर्याचे छोटे छोटे टप्पे त्याच्याशी स्पर्धा करायला लागले...

.

काही वेळ ही गंमत पाहत प्रवास झाल्यावर आमचा दुपारच्या जेवणाचा थांबा आला...

.

ब्लु माउंटन्समधील काटूंबा हे एक रमणीय गाव आहे. तेथील गोल्फ क्लब फारच सुंदर आहेच पण खाणेपिणेही एकदम मस्त होते...

गोल्फ क्लब आणि परिसरराची अगदी मन लावून कलाकारीने निगा ठेवलेली आहे...

.

.

.

पोटोबा करून आमचा निसर्गरम्य प्रदेशातून परत प्रवास सुरू झाला...

थोडा वेळाने आमचा सर्वात मोठा आणि महत्त्वाचा थांबा आला. ही मोक्याची जागा म्हणजे "सेनिक वर्ल्ड (scenic world)...

येथे वरच्या चित्रात दाखविल्याप्रमाणे अनेक आकर्षणे एकामागोमाग एक रांगेत आहेत. आम्हाला येथे सोडून बस एकदम शेवटच्या आकर्षणाकडे निघून गेली. येथून सर्वप्रथम स्कायवे नावाचा ७२० मीटर रोपवे तुम्हाला जंगलाच्या २७० मीटर उंचीवरून एका कड्यावरून दुसर्‍या कड्यावर घेऊन जातो. जंगलावरून तरंगत जाताना सर्व जेमिसन दरी तर दिसतेच पण आजूबाजूचे कडे दरीच्यावरून न्याहाळता येतात. स्कायवेची कार एका मोठ्या बसपेक्षा जास्त लांबरुंद आहे. तिला चारी बाजूंनी काचा आहेत, फक्त मध्यभागी काही भागावर लाकडी तळ आणि बसायला खुर्च्या आहेत. बहुतेक लोक काचांवर उभे राहून चारी दिशांना दिसणारा नजारा भान हरपून बघत होते...

.

.

.

तीन बहिणी (Three Sisters)...

हा प्रवास संपल्यावर सगळ्यांची एकच तक्रार होती, "हे काय. आताच तर मजा यायला लागली होती. एवढ्यात प्रवास संपला? "

पण थोड्या वेळातच केबलवेचा दुसरा टप्पा सुरू होतो आणि दरीचे दुसर्‍या दिशेने मनोहर दर्शन करवतो...

.

.

.

इथेही निसर्गाचा पसारा पाहण्यात वेळ असा उडून जातो की अर्ध्या किलोमीटर पेक्षा जास्त प्रवास कधी संपला ते कळ त नाही आणि अनेक मुखांत परत तीच तक्रार ऐकू येते! येथे पायउतार झाल्यावर २. ४ किलोमीटर लांबीचा पायरस्ता आहे. त्याच्या दोन्ही बाजूला अतिप्राचीन जुरॅसिक वर्षारण्य आहे...

..................

प्राचीन झाडासारखा उंच वाढणारा "ट्री फर्न"...

वाटेत एका जुनी आता वापरात नसलेली काटूंबा कोळशाची खाण लागते...

या भागात पूर्वी कोळशाच्या अनेक खाणी होत्या. आता त्यातील ही एकच फक्त प्रवासी आकर्षण म्हणून जतन केलेली आहे...

हा भाग पण हा हा म्हणता संपतो आणि आपण एका रेल्वे स्टेशनवर पोहोचतो...

.

हा फक्त ३१० मीटरचा रेल्वे प्रवास संस्मरणीय होण्याची अनेक कारणे आहेत, ती अशी
१. हा रेल्वेप्रवास ५२ अंशांमध्ये वर /खाली होतो. अजून धाडसी असाल तर खुर्ची अधिक तिरकी करून तुम्ही ६४ अंशांमध्ये प्रवास करू शकता.
२. वर/खाली जाताना छताच्या आणि बाजूच्या काचांमधून जेमिसन दरीतील निसर्गसौंदर्य पाहता येते.
३. आणि मुख्य म्हणजे वरच्या बाजूला कडा आणि खालच्या बाजूला दरी अश्या अवस्थेत वेगाने धावणार्‍या रेल्वेतील सहप्रवाशांच्या चेहर्‍यावरचे "आता काही खरे नाही. काय दुर्बुद्धी सुचली आणि रेल्वेत चढलो. " असे भाव फुकटात बघायला मिळतात!...

जमिनीवर पाय टेकायला मिळाल्यावर मोठ्या दिव्यातून बाहेर पाडल्यासारखे अनेक सुस्कारे आणि आनंदाचे चित्कार ऐकायला मिळतात... बोनस म्हणून ते वेगळेच!

या ठिकाणी बस आमची वाट पाहत थांबली होती. तिने परत प्रवास सुरू केला...

.

थोड्याच वेळात आम्ही एका मोठ्या मोक्याच्या जागी पोहोचलो. या स्वतःच सुंदर असलेल्या विस्तीर्ण पठारासारख्या कड्याच्या टोकाला असलेल्या स्थानावरून परत एकदा वेगळ्या दिशेने नीलपर्वताचे मनोहर दर्शन झाले...

.

.

.

.

मागे फिरून परत वस्तीकडे आलो तर ही लंडनची डबल डेकर बस चक्क नीलपर्वताच्या डोंगराळ भागात दिसली...

तिचे थोडे कौतुक करून बाजूच्या मूलनिवासी केंद्रात गेलो. तेथे एका कार्यक्रमाची जय्यत तयारी झालेली होती...

.

ऑस्ट्रेलिया एक खंड आहे आणि तेथे असलेले मूलनिवासी अनेक जमातीत विभागलेले असणे स्वाभाविकच होते. मात्र इतक्या सगळ्या जमाती त्याच्या भाषा आणि रुढीवैशिष्ट्यांसह तेथे आहेत हे पाहून त्यांच्याबद्दल आपल्याला किती अज्ञान आहे हे उघड झाले!...

तेथील जथाप्रमुखाने आमचे स्थानिक पद्धतीने स्वागत करून कार्यक्रम सुरू केला आणि त्या जमातीच्या शस्त्रांची आणि रीतिरिवाजांची तोंडओळख करून दिली...

...............

त्यानंतर संगीत आणि नृत्याच्या आधारे तेथील मूलनिवासींचे दैनंदिन जीवन, आजूबाजूचे जंगल आणि त्यातील प्राण्यांची ओळख करून दिली...

.

.

.

मग आम्हीपण भाला रोखून त्यांच्यासारखी शत्रूला घाबरवणारी मुद्रा करून पोटू काढून घेतले !...

तिथल्या एका दुकानात हे एक लै भारी मशीन लावून ठेवलेले होतं...

किंमत विचारली, पण विकायची नाही म्हणाले म्हणून नाद सोडून दिला ...

परतीचा प्रवास सुरू झाला तेव्हा बहुतेक सगळेच पेंगायला लागले होते. त्यातच सिडनी जवळ येताच ज्याची ड्रायव्हर सतत धमकी देत होता तो प्रसिद्ध सिडनी ट्रॅफिक जॅम सुरू झाला...

.

.

.

पोहोचेपर्यंत पाच वाजले होते. पुढचा कार्यक्रमासाठी साडेसातला बाहेर पडायचे होते. ताबडतोप मस्तपैकी थकवानिरोधक गरमागरम शॉवर घेऊन सातचा गजर लावून ताणून दिली.

गजराने बरोबर उठवले. तयार होऊन लॉबीत गेलो तर इतर सहप्रवासीही या खास कार्यक्रमासाठी तयार होऊन उरलेल्या दोनतीन जणांची वाट पाहत होते. हॉटेल बाहेर अंधार दाटून आला होता. बस आली आणि आम्ही सहलीच्या शेवटच्या कार्यक्रमासाठी निघालो...

ऑपेरा हाउस या स्टेशनजवळ बांधावे अशी गव्हर्नरची इच्छा होती पण संगीत दिग्दर्शकाच्या आग्रहाने ते बंदराजवळच्या खडकावर बांधले गेले.

सिडनीची सार्वजनिक बस...

बंदरावरच्या "वॉटरफ्रंट रेस्तरॉ" मध्ये आम्हाला ग्लोबसतर्फे निरोपाचे भोजन होते...

.

उत्तम जागा, नावाजलेले रेस्तरॉ, उत्तम जेवण आणि आतापर्यंत सहप्रवासी न राहता मित्र झालेल्यांचा सहवास... हा अनुभव कसा होता हे काय सांगायलाच पाहिजे काय? पार्टी संपेपर्यंत सगळेच भावनावश झाले होते.

===================================================================

माझे विमान सकाळी सहाला निघणार होते. त्यामुळे पहाटे अडीचला हॉटेलमधून बाहेर पडायचे होते. विमानतळावर पोहोचवण्याची व्यवस्था टूर कंपनीकरवी केली होती. टूर निर्देशकाला "काही घोळ झाला तर तुला उठवेन. तुझा फोन नंबर माझ्याकडे आहेच." अशी प्रेमळ धमकी आदल्या दिवशी दिलेली होती. सगळी सगळी व्यवस्था नेटकी झाली आणि आमचे विमानतळाकडे प्रस्थान झाले.

सिडनी शहराच्या नावाला कीर्तीला साजेसा त्याचा विमानतळ आहे...

विमानतळावर सगळ्या गोष्टी बैजवार झाल्या आणि आमचे विमान वेळेवर सुटले. सिडनी ते दुबई चा १२,०६२ किलोमीटर आणि १४:३० तासांचा प्रवास सुरू झाला...

काही वेळाने मध्य ऑस्ट्रेलियाचे वाळवंट दिसू लागले...

.

.

.

एवढ्या मोठ्या भूभागावरचा तो प्रस्तर १० किलोमीटरवरून दिसेल अशी आशाही नव्हती पण तरी देखील डोळे उलुरुला शोधत होते.

ऑस्ट्रेलियाचा पश्चिम किनारा दूर जाऊ लागला आणि डाउन अंडरला अखेरचे पाहून घेतले...

.

त्यानंतर डोळ्यात झोप आणि खिडकीत ढग असाच प्रकार चालू होता. प्रथम जमिनीचे दर्शन झाले ते रामेश्वरमच्या पट्ट्याचे...

.

.

विमान बंगालच्या उपसागरावरून तामिळनाडूच्या किनार्‍यावरून आत येऊन भारताच्या भूमीवरून उडू लागले...

आणि केरळच्या किनारपट्टीवरून पुढे जात अरबी समुद्रावरून उडू लागले...

पुढे परत एका दोन तासांच्या डुलकीनंतर दुबईचा ओळखीचा परिसर दिसू लागला...

विमान दुबई विमानतळावर उतरले आणि तेव्हा ऑकलंडला जाताना झालेल्या घोळाची आठवण झाली आणि गेले अठरा दिवसांत त्या त्रासाची आठवणही झाली नाही याचे आश्चर्य वाटले!

दुबई-दम्माम विमान उडाले...

तासाभरात दम्मामचा किनारा दिसू लागला...

आणि "आता आपण आपल्या गल्लीत पोचलो आहोत, चिंता नाही." हा विचार मनात येऊन गार्गार वाटलं!

(समाप्त)

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - वनाका झील

न्यूज़ीलैण्ड द्वीपों पर बसा एक छोटा सा देश है जिसकी जनसँख्या 48.19 लाख है. न्यूज़ीलैण्ड में दो बड़े मुख्य द्वीप हैं उत्तरी द्वीप और दक्षिणी द्वीप और इसके अतिरिक्त छोटे बड़े 600 द्वीप हैं जिनमें से पांच टापुओं के अलावा आबादी बहुत कम है. न्यूज़ीलैण्ड ऑस्ट्रेलिया से 1500 किमी पूर्व में है. देश की राजधानी वेलिंगटन है और यहाँ की करेंसी है न्यूज़ीलैण्ड डॉलर NZD. ये डॉलर आजकल लगभग 47 भारतीय रूपये के बराबर है.

न्यूज़ीलैण्ड का प्रति व्यक्ति GDP( nominal) 36,254 डॉलर है और इसके मुकाबले भारत का GDP ( nominal ) का 2016-17 का अनुमानित आंकड़ा थोड़ा कम है याने प्रति व्यक्ति 1800 डॉलर है. याने हिन्दुस्तानियों को कमर कस कर मेहनत करनी पड़ेगी.

यहाँ के मूल निवासी माओरी कहलाते हैं. जनसँख्या में इनका अनुपात 14.9 % है और सरकारी काम काज के लिए इंग्लिश के अलावा माओरी यहाँ की सरकारी भाषा है. दक्षिणी द्वीप का सबसे बड़ा शहर है क्राइस्ट चर्च जिसकी जनसँख्या चार लाख से कम है.

भारत की तरह न्यूज़ीलैण्ड में भी गाड़ियां बाएं ही चलती हैं अर्थात left is right & right is wrong! आप अपने देसी लाइसेंस और पासपोर्ट दिखा कर कार या कारवाँ - Carvan किराए पर ले सकते हैं और खुद चला सकते हैं. हमने दो हफ्ते कारवाँ में ही गुज़ारे. ज्यादातर सड़कें दो लेन की हैं पर ट्रैफिक कम है और डिसिप्लिन है इसलिए आप इत्मीनान से गाड़ी चला सकते हैं. कारवाँ में छोटी सी किचन, टॉयलेट, बिस्तर वगैरा की व्यवस्था होती है. कारवाँ कई तरह के मिलते हैं जिनका रोज़ का किराया हज़ार रूपये से लेकर सत्तर अस्सी हज़ार तक हो सकता है. सुविधाएं भी फिर उसी प्रकार से मिलती हैं. रास्ते में जगह जगह पार्किंग मिल जाती है जहाँ, पानी भरने और सीवर से कनेक्ट करने की सुविधाएं होती हैं. पर आपको रास्ते में ढाबे और छोले भठूरे नहीं मिलेंगे ! यहाँ से आप मसाले, दालें और तैयार खाने का पैकेट बंद सामान ले जा सकते हैं. दालें और खाना कारवाँ की किचन में बना सकते हैं. दोस्ताना माहौल है, शांति है और प्रकृति के सुंदर अनछुए नज़ारे हैं.  कुछ फोटो:

वनाका झील

झील का किनारा  

पानी,पहाड़ और बर्फ

झील का एक नज़ारा 

ये ऐसा पेड़ है जिसकी सबसे ज्यादा फोटो खिंची जाती हैं        

वो आसमां मिल रहा है ज़मीं से 

ये कौन चित्रकार है 

प्राक्रतिक सौन्दर्य को सम्भाला हुआ है 

Carvan with a view 

*** मुकुल वर्धन की प्रस्तुति  *** Contributed by Mukul Wardhan ***

 https://jogharshwardhan.blogspot.com/2018/06/blog-post_6.html

 

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - झील और झरने

न्यूज़ीलैण्ड दो बड़े द्वीपों में बटा हुआ है - साउथ आइलैंड और नार्थ आइलैंड. दक्षिणी द्वीप में जनसँख्या कम है और ज्यादातर पहाड़, झीलें और फियोर्ड ( fjord / fiord ) हैं. फियोर्ड के अनुवाद के लिए हिंदी में कोई शब्द नहीं है और इंगलिश में इसका मतलब है - a long narrow inlet of the sea between steep cliffs. नीचे दिए नक़्शे में देखिये तस्मान सागर संकरे रस्ते से अंदर की ओर जा रहा है. 

दक्षिणी द्वीप की सबसे बड़ी झील 'ते अनो' याने Lake Te Aneu है. साथ ही यहाँ 'ते अनो' नाम की एक बस्ती या कहिये कस्बा भी है जिसकी आबादी 2000 से कम है. वैसे हम लोग इतनी कम आबादी वाली जगह को तो कुछ समझते ही नहीं पर यहाँ 4000 से ज्यादा टूरिस्ट के रहने का इंतज़ाम है जो यहाँ की ज्यादातर कमाई का साधन है. प्रकृति के साथ किसी को भी तरह की छेड़छाड़ नहीं करने दी गई है. जैसी सुन्दरता थी वैसी ही कायम है. चाय पकौड़े के खोखे या ढाबे नहीं बनने दिए गए हैं और ना ही कोई धार्मिक स्थल.

हम अपना किराए का Carvan लेकर ते अनो होते हुए एक फियोर्ड पर भी पहुंचे जिसका नाम था मिलफोर्ड साउंड - Milford Sound. इसका स्थानीय माओरी भाषा में नाम है पियोपियोताही - Piopiotahi. असल में पियोपियो एक चिड़िया का नाम है जो अब लुप्त हो चुकी है. इस फियोर्ड - मिल्फोर्ड साउंड का एक सिरा तस्मान सागर में मिलता है. यहाँ बहुत सी नीली और ग्रे बत्तखें देखने को मिलती हैं. जमीनी स्तनधारी जानवर नहीं के बराबर हैं. झील में पेंगुइन, मछलियाँ, डॉलफिन और सील वगैरा हैं.

वैसे तो सारा देश ही सुंदर है पर दक्षिणी द्वीप के कुदरती नज़ारे बेमिसाल हैं. प्रस्तुत हैं कुछ फोटो :

झील या फियोर्ड 

सफ़ेद बर्फ , काले पहाड़ और हरा जंगल 

स्वच्छ निर्मल जल 

ते अनो और मिल्फोर्ड साउंड 

कीया - तोता परिवार का सदस्य है. भारी भरकम हैं उड़ते कम हैं  

Kea ( Nestor Notabilis )

मेहमान आये हैं 

yours truly

फियोर्ड की सैर के लिए तैयार 

छोटे बड़े झरने

बहुत सारे झरने और फॉल हैं यहाँ 

पानी और सैलानी 

बोटिंग 

चट्टान पर सील धूप का आनंद ले रही हैं 

फियोर्ड का हाईवे  

हमारा चलता फिरता 1 BHK 

- मुकुल वर्धन की प्रस्तुति  *** Contributed by Mukul Wardhan

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - मोराकी बोल्डर्स

नाश्ते के बाद अपना कारवां लेकर खरामा खरामा समन्दर के किनारे चल दिए. खिली धूप में पहाड़ और झील के दृश्य बहुत ही सुंदर लगते हैं. कारवां पहुंचा हेम्पडेन और उसके आगे था मोराकी. गूगल बाबा ने सूचना दी कि मोएराकी बोल्डर वाला बीच आगे है और देखा जा सकता है. अब इस नाम को इंग्लिश में तो यूँ लिखते हैं - Moeraki हिंदी में आप मोराकी या मोएराकी कह सकते हैं.

ये बोल्डर या चट्टानें भी कुदरत का एक करिश्मा हैं. बड़े बड़े गोल मटोल फुटबॉल की तरह बीच पर फैले हुए अजीब से ही लगते हैं. कुछ छोटे, कुछ बड़े, कुछ रेत में आधे दबे हुए और कुछ टुकड़े टुकड़े होकर बिखरे हुए.
यहाँ इन पर काफी रिसर्च हुई जिसमें ये पाया गया की ये बारीक चिकनी मिट्टी और बहुत महीन खनिज वाली रेत से बने हुए हैं. इनको केल्साइट ने आपस में सीमेंट की तरह जोड़ दिया है. इनकी बनावट दस लाख साल से भी पहले की है. ये पूरे कोएकोह तट पर दूर दूर तक बिखरे हुए हैं. जैसे जैसे पानी से मिट्टी कटती है ये ऊपर निकलते आते हैं.

दुनिया के 10 रहस्यमय स्थानों में से एक ये भी है.

यहाँ इन बोल्डर्स को नुक्सान पहुंचाना या इन पर लिखना मना है. ये तो हमें ठीक नहीं लगा. अरे यार कम से कम हम हिन्दुस्तानियों को 'आई लव यू' और दिल में तीर का निशान बनाने की इजाज़त तो मिलनी चाहिए थी. हम तो यहाँ ढाबा या चाय पकौड़े का खोखा बनाने को भी तैयार हैं !

अपना कारवां पार्क किया और घूमने निकल गए. तट से दूर जहां किनारा कटा फटा और गहरा है वहां इन पत्थर की फुटबॉल के अलावा पेंगुइन और सील भी नज़र आयीं. पर काफी दूर थीं. कुछ फोटो :

ये हैं गोल बोल्डर. बहुत बढ़िया गोल मटोल फुटबॉल बनी हुई हैं  

नज़दीक से देखिये 

बीच बीच में एकाध फुटबॉल पिचकी हुई है, दबी हुई है या खुल गई है 

कुदरती गेंदें. कहा जाता है की दो साल पहले इनकी संख्या बहुत ज्यादा थी  

मोराकी बोल्डर्स बीच 

बहुत बड़े इलाके में फैली हुई हैं ये गेंदें. अब इन चट्टानों पर लिखना या तोड़ना या ले जाना गैर कानूनी है  

लगातार खारे पानी  लगने से और धूप से चटकने लग गईं हैं बोल्डर 

छोटे-बड़े, आधे-अधूरे  और टूटे फूटे बोल्डर 

बोल्डर और बोल्ड-मैन

दोनों लाल लाइनों के ऊपर गौर से देखें 'सील' दिखाई पड़ेंगी . धूप सेक रही हैं 

लाल लाइन के ऊपर दो पेंगुइन हैं - सफ़ेद वाली खड़ी है और ग्रे कलर में दूसरी उसके सामने लेटी हुई है 

नाश्ते की तलाश

सुनहरी सुबह 

अपना चलता फिरता 1 bhk 

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - झीलें

पहले दिन कारवां चलाने में थोड़ी दिक्कत ही रही. एक तो गाड़ी बड़ी और भारी थी दूसरे ऑटो गियर का अभ्यास नहीं था. ऑटो गियर को समझने में भी थोड़ा समय लगा. शहर के बाहर की सड़कों पर ट्रैफिक बहुत कम था इसलिए थोड़ी स्पीड बढ़ाई. स्पीड बढ़ाने से कारवाँ थोड़ा बहुत दाएं बाएँ झूलने लगा ! ओ तेरे की ! तेरा क्या होगा कारवाँ ? यही फैसला किया कि स्पीड 50 - 60 के आस पास या कम रखी जाए. मोड़ काटने में स्पीड और भी कम और सावधानी और ज्यादा रखनी पड़ी.

न्यूज़ीलैण्ड के साउथ आइलैंड का नाम माओरी भाषा में ते वाइपोनामु है. इस द्वीप में झीलें बहुत हैं. छोटी झील, बड़ी झील, चौड़ी झील, लम्बी झील, गहरी झील जिसमें छोटे जहाज़ भी चल जाएं. याने पानी ज्यादा और जमीन कम! बहारहाल जमीन पर सड़कें अच्छी हैं और रख रखाव भी अच्छा है. पर पहाड़ी इलाका होने के कारण सड़कों की चौड़ाई कम है याने सिर्फ़ दो लेन. सड़क के बीच सफ़ेद लाइन लगाकर दो लेन बना दी हैं बस. ओवरटेकिंग मना है लोग करते भी नहीं. वैसे भी हमने तो ओवरटेकिंग क्या करनी थी. वैसे हर दो चार किमी दूरी पर ओवर टेकिंग के लिए जगह बनी हुई है. इसके लिए सड़क पर निशान लगे हुए थे और किनारे पर बोर्ड भी थे जहां गाड़ी भगा कर आगे निकल सकते थे. यहाँ की ड्राइविंग में ख़तरा चालान का था क्यूंकि यहाँ जुर्माने मोटे होते हैं और वो भी डॉलर्स में. और यहाँ आपके भतीजे के दोस्त के क्लास फेल्लो के बाप को जो मंत्री है, ना कोई जानता है और ना ही परवाह करता है.

शाम को झील किनारे एक सरकारी पार्किंग में गाड़ी लगा दी. दालों के कुछ पैकेट ले गए थे. दाल बनाई, आमलेट बनाया, ब्रेड सेकी और बियर की बोतल खोल ली. बाकी सब कुछ तो महंगा है पर बियर सस्ती है. कैरोना दिल्ली में 200+ की है और यहाँ 100 की ! रात यहाँ ठंडी हैं जैसा की फोटो से अंदाज़ा लगा सकते हैं. बाहर ठण्ड में क्या जाना इसलिए गुड नाईट कर दी. सुबह गजब के नज़ारे देखने को मिले :

सुबह हो गई चलो नाश्ता ढूंढें 

झील किनारे 

मापूरिका झील 3 किमी लम्बी, 2 किमी चौड़ी और 4 मीटर गहरी है पर शांत है 

एक दिन का लाइसेंस लेकर मछली पकड़ी जा सकती हैं पर शर्तें लागू हैं और सख्ती से लागू होती हैं  

झील और सैलानी

झील का एक सुंदर दृश्य

सुबह का चिड़िया स्नान - लेक पीयर्सन में.यहाँ काफी रंग बिरंगे पक्षी दिखे. एक बात और है यहाँ  इन पक्षियों को मारने वाले परभक्षी  या predators नहीं हैं . यहाँ चिड़ियाँ सुरक्षित हैं और निडर भी हैं   

लेक पीयर्सन का एक और दृश्य

शांत सुबह 

नज़ारा देख कर सवाल उठता है - ये कौन चित्रकार है ?

- मुकुल वर्धन की प्रस्तुति  *** Contributed by Mukul Wardhan

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - क्वीन्स टाउन

पिछले नवम्बर में दो हफ़्तों का छुट्टी मनाने का मन था. दोस्तों यारों से पूछा, इन्टरनेट में खोजबीन की और फैसला किया न्यूज़ीलैण्ड जाने का. इस यात्रा का फैसला करने का एक कारण ये भी था की वहां अपने देसी ड्राइविंग लाइसेंस पर गाड़ी चलाई जा सकती है क्यूंकि वहां भी बाएं चलना होता है याने Left is right & right is wrong!

न्यूज़ीलैण्ड छोटे बड़े 600 टापुओं पर बसा देश है और आबादी पचास लाख से भी कम है. दो बड़े टापू हैं - नार्थ आइलैंड और दूसरा साउथ आइलैंड. साउथ में जनसँख्या कम है और बर्फीले पहाड़ों के बीच झीलें और जंगल बहुत हैं. इस टापू का प्राकृतिक सौन्दर्य ज्यूँ का त्यूं बनाए रखा गया है. झीलों के साथ साथ सड़कें बना दी गई हैं और घूमने के लिए बस, carvan / कारवां या कारें किराए पर मिल जाती हैं और आप खुद भी ड्राइव कर सकते हैं.

इन्टरनेट में खोजबीन की तो पता लगा की कई तरह के कारवां मिल रहे थे - दो बेड वाले, चार वाले, लक्ज़री वाले वगैरा. लगभग दस हज़ार रूपए प्रतिदिन के हिसाब से हम दोनों के लिए एक कारवां बुक करा दिया. अब होटल तो नहीं लेना पड़ेगा खाना इसी कारवां में खुद ही बना लेंगे.

एअरपोर्ट पहुंचे तो बंदा चाबी लेकर खड़ा था. नोट निकालो और चाबी ले लो. कारवां देखा करीब करीब टाटा 407 ट्रक के बराबर था. छोटा सा गुसलखाना जिसमें खड़े होकर शावर ले लो, छोटा सा टॉयलेट, छोटी सी किचन, बिस्तर, गैस, हीटर वगैरा और गाड़ी ऑटो गियर. चेक इन हो गया, अपना सामान डाला और स्टार्ट कर दिया - यात्रा शुरू !

न्यूज़ीलैण्ड है बहुत दूर ऑस्ट्रेलिया से 1500 किमी आगे पूर्व में. दिल्ली से हांगकांग और सिडनी होते हुए पूरा दिन लग जाता है पहुँचने में. यहाँ की करेंसी न्यूज़ीलैण्ड डॉलर है NZD जिसकी कीमत 47 रूपए के आसपास है. यहाँ की प्रति व्यक्ति आय 36254 अमरीकी डॉलर है जबकि भारत में प्रति व्यक्ति आय 1800 अमरीकी डॉलर है. तो आप अंदाज़ा लगा सकते हैं की वहां का रहन सहन कैसा होगा. यहाँ के मूल निवासी माओरी कहलाते हैं और जनसँख्या में इनका अनुपात 14.9% है. इंग्लिश के अलावा माओरी भी सरकारी भाषा है. यहाँ झीलों, पर्वतों और कई शहरों के नाम माओरी में हैं जो बोलने और याद करने में कठिन लगते हैं.

आज पेश हैं कुछ फोटो जो ऊपर हाईवे पर जाते हुए नीचे क्वीन्स टाउन शहर के आस पास ली गईं :

ज़रा गौर से देखें लाल बिंदु के ऊपर एक छोटा सा हवाई जहाज़ जा रहा है 

जहाज़ अब उतरने वाला है. झील के पास रनवे भी नज़र आ रहा है. इधर पहाड़ी सड़क पर दो कारवां नीचे की ओर जा  रहे हैं

शहर का एक नज़ारा पहाड़ी हाईवे से 

बादलों के साए में शहर 

Yours truly

पहाड़, झील और जंगल 

बादल छाते ही रंगत बदल जाती है यहाँ 

शहर पर शाम उतर आई

रात में क्वीन्स टाउन का एक दृश्य 

ये रहा हमारा चलता फिरता 1 BHK फ्लैट दो हफ़्तों के लिए  

- मुकुल वर्धन की प्रस्तुति  *** Contributed by Mukul Wardhan

 वाकाटीपू झील, न्यूज़ीलैण्ड

वाकाटीपू झील न्यूज़ीलैण्ड के दक्षिणी  द्वीप में है. न्यूज़ीलैण्ड छोटे बड़े द्वीपों पर बसा देश है जिसकी जनसँख्या 48.19 लाख है. यहाँ दो मुख्य द्वीप हैं उत्तरी द्वीप और दक्षिणी द्वीप और इसके अतिरिक्त छोटे बड़े 600 द्वीप हैं जिनमें से पांच टापुओं के अलावा बसावट बहुत कम है.
* न्यूज़ीलैण्ड ऑस्ट्रेलिया से 1500 किमी पूर्व में है.
* देश की राजधानी वेलिंगटन है और यहाँ की करेंसी है न्यूज़ीलैण्ड डॉलर NZD. ये डॉलर आजकल लगभग 47 भारतीय रूपये के बराबर है.
* न्यूज़ीलैण्ड का प्रति व्यक्ति GDP( nominal) 36,254 डॉलर है और PPP के अनुसार 36,950 डॉलर है. इसके मुकाबले भारत का GDP ( nominal ) का 2016-17 का अनुमानित आंकड़ा थोड़ा कम है याने प्रति व्यक्ति 1800 डॉलर है. याने हिन्दुस्तानियों को कमर कस कर मेहनत करनी पड़ेगी.
* यहाँ के मूल निवासी माओरी कहलाते हैं. जनसँख्या में इनका अनुपात 14.9 % है और सरकारी काम काज के लिए इंग्लिश के अलावा माओरी भी यहाँ की सरकारी भाषा है.
* भारत की तरह न्यूज़ीलैण्ड में भी गाड़ियां बाएं ही चलती हैं. आप अपने देसी लाइसेंस और पासपोर्ट दिखा कर कार या कारवान किराए पर लेकर खुद चला सकते हैं. गाड़ी चलाते चलाते पहुंचे वाकाटीपू झील. रास्ता भी बेहद खुबसूरत है और झील भी. ऐसा लगता है कि किसी पेंटिंग को देख रहे हैं. 
प्रस्तुत हैं कुछ फोटो :  

खुबसूरत पेंटिंग की तरह 

झील का एक दृश्य 

75 किमी लम्बी, 290 वर्ग किमी में फैली और 380 मीटर तक गहरी झील 

झील पर उतरती शाम 

सुंदर और शांत 

झील किनारे 

प्राकृतिक सौन्दर्य - पहाड़, पानी, पेड़ और पक्षी 

इतनीीी ऑक्सीजन ले चलता हूँ दिल्ली 

NASA False-colour satellite image of Lake Wakatipu from Wikipedia 

पूनाकैकी, न्यूज़ीलैण्ड पर फोटो ब्लॉग का लिंक है :
http://jogharshwardhan.blogspot.com/2017/09/blog-post_29.html


पैनकेक रॉक्स, न्यूज़ीलैण्ड पर फोटो ब्लॉग का लिंक है :
http://jogharshwardhan.blogspot.com/2017/10/blog-post.html



Contributed by Mukul Wardhan from New Zealand - न्यूज़ीलैण्ड से  मुकुल  वर्धन की प्रस्तुति   

 

 पैनकेक रॉक्स, न्यूज़ीलैण्ड

न्यूज़ीलैण्ड छोटे बड़े द्वीपों पर बसा देश है जिसकी जनसँख्या 48.19 लाख है. यहाँ दो मुख्य द्वीप हैं उत्तरी द्वीप और दक्षिणी द्वीप और इसके अतिरिक्त छोटे बड़े 600 द्वीप हैं जिनमें से पांच टापुओं के अलावा बसावट बहुत कम है.
* न्यूज़ीलैण्ड ऑस्ट्रेलिया से 1500 किमी पूर्व में है.
* देश की राजधानी वेलिंगटन है और यहाँ की करेंसी है न्यूज़ीलैण्ड डॉलर NZD. ये डॉलर आजकल लगभग 47 भारतीय रूपये के बराबर है.
* न्यूज़ीलैण्ड का प्रति व्यक्ति GDP( nominal) 36,254 डॉलर है और PPP के अनुसार 36,950 डॉलर है. इसके मुकाबले भारत का GDP ( nominal ) का 2016-17 का अनुमानित आंकड़ा थोड़ा कम है याने प्रति व्यक्ति 1800 डॉलर है. याने हिन्दुस्तानियों को कमर कस कर मेहनत करनी पड़ेगी.
* यहाँ के मूल निवासी माओरी कहलाते हैं. जनसँख्या में इनका अनुपात 14.9 % है और सरकारी काम काज के लिए इंग्लिश के अलावा माओरी भी यहाँ की सरकारी भाषा है.
* भारत की तरह न्यूज़ीलैण्ड में भी गाड़ियां बाएं ही चलती हैं. आप अपने देसी लाइसेंस और पासपोर्ट दिखा कर कार किराए पर लेकर खुद चला सकते हैं.
* दक्षिणी द्वीप का सबसे बड़ा शहर है क्राइस्ट चर्च जिसकी जनसँख्या चार लाख से कम है. क्राइस्ट चर्च से चार घंटे की ड्राइव पर एक जगह है पूनाकैकी - Punakaiki जिस पर प्रकाशित फोटो ब्लॉग का लिंक है : 

http://jogharshwardhan.blogspot.com/2017/09/blog-post_29.html

* पूनाकैकी से आगे समंदर किनारे एक जगह है पैनकेक रॉक्स - Pancake Rocks. कमाल की खूबसूरती है सीनरी में. प्रस्तुत हैं कुछ फोटो : 

खुबसूरत !

सागर तट और पैनकेक रॉक्स 

निर्मल प्राकृतिक  छटा 

बारिश की हलकी सी फुहार 

खोजी यात्री 

बर्फीली चोटियाँ, जंगल और झील 

सांझ ढली 

सुबह का कोहरा 

झील के उस पार 

फोटोग्राफर की फोटो 

स्थानीय तीतर बटेर नुमा चिड़िया 

पैनकेक रॉक्स 

Contributed by Mukul Wardhan from New Zealand - न्यू ज़ीलैण्ड से  मुकुल  वर्धन की प्रस्तुति   

 

 पूनाकैकी, न्यूज़ीलैण्ड

न्यूज़ीलैण्ड छोटे बड़े द्वीपों पर बसा एक छोटा सा देश है जिसकी जनसँख्या 48.19 लाख है. दो मुख्य द्वीप हैं उत्तरी द्वीप और दक्षिणी द्वीप और इसके अतिरिक्त छोटे बड़े 600 द्वीप हैं जिनमें से पांच टापुओं के अलावा बसावट बहुत कम है.
* न्यूज़ीलैण्ड ऑस्ट्रेलिया से 1500 किमी पूर्व में है.
* देश की राजधानी वेलिंगटन है और यहाँ की करेंसी है न्यूज़ीलैण्ड डॉलर NZD. ये डॉलर आजकल लगभग 47 भारतीय रूपये के बराबर है.
* न्यूज़ीलैण्ड का प्रति व्यक्ति GDP( nominal) 36,254 डॉलर है और PPP के अनुसार 36,950 डॉलर है. इसके मुकाबले भारत का GDP ( nominal ) का 2016-17 का अनुमानित आंकड़ा थोड़ा कम है याने प्रति व्यक्ति 1800 डॉलर है. याने हिन्दुस्तानियों को कमर कस कर मेहनत करनी पड़ेगी.
* यहाँ के मूल निवासी माओरी कहलाते हैं. जनसँख्या में इनका अनुपात 14.9 % है और सरकारी काम काज के लिए इंग्लिश के अलावा माओरी भी यहाँ की सरकारी भाषा है.
* दक्षिणी द्वीप का सबसे बड़ा शहर है क्राइस्ट चर्च जिसकी जनसँख्या चार लाख से कम है.
* क्राइस्ट चर्च से चार घंटे की ड्राइव पर एक जगह है पूनाकैकी Punakaiki. भारत की तरह न्यूज़ीलैण्ड में भी गाड़ियां बाएं ही चलती हैं. आप अपने देसी लाइसेंस और पासपोर्ट दिखा कर कार किराए पर लेकर खुद चला सकते हैं. पूनाकैकी का रास्ता ठंडा और बहुत सुंदर है. रास्ता लगभग सुनसान ही है इत्मीनान से गाड़ी चला सकते हैं. पर आपको रास्ते में ढाबे और छोले भठूरे नहीं मिलेंगे !
प्रस्तुत हैं कुछ फोटो :

सुहाना सफ़र 

बर्फ से ढके पहाड़ 

मैदान झील और पहाड़ 

ऊँची नीची राहें 

सुंदर झील 

एक और सुहाना दृश्य 

झील किनारे लगा बोर्ड बता रहा है कि किसी समय माओरी लोग यहाँ सालाना शिकार पर आते थे 

चिड़ी चोंच भर ले गई - स्थानीय बत्तख़

Contributed by Mukul Wardhan from New Zealand - न्यू ज़ीलैण्ड से  मुकुल  वर्धन की प्रस्तुति   

 

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - मोराकी बोल्डर्स

नाश्ते के बाद अपना कारवां लेकर खरामा खरामा समन्दर के किनारे चल दिए. खिली धूप में पहाड़ और झील के दृश्य बहुत ही सुंदर लगते हैं. कारवां पहुंचा हेम्पडेन और उसके आगे था मोराकी. गूगल बाबा ने सूचना दी कि मोएराकी बोल्डर वाला बीच आगे है और देखा जा सकता है. अब इस नाम को इंग्लिश में तो यूँ लिखते हैं - Moeraki हिंदी में आप मोराकी या मोएराकी कह सकते हैं.

ये बोल्डर या चट्टानें भी कुदरत का एक करिश्मा हैं. बड़े बड़े गोल मटोल फुटबॉल की तरह बीच पर फैले हुए अजीब से ही लगते हैं. कुछ छोटे, कुछ बड़े, कुछ रेत में आधे दबे हुए और कुछ टुकड़े टुकड़े होकर बिखरे हुए.
यहाँ इन पर काफी रिसर्च हुई जिसमें ये पाया गया की ये बारीक चिकनी मिट्टी और बहुत महीन खनिज वाली रेत से बने हुए हैं. इनको केल्साइट ने आपस में सीमेंट की तरह जोड़ दिया है. इनकी बनावट दस लाख साल से भी पहले की है. ये पूरे कोएकोह तट पर दूर दूर तक बिखरे हुए हैं. जैसे जैसे पानी से मिट्टी कटती है ये ऊपर निकलते आते हैं.

दुनिया के 10 रहस्यमय स्थानों में से एक ये भी है.

यहाँ इन बोल्डर्स को नुक्सान पहुंचाना या इन पर लिखना मना है. ये तो हमें ठीक नहीं लगा. अरे यार कम से कम हम हिन्दुस्तानियों को 'आई लव यू' और दिल में तीर का निशान बनाने की इजाज़त तो मिलनी चाहिए थी. हम तो यहाँ ढाबा या चाय पकौड़े का खोखा बनाने को भी तैयार हैं !

अपना कारवां पार्क किया और घूमने निकल गए. तट से दूर जहां किनारा कटा फटा और गहरा है वहां इन पत्थर की फुटबॉल के अलावा पेंगुइन और सील भी नज़र आयीं. पर काफी दूर थीं. कुछ फोटो :

ये हैं गोल बोल्डर. बहुत बढ़िया गोल मटोल फुटबॉल बनी हुई हैं  

नज़दीक से देखिये 

बीच बीच में एकाध फुटबॉल पिचकी हुई है, दबी हुई है या खुल गई है 

कुदरती गेंदें. कहा जाता है की दो साल पहले इनकी संख्या बहुत ज्यादा थी  

मोराकी बोल्डर्स बीच 

बहुत बड़े इलाके में फैली हुई हैं ये गेंदें. अब इन चट्टानों पर लिखना या तोड़ना या ले जाना गैर कानूनी है  

लगातार खारे पानी  लगने से और धूप से चटकने लग गईं हैं बोल्डर 

छोटे-बड़े, आधे-अधूरे  और टूटे फूटे बोल्डर 

बोल्डर और बोल्ड-मैन

दोनों लाल लाइनों के ऊपर गौर से देखें 'सील' दिखाई पड़ेंगी . धूप सेक रही हैं 

लाल लाइन के ऊपर दो पेंगुइन हैं - सफ़ेद वाली खड़ी है और ग्रे कलर में दूसरी उसके सामने लेटी हुई है 

नाश्ते की तलाश

सुनहरी सुबह 

अपना चलता फिरता 1 bhk 

 

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - झीलें

पहले दिन कारवां चलाने में थोड़ी दिक्कत ही रही. एक तो गाड़ी बड़ी और भारी थी दूसरे ऑटो गियर का अभ्यास नहीं था. ऑटो गियर को समझने में भी थोड़ा समय लगा. शहर के बाहर की सड़कों पर ट्रैफिक बहुत कम था इसलिए थोड़ी स्पीड बढ़ाई. स्पीड बढ़ाने से कारवाँ थोड़ा बहुत दाएं बाएँ झूलने लगा ! ओ तेरे की ! तेरा क्या होगा कारवाँ ? यही फैसला किया कि स्पीड 50 - 60 के आस पास या कम रखी जाए. मोड़ काटने में स्पीड और भी कम और सावधानी और ज्यादा रखनी पड़ी.

न्यूज़ीलैण्ड के साउथ आइलैंड का नाम माओरी भाषा में ते वाइपोनामु है. इस द्वीप में झीलें बहुत हैं. छोटी झील, बड़ी झील, चौड़ी झील, लम्बी झील, गहरी झील जिसमें छोटे जहाज़ भी चल जाएं. याने पानी ज्यादा और जमीन कम! बहारहाल जमीन पर सड़कें अच्छी हैं और रख रखाव भी अच्छा है. पर पहाड़ी इलाका होने के कारण सड़कों की चौड़ाई कम है याने सिर्फ़ दो लेन. सड़क के बीच सफ़ेद लाइन लगाकर दो लेन बना दी हैं बस. ओवरटेकिंग मना है लोग करते भी नहीं. वैसे भी हमने तो ओवरटेकिंग क्या करनी थी. वैसे हर दो चार किमी दूरी पर ओवर टेकिंग के लिए जगह बनी हुई है. इसके लिए सड़क पर निशान लगे हुए थे और किनारे पर बोर्ड भी थे जहां गाड़ी भगा कर आगे निकल सकते थे. यहाँ की ड्राइविंग में ख़तरा चालान का था क्यूंकि यहाँ जुर्माने मोटे होते हैं और वो भी डॉलर्स में. और यहाँ आपके भतीजे के दोस्त के क्लास फेल्लो के बाप को जो मंत्री है, ना कोई जानता है और ना ही परवाह करता है.

शाम को झील किनारे एक सरकारी पार्किंग में गाड़ी लगा दी. दालों के कुछ पैकेट ले गए थे. दाल बनाई, आमलेट बनाया, ब्रेड सेकी और बियर की बोतल खोल ली. बाकी सब कुछ तो महंगा है पर बियर सस्ती है. कैरोना दिल्ली में 200+ की है और यहाँ 100 की ! रात यहाँ ठंडी हैं जैसा की फोटो से अंदाज़ा लगा सकते हैं. बाहर ठण्ड में क्या जाना इसलिए गुड नाईट कर दी. सुबह गजब के नज़ारे देखने को मिले :

सुबह हो गई चलो नाश्ता ढूंढें 

झील किनारे 

मापूरिका झील 3 किमी लम्बी, 2 किमी चौड़ी और 4 मीटर गहरी है पर शांत है 

एक दिन का लाइसेंस लेकर मछली पकड़ी जा सकती हैं पर शर्तें लागू हैं और सख्ती से लागू होती हैं  

झील और सैलानी

झील का एक सुंदर दृश्य

सुबह का चिड़िया स्नान - लेक पीयर्सन में.यहाँ काफी रंग बिरंगे पक्षी दिखे. एक बात और है यहाँ  इन पक्षियों को मारने वाले परभक्षी  या predators नहीं हैं . यहाँ चिड़ियाँ सुरक्षित हैं और निडर भी हैं   

लेक पीयर्सन का एक और दृश्य

शांत सुबह 

नज़ारा देख कर सवाल उठता है - ये कौन चित्रकार है ?

- मुकुल वर्धन की प्रस्तुति  *** Contributed by Mukul Wardhan

 

 न्यूज़ीलैण्ड यात्रा - क्वीन्स टाउन

पिछले नवम्बर में दो हफ़्तों का छुट्टी मनाने का मन था. दोस्तों यारों से पूछा, इन्टरनेट में खोजबीन की और फैसला किया न्यूज़ीलैण्ड जाने का. इस यात्रा का फैसला करने का एक कारण ये भी था की वहां अपने देसी ड्राइविंग लाइसेंस पर गाड़ी चलाई जा सकती है क्यूंकि वहां भी बाएं चलना होता है याने Left is right & right is wrong!

न्यूज़ीलैण्ड छोटे बड़े 600 टापुओं पर बसा देश है और आबादी पचास लाख से भी कम है. दो बड़े टापू हैं - नार्थ आइलैंड और दूसरा साउथ आइलैंड. साउथ में जनसँख्या कम है और बर्फीले पहाड़ों के बीच झीलें और जंगल बहुत हैं. इस टापू का प्राकृतिक सौन्दर्य ज्यूँ का त्यूं बनाए रखा गया है. झीलों के साथ साथ सड़कें बना दी गई हैं और घूमने के लिए बस, carvan / कारवां या कारें किराए पर मिल जाती हैं और आप खुद भी ड्राइव कर सकते हैं.

इन्टरनेट में खोजबीन की तो पता लगा की कई तरह के कारवां मिल रहे थे - दो बेड वाले, चार वाले, लक्ज़री वाले वगैरा. लगभग दस हज़ार रूपए प्रतिदिन के हिसाब से हम दोनों के लिए एक कारवां बुक करा दिया. अब होटल तो नहीं लेना पड़ेगा खाना इसी कारवां में खुद ही बना लेंगे.

एअरपोर्ट पहुंचे तो बंदा चाबी लेकर खड़ा था. नोट निकालो और चाबी ले लो. कारवां देखा करीब करीब टाटा 407 ट्रक के बराबर था. छोटा सा गुसलखाना जिसमें खड़े होकर शावर ले लो, छोटा सा टॉयलेट, छोटी सी किचन, बिस्तर, गैस, हीटर वगैरा और गाड़ी ऑटो गियर. चेक इन हो गया, अपना सामान डाला और स्टार्ट कर दिया - यात्रा शुरू !

न्यूज़ीलैण्ड है बहुत दूर ऑस्ट्रेलिया से 1500 किमी आगे पूर्व में. दिल्ली से हांगकांग और सिडनी होते हुए पूरा दिन लग जाता है पहुँचने में. यहाँ की करेंसी न्यूज़ीलैण्ड डॉलर है NZD जिसकी कीमत 47 रूपए के आसपास है. यहाँ की प्रति व्यक्ति आय 36254 अमरीकी डॉलर है जबकि भारत में प्रति व्यक्ति आय 1800 अमरीकी डॉलर है. तो आप अंदाज़ा लगा सकते हैं की वहां का रहन सहन कैसा होगा. यहाँ के मूल निवासी माओरी कहलाते हैं और जनसँख्या में इनका अनुपात 14.9% है. इंग्लिश के अलावा माओरी भी सरकारी भाषा है. यहाँ झीलों, पर्वतों और कई शहरों के नाम माओरी में हैं जो बोलने और याद करने में कठिन लगते हैं.

आज पेश हैं कुछ फोटो जो ऊपर हाईवे पर जाते हुए नीचे क्वीन्स टाउन शहर के आस पास ली गईं :

ज़रा गौर से देखें लाल बिंदु के ऊपर एक छोटा सा हवाई जहाज़ जा रहा है 

जहाज़ अब उतरने वाला है. झील के पास रनवे भी नज़र आ रहा है. इधर पहाड़ी सड़क पर दो कारवां नीचे की ओर जा  रहे हैं

शहर का एक नज़ारा पहाड़ी हाईवे से 

बादलों के साए में शहर 

Yours truly

पहाड़, झील और जंगल 

बादल छाते ही रंगत बदल जाती है यहाँ 

शहर पर शाम उतर आई

रात में क्वीन्स टाउन का एक दृश्य 

ये रहा हमारा चलता फिरता 1 BHK फ्लैट दो हफ़्तों के लिए  

- मुकुल वर्धन की प्रस्तुति  *** Contributed by Mukul Wardhan